15 Pułk Wojsk Obrony Wewnętrznej
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1966 | ||
Rozformowanie | 1989 | ||
Nazwa wyróżniająca | Ziemi Opolskiej | ||
Tradycje | |||
Rodowód | |||
Organizacja | |||
Numer | JW 4884[1] | ||
Dyslokacja | Prudnik | ||
Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe | ||
Rodzaj wojsk | |||
Podległość | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Prudnik%2C_1970-1979_01.jpg/240px-Prudnik%2C_1970-1979_01.jpg)
15 Pułk Wojsk Obrony Wewnętrznej Ziemi Opolskiej (15 pWOWew) – zlikwidowany oddział Wojsk Obrony Wewnętrznej Wojska Polskiego.
Formowanie i zmiany organizacyjne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/2B_Legion%C3%B3w_Street_in_Prudnik%2C_2013.12.30.jpg/240px-2B_Legion%C3%B3w_Street_in_Prudnik%2C_2013.12.30.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/2A_Legion%C3%B3w_Street_in_Prudnik%2C_2013.12.jpg/240px-2A_Legion%C3%B3w_Street_in_Prudnik%2C_2013.12.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Legion%C3%B3w_Street_in_Prudnik%2C_2013.12.30.jpg/240px-Legion%C3%B3w_Street_in_Prudnik%2C_2013.12.30.jpg)
Pułk został sformowany na podstawie zarządzenia szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr 0170/Org. z dnia 22 grudnia 1966 roku. Jednostka została zorganizowana w garnizonie Prudnik na bazie rozwiązanego 15 Pułku KBW. Ponadto w pułku utworzono szkolny batalion Obrony Terytorialnej Kraju (OTK), którym dowodził Jan Nowak[2].
W marcu 1969 roku 68 Batalion Łączności Wojsk Obrony Wewnętrznej został przeniesiony do Węgrzyc koło Krakowa (Garnizon Kraków)[2].
26 sierpnia 1969 roku pułk został pozbawiony orkiestry wojskowej.
Na początku lat 70. na bazie pułku na wypadek wojny sformowano 15 Brygadę Wojsk Obrony Wewnętrznej złożoną z: trzech pułków WOWew, batalionu czołgów średnich, dywizjonu artylerii, dywizjonu moździerzy i dywizjonu artylerii przeciwlotniczej.
Od 1971 roku pułk stanowił bazę mobilizacyjną dla dowództwa 28 Rezerwowej Dywizji Zmechanizowanej, 111 Pułku Zmechanizowanego, 77 Batalionu Łączności i 28 Batalionu Zaopatrzenia czasu „W”. Jednostki te wraz z 15 pWOWew wchodziły w skład 28 RDZ.
Na podstawie zarządzenia szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr 041/Org. z dnia 20 kwietnia 1989 roku pułk został rozformowany.
Struktura pułku
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Prudnik%2C_1960-1969_02.jpg/240px-Prudnik%2C_1960-1969_02.jpg)
- dowództwo i sztab
- batalion piechoty zmotoryzowanej (trzy kompanie piechoty zmotoryzowanej i kompania wsparcia)
- batalion czołgów
- batalion szkolny
- bateria moździerzy 120 mm
- bateria przeciwpancerna (armaty 85 mm D-44)
- bateria przeciwlotnicza
- kompania saperów
- kompania łączności
- kompania regulacji ruchu
- kompania zaopatrzenia
- pluton chemiczny.
Wydarzenia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Prudnik%2C_1970-1979_03.jpg/240px-Prudnik%2C_1970-1979_03.jpg)
- 1968 – 29–30 lipca, w związku z mającą nastąpić operacją „Dunaj” zostały ściągnięte do koszar pododdziały z Kamienia Śląskiego i poligonu w Łambinowicach[2].
- 1968 – 25 sierpnia w godz. 4.00–5.00 w czasie operacji „Dunaj” pułk przybył pod miejscowość Krnov w Czechosłowacji z zadaniem uniemożliwienia wciągnięcia do walki tamtejszego garnizonu (pułk czołgów). W czasie interwencji zdeponowano od żołnierzy i kadry zawodowej radioodbiorniki zasilane bateryjnie i sieciowo i nie dostarczono codziennej prasy. Przed wkroczeniem do Czechosłowacji na trasie Lubrza–Laskowice podczas postoju wydano ostrą amunicję dla 3 kompanii piechoty, kompanii czołgów i baterii moździerzy. Wydano granaty ręczne. Szpicę wojsk interwencyjnych stanowiła 3 kompania piechoty pod dowództwem por. Madejskiego[3].
- 1968 – 27 sierpnia jednostki pancerne wyłamały szlaban graniczny. Rozbrojono posterunek milicji w Krnovie, zlikwidowano wyposażenie komitetu tamtejszej partii, zdeponowano broń, notatki, dokumenty. Urząd Miejski w Krnovie pozbawiono łączności. Zaplombowano magazyn broni, amunicji i garaże z czołgami. Koszary w Krnovie były sukcesywnie pozbawiane sprzętu przez wojska radzieckie. Czechosłowackich żołnierzy głównie rezerwistów odesłano do domów[4]. Pozytywną rolę w „rokowaniach” z dowództwem czechosłowackiej jednostki odegrał z-ca d-cy strażnicy WOP Pomorzowice por. Jan Wojtak. „Rokował” za pomocą słów i alkoholi, co miało wpływ na zachowanie czechosłowackich sztabowców. Ale mimo wszystko, czechosłowaccy pogranicznicy nabrali pewnego dystansu w stosunku do polskich WOP-istów. Dotychczasowe przyjazne stosunki i spotkania – oziębły. (W trakcie wydarzeń w Czechosłowacji 45 batalion WOP z Prudnika bezpośrednio nie uczestniczył. W drugiej dekadzie sierpnia na zwołanej odprawie d-ców strażnic, nakazano, by w kontaktach z pogranicznikami czechosłowackimi, prosić ich o niepodejmowanie nieodpowiedzialnych działań na ich pograniczu)[5].
- 1968 – 2. poł. października, pułk został odwołany z operacji „Dunaj” i powrócił do koszar w Prudniku[4].
- 1969 – 14 lutego–25 lipca żołnierze pułku statystowali w filmie pod tytułem „Sól ziemi czarnej” w reżyserii Kazimierz Kutza. Żołnierze i kadra zawodowa grali powstańców śląskich oraz występowali w mundurach grenzschutzu. Żołnierze skoszarowani byli na lotnisku Katowice-Muchowiec i chorzowskich koszarach (4 kwietnia–5 maja – 50 żołnierzy, 5 maja–10 lipca – 250 żołnierzy, 10–25 lipca – 60 żołnierzy)[6].
- 1970 – wrzesień, jednostka wzięła udział w dużych ćwiczeniach pod kryptonimem „Ziemia Lubuska – 1970”. Ćwiczenia rozpoczęły się 27 września, 1 października ogłoszono mobilizację rezerwistów. 3 października nastąpił wyjazd siedmioma kolumnami na ziemię lubuską[4].
- 1971 – pomiędzy kwietniem, a lipcem 300 żołnierzy pod dowództwem mjr. Adama Poliszuka, kpt. Mariana Olszówki i kpt. Ignacego Molesztaka, jako statyści występowali w filmie „Perła w koronie” w reżyserii Kazimierz Kutza. Konsultantem ds. wojskowych był ppłk Kazimierz Kokociński, z-ca d-cy pułku ds. liniowych[7].
Dowódcy pułku
- płk Józef Kotorosz (1966–1973)[4]
- płk Wiktor Brzeszczak (1973–1978)[4]
- płk Henryk Czerniawski (1978–1986)[4]
- ppłk dypl. Jerzy Pawelec (1986–1989)[4].
Upamiętnienie
Tablica pamiątkowa, poświęcona żołnierzom i pracownikom cywilnym byłych jednostek wojskowych stacjonujących w koszarach przy ul. Dąbrowskiego w Prudniku. Uroczystość odsłonięcia tablicy odbyła się o godz. 10.00 19 maja 2007 roku. Inicjatorem przedsięwzięcia było Stowarzyszenie Integracji Rodzin Wojskowych Kadry Zawodowej byłego Garnizonu w Prudniku i Koło Miejsko-Gminne Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego w Prudniku[8].
- Kalendarium historii garnizonu prudnickiego (grudzień 2013)
- Tablica pamiątkowa (grudzień 2013)
- Tablica pamiątkowa i kalendarium garnizonu przy bramie wjazdowej, widok od ul. Dąbrowskiego (grudzień 2013)
Przypisy
- ↑ Spis zespołów archiwalnych Archiwum Wojskowego w Oleśnicy. wbh.wp.mil.pl. [dostęp 2023-03-19]. (pol.).
- ↑ a b c Kasza (red.) 2020 ↓, s. 501.
- ↑ Kasza (red.) 2020 ↓, s. 501–502.
- ↑ a b c d e f g Kasza (red.) 2020 ↓, s. 502.
- ↑ Kasza (red.) 2020 ↓, s. 490.
- ↑ Kasza (red.) 2020 ↓, s. 502–503.
- ↑ Kasza (red.) 2020 ↓, s. 503.
- ↑ Wystawa militariów w prudnickich koszarach: Prawie jak przed laty. [w:] Tygodnik Prudnicki [on-line]. tygodnikprudnicki.pl, 2011-06-08. [dostęp 2022-04-22]. (pol.).
Bibliografia
- Jerzy Kajetanowicz. Wojska Obrony Terytorialnej Kraju w systemie bezpieczeństwa Polski w latach 1959–1989. „Poligon – Magazyn Miłośników Wojsk Lądowych”. 2 (37) marzec–kwiecień, 2013. Warszawa: Magnum X Sp. z o.o.. ISSN 1895-3344.
- JerzyJ. Kajetanowicz JerzyJ., Wojsko Polskie w systemie bezpieczeństwa państwa 1945–2010, Częstochowa: Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza, 2013, ISBN 978-83-7455-316-2, OCLC 857952761 .
- Ryszard Kasza (red.): Ulicami Prudnika : z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat prudnicki ul. Kościuszki 76, 48-200 Prudnik, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.