Łaskun
Paradoxurus | |||
F. Cuvier, 1821[1] | |||
![]() Przedstawiciel rodzaju – P. philippinensis | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podgromada | żyworodne | ||
Infragromada | |||
Rząd | drapieżne | ||
Podrząd | kotokształtne | ||
Infrarząd | Viverroidea | ||
Rodzina | wiwerowate | ||
Podrodzina | łaskuny | ||
Rodzaj | łaskun | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Paradoxurus typus F. Cuvier, 1821 (= Viverra hermaphrodita Pallas, 1777) | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
| |||
| |||
|
Łaskun[7] (Paradoxurus) – rodzaj ssaków z podrodziny łaskunów (Paradoxurinae) w obrębie rodziny wiwerowatych (Viverridae).
Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowej i południowo-wschodniej Azji (Chińska Republika Ludowa, Indie, Sri Lanka, Nepal, Bhutan, Mjanma, Laos, Wietnam, Kambodża, Tajlandia, Malezja, Singapur, Filipiny, Indonezja i Nowa Gwinea). Rozproszone obserwacje z Celebesu, Moluków i Wysp Aru pochodzą najprawdopodobniej od osobników introdukowanych[8][9][10].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 42–71 cm, długość ogona 33–66 cm; masa ciała 2–5 kg[9][11].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1821 roku francuski przyrodnik i paleontolog Frédéric Cuvier w publikacji, której współautorem był francuski przyrodnik Étienne Geoffroy Saint-Hilaire, poświęconej historii naturalnej ssaków[1]. Na gatunek typowy Cuvier wyznaczył (oznaczenie monotypowe) Paradoxurus typus F. Cuvier, 1821 (= Viverra hermaphrodita Pallas, 1777) (łaskun palmowy).
Etymologia
- Paradoxurus: gr. παραδοξος paradoxos ‘niezwykły, nadzwyczajny’; ουρα oura ‘ogon’[12].
- Platyschista: gr. πλατυς platus ‘szeroki’; σχιστος skhistos ‘rozszczepiony, podzielony’, od σχιζω skhizō ‘podzielić’[13]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Platyschista pallasii Otto, 1835 (= Viverra hermaphrodita Pallas, 1777).
- Bondar: rodzima, bengalska nazwa Bhondar dla łaskuna[14]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Viverra bondar[c] Desmarest, 1820.
- Macrodus: gr. μακρος makros ‘długi’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’[15]. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Paradoxurus macrodus J.E. Gray, 1864 (= Viverra hermaphrodita Pallas, 1777).
- Wagneria: Johann Andreas Wagner (1797–1861), niemiecki zoolog, archeolog i paleontolog[16][17][18]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Paradoxurus annulatus J.A. Wagner, 1841 (= Viverra musanga Raffles, 1821).
- Jentinkia: dr Fredericus Anne Jentink (1844–1913), holenderski zoolog pracujący w Muzeum Historii Naturalnej w Lejdzie w latach 1875–1913[19][20].
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki[11][8][21]:
Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[7] | Podgatunki[9][8][11] | Rozmieszczenie geograficzne[9][8][11] | Podstawowe wymiary[9][11][d] | Status IUCN[22] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | Paradoxurus hermaphroditus | (Pallas, 1777) | łaskun palmowy | 2 podgatunki | Pakistan, Indie, Nepal, Bhutan, Bangladesz, południowa Chińska Republika Ludowa (włącznie z wyspą Hajnan), Mjanma, północny Wietnam, północny Laos, północna Tajlandia; introdukowany w Japonii i Sri Lance | DC: 42–71 cm DO: 33–66 cm MC: 2–5 kg | LC |
Paradoxurus musanga | (Raffles, 1821) | 2 podgatunki | południowy Wietnam, południowy Laos, Kambodża, południowa Tajlandia, Półwysep Malajski, Sumatra i Jawa, na wyspach dalej na wschód (do Wysp Aru) prawdopodobnie introdukowany | Brak danych | NE | ||
![]() | Paradoxurus philippinensis | Jourdan, 1837 | 2 podgatunki | Wyspy Mentawai (Siberut, Północna Pagai i Południowa Pagai) i Borneo, Filipiny | Brak danych | NE | |
![]() | Paradoxurus jerdoni | Blanford, 1885 | łaskun czarnonogi | 2 podgatunki | Ghaty Zachodnie (Maharasztra na południe do Kareli) | DC: 51–61 cm DO: 44–50 cm MC: 2–4,3 kg | LC |
![]() | Paradoxurus zeylonensis | (von Schreber, 1778) | łaskun cejloński | gatunek monotypowy | Sri Lanka | DC: 50–58 cm DO: 44–52 cm MC: około 3,6 kg | LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b F. Cuvier: Martre des Palmiers. W: É. Geoffroy Saint-Hilaire & F. Cuvier: Histoire naturelle des mammifères: avec des figures originales, coloriées, dessinées d'aprèsdes animaux vivans. T. 2. Paris: Chez A. Belin, 1821, s. 5. (fr.).
- ↑ A. W. Otto. Über die Viverra hermaphrodita Pallas’s; oder die Platyschista Pallasii, mihi. „Nova acta physico-medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosum”. 17, s. 1102, 1835. (niem.).
- ↑ Gray 1864 ↓, s. 531.
- ↑ Gray 1864 ↓, s. 536.
- ↑ F.A. Jentink. On Paradoxurus annulatus, Wagner. „Notes from the Leyden Museum”. 8, s. 129, 1886. (ang.).
- ↑ É.L. Trouessart: Catalogus mammalium tam viventium quam fossilium. Cz. 3: Quinquennale supplementum anno 1904. Berolini: Friedländer, 1904, s. 184. (łac.).
- ↑ a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 140. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 412. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ a b c d e A.P. Jennings & G. Veron: Family Viverridae (Civets, Genets and Oyans). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 229–230. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Paradoxurus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-03-13].
- ↑ a b c d e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 655. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 513.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 546.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 138.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 392.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 709.
- ↑ Beolens, Watkins i Grayson 2009 ↓, s. 435.
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, wagneri [dostęp 2023-12-15] .
- ↑ Beolens, Watkins i Grayson 2009 ↓, s. 211–212.
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, jentinki [dostęp 2023-12-15] .
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-12-15]. (ang.).
- ↑ Home. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-07-02]. (ang.).
Bibliografia
- J.E. Gray. A revision of the genera and species of Viverrine animals (Viverridae) founded on the collection in the British Museum. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1864, s. 502–579, 1864. (ang.).
- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
- B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 1–567. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.).
- The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
- Britannica: topic/Paradoxurus-plant-genus, animal/palm-civet