100 złotych 1925 Mikołaj Kopernik
![]() | |
Dane podstawowe | |
Nominał | 100 złotych |
---|---|
Rocznik | 1925 |
Emisja | |
Mennica | Mennica Państwowa |
Nakład | 100 szt. (ɸ35 mm, srebro), 50 szt. (ɸ20,5 mm, srebro), 100 szt. (ɸ20,5 mm, brąz) |
Projektant | |
Opis fizyczny | |
Średnica | 35 mm (ustawowa), 20,5 mm (zredukowana) |
Materiał | srebro, brąz |
Rant | z wklęsłym napisem (ɸ35 mm), gładki (ɸ35 mm, ɸ20,5 mm) |
Stempel | lustrzany (ɸ35 mm), zwykły (ɸ20,5 mm) |
Uwagi | moneta próbna kolekcjonerska |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/100_zlotych_1925_35mm_srebro.jpg/240px-100_zlotych_1925_35mm_srebro.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Pr%C3%B3ba_na_rosyjskim_rublu_100_zlotych_1925_Mikolaj_Kopernik_du%C5%BCy.jpg/240px-Pr%C3%B3ba_na_rosyjskim_rublu_100_zlotych_1925_Mikolaj_Kopernik_du%C5%BCy.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/PR%C3%93BA_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_20.5_mm_srebro.jpg/240px-PR%C3%93BA_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_20.5_mm_srebro.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Pr%C3%B3ba_bez_napisu_100_zlotych_1925_ma%C5%82y_Kopernik_awers_br%C4%85z.jpg/118px-Pr%C3%B3ba_bez_napisu_100_zlotych_1925_ma%C5%82y_Kopernik_awers_br%C4%85z.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Pr%C3%B3ba_bez_napisu_100_zlotych_1925_ma%C5%82y_Kopernik_rewers_braz.jpg/118px-Pr%C3%B3ba_bez_napisu_100_zlotych_1925_ma%C5%82y_Kopernik_rewers_braz.jpg)
100 złotych 1925 Mikołaj Kopernik – moneta próbna okresu złotowego II Rzeczypospolitej, opracowana w celu ewentualnego wykorzystania do bicia złotych monet przewidywanych przez reformę walutową Władysława Grabskiego[1].
Rys historyczny
W jednym z aktów prawnych poprzedzających reformę Władysława Grabskiego, tj. w dekrecie Prezydenta RP z 20 stycznia 1924 r., przewidywano bicie 3100 złotych z jednego kilograma stopu złota próby 900 (9/31 grama czystego kruszcu na 1 złoty), w nominałach: 10, 20, 50 i 100 złotych. W ramach przygotowań Mennicy Państwowej do realizacji postanowień tego dekretu, w 1925 r. wybito między innymi partię stuzłotowych monet próbnych z Mikołajem Kopernikiem, których projektantem zarówno awersu jak i rewersu był rzeźbiarz z USA – Stanisław Szukalski[1].
Projekt Stanisława Szukalskiego zajął trzecie miejsce w rozpisanym na początku 1925 r. drugim konkursie na projekt polskich złotych monet obiegowych[2].
Awers
W centralnym punkcie umieszczono stylizowanego, ukoronowanego orła, u góry otokowy napis: „RZECZPOSPOLITA POLSKA”, na dole w otoku: „100 ZŁOTYCH”, pod orłem rok – 1925, z lewej strony orła herb Kościesza – znak mennicy w Warszawie, z prawej wypukły napis „PRÓBA” (tylko na monetach o średnicy 35 mm)[3].
Rewers
Na tej stronie monety umieszczono popiersie astronoma trzymającego w prawej dłoni garść promieni słonecznych, powstrzymującego w ten sposób okrąg Słońca i lewą dłonią poruszającego wirujący symbol Ziemi, jako nawiązanie do hasła: „Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”. Pod popiersiem (na monetach o średnicy 35 mm) albo z boku (na monetach o średnicy 20,5 mm) napis:„100 ZŁOTYCH”[3].
Opis
Umieszczony na awersie stylizowany orzeł był jednym z najbardziej oryginalnych wyobrażeń polskiego godła bitego na numizmatach z lat międzywojennych[1].
Ostatecznie projekt stuzłotówki z Mikołajem Kopernikiem jako złotej monety obiegowej został odrzucony. Mennica Państwowa wybiła jedynie monet[1]:
- pełnowymiarowych – o średnicy 35 mm – stemplem lustrzanym, z napisem „PRÓBA”, w srebrze – 100 sztuk
- o zredukowanej do 20,5 mm średnicy stemplem zwykłym, bez napisu „PRÓBA”:
- 100 sztuk w brązie,
- 50 sztuk w srebrze.
Monety o średnicy 20,5 mm mają nieznacznie zmodyfikowanym rysunku rewersu[1].
Na rancie monety o średnicy 35 mm umieszczono wklęsły napis: „SALUS REIPUBLICAE SUPREMA LEX”[4].
Pod koniec drugiego dziesięciolecia XXI w. ze znanych monet II Rzeczypospolitej moneta próbna z Mikołajem Kopernikiem jest[5]:
- jedyną monetą o nominale 100 złotych,
- jedną z siedmiu monet będącymi efektem przygotowań Mennicy Państwowej do wprowadzenia złotych monet obiegowych przewidywanych przez reformę walutową Władysława Grabskiego, obok:
- 10 złotych 1925 Profile kobiety i mężczyzny projektu Antoniego Madeyskiego,
- 10 złotych 1925 Bolesław Chrobry projektu Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej,
- 20 złotych 1924 Monogram RP projektu T. Załuskiego,
- 20 złotych 1925 Polonia projektu Antoniego Madeyskiego,
- 20 złotych 1925 Bolesław Chrobry projektu Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej,
- 50 złotych 1924 Klęczący rycerz projektu Tadeusza Breyera.
Odmiany
W przypadku pełnowymiarowej monety o średnicy 35 mm znane są jej odmiany[6]:
- w srebrze, bez wklęsłego napisu na rancie, znane 2 szt.,
- w miedzi, nakład nieznany[7] (w jednym ze źródeł internetowych[8] podawany jest nakład 60 szt. wygląda to jednak na błąd źródła, gdyż jednocześnie podawana jest informacja o masie monety – 8,8 grama, co przy średnicy 35 mm jest niemożliwe)
- wybite na srebrnej monecie 1 rubel 1924, nakład nieznany.
Znane odmiany monety z redukowanej do 20,5 mm średnicy to[9]:
- w srebrze, litery w napisie „100 ZŁOTYCH” gładkie, w ramach 50 szt. całkowitego nakładu,
- w srebrze, litery w napisie „100 ZŁOTYCH” rowkowate, w ramach 50 szt. całkowitego nakładu,
- w miedzi, nakład nieznany,
- w niklu, nakład nieznany,
- w złocie, nakład nieznany,
- w aluminium, nakład nieznany,
- w srebrze, na krążku monety wyciętym z 2 reichsmark, nakład nieznany.
Ciekawostki
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Replika_100_zlotych_1925_du%C5%BCy_Kopernik_srebro.jpg/220px-Replika_100_zlotych_1925_du%C5%BCy_Kopernik_srebro.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_35_mm_mied%C5%BA.jpg/220px-Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_35_mm_mied%C5%BA.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_35_mm_br%C4%85z.jpg/220px-Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_35_mm_br%C4%85z.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_20.5_mm_srebro.jpg/220px-Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_20.5_mm_srebro.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_20.5_mm_mied%C5%BA.jpg/220px-Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_20.5_mm_mied%C5%BA.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_20.5_mm_br%C4%85z.jpg/220px-Replika_100_z%C5%82otych_1925_Miko%C5%82aj_Kopernik_20.5_mm_br%C4%85z.jpg)
W początku XXI w. Mennica Polska w ramach serii: „240 lat Mennicy Polskiej – Repliki monet polskich według projektów z okresu międzywojennego” wydała blister zawierający cztery pozłacane repliki/wyobrażenia złotych monet II Rzeczypospolitej (10, 20, 50 i 100 złotych) według projektu Stanisława Szukalskiego. Numizmat 100-złotówki z tego blistra jest de facto repliką 35-milimetrowej próby 100 złotych 1925 Mikołaj Kopernik[10].
Zobacz też
- klęczący rycerz
- monety próbne II Rzeczypospolitej
- 10 złotych 1925 Profile kobiety i mężczyzny
- 10 złotych 1925 Bolesław Chrobry
- 20 złotych 1924 Monogram RP
- 20 złotych 1925 Polonia
- 20 złotych 1925 Bolesław Chrobry
- 50 złotych 1924 Klęczący rycerz
- 100 złotych
Przypisy
- ↑ a b c d e Mennica PolskaM.P. S.A. Mennica PolskaM.P., Blister: Repliki monet polskich według projektów okresu międzywojennego, Mikołaj Kopernik, „240 lat Mennicy Polskiej”, Warszawa: Mennica Polska S.A., s. 2 .
- ↑ JerzyJ. Chałupski JerzyJ., Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945, wyd. pierwsze, Sosnowiec 2008, s. 231, ISBN 83-912223-4-9 .
- ↑ a b JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 266–278, ISBN 978-83-87355-65-4 .
- ↑ JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 266, ISBN 978-83-87355-65-4 .
- ↑ JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 16–60, 64–278, ISBN 978-83-87355-65-4 .
- ↑ JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 266–269, ISBN 978-83-87355-65-4 .
- ↑ JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 269, ISBN 978-83-87355-65-4 .
- ↑ Moneta: 100 Złotych (Nicolaus Copernicus) (Polska) (1918~1939 – II Rzeczpospolita (Próbne)) Col:P-047a [online], Colnect [dostęp 2019-03-24] (pol.).
- ↑ JanuszJ. Parchimowicz JanuszJ., Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 270–275, ISBN 978-83-87355-65-4 .
- ↑ Mennica PolskaM.P. S.A. Mennica PolskaM.P., Blister: Repliki monet polskich według projektów z okresu międzywojennego – Mikołaj Kopernik, „240 lat Mennicy Polskiej”, Warszawa .
Bibliografia
- J. Parchimowicz Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939, Nefryt, Szczecin, wydanie I, ISBN 978-83-87355-65-4