Aleksy Awdiejew
![]() Aleksy Awdiejew (2018) | |||
Imię i nazwisko | Aleksiej Awdiejew | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | |||
Zawód | językoznawca, aktor, piosenkarz | ||
Współmałżonek | Katarzyna Ślęczek-Awdiejew | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
| |||
|
Aleksy Awdiejew, również Alosza Awdiejew (ros. Алексей Алексеевич Авдеев, Aleksiej Aleksiejewicz Awdiejew; ur. 18 lipca 1940 w Woroszyłowsku[1]) – polski aktor filmowy, piosenkarz, językoznawca pochodzenia rosyjskiego. Do Polski przyjechał na studia w 1967[2], na stałe w 1974[3]. Od 1993 posiada obywatelstwo polskie[4][5].
Życiorys
Jego ojciec Alieksiej Alieksejewicz Awdiejew, biolog z wykształcenia, służył w NKWD[6]. W dzieciństwie mieszkał w Bielcach w Mołdawii. Rodzice rozwiedli się w 1950[7]. Od 1952 po ponownym małżeństwie matki mieszkał w Moskwie[8]. Uczył się w Szkole Muzycznej im. Gniesinych[9].
W 1962 został dyrygentem chóru i orkiestry Narodowego Zespołu Pieśni i Tańca w Maryjskiej Republice Autonomicznej w Joszkar-Ole[10].
W połowie lat 60. rozpoczął studia filologii angielskiej w Moskwie, w czasie których zainteresował się językoznawstwem[11]. W 1967 wyjechał na studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim[12], gdzie uczył się m.in. u Marii Dłuskiej[13]. Dzięki Andrzejowi Drewniakowi zaczął uprawiać karate kyokushin w KS Wisła[14], które potem wprowadził do zajęć studium WF na uniwersytecie[15].
Po studiach krótko pracował jako tłumacz w Radio Moskwa[16]. W 1974 wyjechał na stałe do Krakowa, gdzie rozpoczął pracę w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej UJ[3].
Trzykrotnie żonaty[17]. W czasie studiów poznał i ożenił się ze swą pierwszą, polską żoną. Rozstali się w 1976[18]. Z trzecią żoną, tenisistką Małgorzatą Rejdych (mistrzyni Polski w mikście) ma dwóch synów[19]. Mieszka w Bolechowicach pod Krakowem[20].
Działalność artystyczna
Od 1975 związany jest z krakowskim kabaretem „Piwnica pod Baranami”, gdzie występuje w trio z Kazimierzem Adamczykiem (kontrabas) oraz Michałem Kaniewskim (gitara), śpiewając romanse rosyjskie i cygańskie oraz piosenki odeskie i żydowskie okraszone humorem. W latach 1975–1980 współpracował jako pianista z krakowskimi zespołami jazzowymi Beale Street Band[21] i Playing Family[22]. Wykonuje utwory Aloszy Dimitrijewicza, cygańskiego śpiewaka rosyjskiego[23].
Od 1990 występuje w trio gitarowym z Kazimierzem Adamczykiem i Markiem Piątkiem, dając liczne koncerty w kraju i za granicą. Nagrywa płyty oraz programy telewizyjne i radiowe. Jest stałym felietonistą miesięcznika psychologicznego „Charaktery” i członkiem Rady Naukowej tego magazynu[24].
Działalność naukowa
Absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim (1972)[12]. W latach 1974–2001 pracownik naukowy Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej UJ[3], gdzie pełnił funkcje wicedyrektora ds. studenckich (1994–1998) oraz kierownika Zakładu Języka Rosyjskiego (1996–2001)[25]. Od 2001 pracuje w Instytucie Rosji i Europy Wschodniej UJ[26], gdzie zajmuje się głównie pragmalingwistyką i gramatyką komunikacyjną[27]. Członek Polskiego Towarzystwa Językoznawczego. W 1978 – doktor nauk humanistycznych (rozprawa: Interferencja foniczna w mowie rosyjskiej Polaków)[28]. W 1980 pracował w Trinity College w Dublinie jako visiting professor[29]. Twórca koncepcji gramatyki komunikacyjnej. W 1986 doktor habilitowany[30]. Od 2005 roku profesor nauk humanistycznych[31].
Współpracował ze Zbigniewem Nęckim i Grażyną Habrajską[32].
Filmografia
Role aktorskie
- Gorączka (1980) jako adiutant
- Europa, Europa (1990) jako major radziecki
- Ekstradycja (1995) jako Zajcew, rezydent mafii rosyjskiej w Polsce (odc. 1-6)
- Horror w Wesołych Bagniskach (1995) jako komisarz
- Pułkownik Kwiatkowski (1995) jako oficer radziecki
- Złotopolscy (1997) jako Fiodor Dunin, wspólnik Waldka Złotopolskiego
- Syzyfowe prace (2000) jako inspektor, w 1. odcinku
- Tajemnica twierdzy szyfrów (2007) jako marszałek Iwan Koniew
- Świat według Kiepskich (2008) jako Ukrainiec (odc. 281)
Film dokumentalny
- Światy Aloszy Awdiejewa (2004; zdjęcia, reżyseria, produkcja: Marian T. Kutiak)[33]
Serial dokumentalny
Dyskografia
- Albumy
Tytuł | Dane dot. albumu | Pozycja na liście | |||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
POL | |||||||||||||||||||
Alosza Awdiejew w repertuarze żydowskim |
| – | |||||||||||||||||
Piosenki dla Swoich |
| – | |||||||||||||||||
Chłopcy źli. Piosenki z Odessy i nie tylko |
| – | |||||||||||||||||
Słowiańska dusza |
| – | |||||||||||||||||
Najpiękniejsze piosenki rosyjskie |
| – | |||||||||||||||||
Alosza na Bis |
| 37[36] | |||||||||||||||||
Jestem tutaj |
| 10[38] | |||||||||||||||||
Ostalgia |
| – | |||||||||||||||||
„–” album nie był notowany. |
- Albumy koncertowe
Tytuł | Dane dot. albumu | Pozycja na liście | |||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
POL | |||||||||||||||||||
Pamiątka z Piwnicy pod Baranami |
| – | |||||||||||||||||
Alosza w Bagateli |
| – | |||||||||||||||||
Koncerty w Trójce vol. 12 - Alosza Awdiejew |
| 27[40] | |||||||||||||||||
„–” album nie był notowany. |
- Kompilacje
Tytuł | Dane dot. albumu |
---|---|
45xAlosza Awdiejew - Kolekcja Bardów |
|
Wybrane publikacje naukowe i popularnonaukowe
- Pragmatyczne podstawy interpretacji wypowiedzi, Kraków 1987.
- Model gramatyki komunikacyjnej (projekt badawczy), w: Studia nad polszczyzną mówioną Krakowa, Kraków 1991.
- Strategie konwersacyjne (próba typologii), „Socjolingwistyka” 1991.
- Składnik wyjściowy w gramatyce komunikacyjnej, w: Język a kultura, t. 8, Wrocław 1992.
- Standardy semantyczne a znaczenie leksykalne, w: Język a kultura, t. 12, Wrocław 1998.
- Gramatyka komunikacyjna, Warszawa-Kraków 1999 (redaktor).
- Leksykon w gramatyce komunikacyjnej, w: Gramatyka komunikacyjna, Kraków 1999.
- Standardy semantyczne w gramatyce komunikacyjnej, w: Gramatyka komunikacyjna, Kraków 1999.
- Tryby komunikacyjne, w: W zwierciadle języka i kultury, red. J. Adamowska i S. Niebrzegowska, Lublin 1999.
- Szkice z filozofii potocznej z rysunkami Janusza Kapusty, Warszawa-Kraków 1999.
- Komunikatywizm – nowe horyzonty badań nad językiem, w: „Język a komunikacja 1”, red. G. Szpila, Kraków 2000.
- Gramatyka interakcji werbalnej, Kraków 2004.
- Życie po śmiechu. Skrawki felietonów z „Charakterów”, wyd. Charaktery, Kielce 2008, ss. 111, ISBN 978-83-921701-4-3.
Odznaczenia
- Złoty Krzyż Zasługi (2007)[41]
- Order Ecce Homo (2014)[42]
- Medal Casimirus Magnus (2014)[43]
Nagrody
- Nagroda w plebiscycie „Profesjonaliści Forbesa” w kategorii aktorów (2013)[44]
- Nagroda dla najlepszego aktora niezawodowego „Monidło” (2014)[45]
- Nagroda Krakowska Książka Miesiąca za książkę Polak z wyboru, czyli szczęśliwy Rosjanin nad Wisłą. Wspomnienia (2019)[46]
Przypisy
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 9.
- ↑ Teresa Bętkowska. Alosza. „Przekrój”. nr 2, s. 10-12, 1996-01-14. ISSN 0033-2488. (pol.).
- ↑ a b c Awdiejew 2019 ↓, s. 134.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 206.
- ↑ Wrośnięty w pejzaż. „Alma Mater”. 151, s. 26-31, listopad 2012. Kraków: Uniwersytet Jagielloński. ISSN 1427-1176.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 14-17.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 43.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 49.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 62.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 71.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 80.
- ↑ a b Awdiejew 2019 ↓, s. 102–104.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 106.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 111.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 137.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 131.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 128,158,189.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 128,145.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 189,197.
- ↑ Alosza Awdiejew (kabarecik.pl)
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 146.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 159.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 148.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 217.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 194.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 220.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 200–201.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 138,155–156.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 162–167.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 183.
- ↑ M.P. z 2005 r. nr 76, poz. 1063
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 195,203.
- ↑ Światy Aloszy Awdiejewa. filmpolski.pl. [dostęp 2020-06-14].
- ↑ [1], 23.48 min. filmu
- ↑ Alosza Awdiejew – Alosza na Bis. olis.onyx.pl. [dostęp 2014-10-31].
- ↑ OLiS – sprzedaż w okresie 07.02.2011 – 13.02.2011. olis.onyx.pl. [dostęp 2014-10-31].
- ↑ Alosza Awdiejew – Jestem tutaj. olis.onyx.pl. [dostęp 2014-10-31].
- ↑ OLiS – sprzedaż w okresie 12.11.2012 – 18.11.2012. olis.onyx.pl. [dostęp 2014-10-31].
- ↑ Alosza Awdiejew – Koncerty w Trójce vol. 12 – Alosza Awdiejew. olis.onyx.pl. [dostęp 2014-10-31].
- ↑ OLiS – sprzedaż w okresie 22.09.2014 – 28.09.2014. olis.onyx.pl. [dostęp 2014-10-31].
- ↑ M.P. z 2008 r. nr 7, poz. 81 – pkt 1.
- ↑ Awdiejew 2019 ↓, s. 237.
- ↑ Święto uczelni 2014 [online], www.ukw.edu.pl [dostęp 2023-04-04] (pol.).
- ↑ BFP, Kancelaria BFP - „Adwokaci i radcowie prawni w gronie „Profesjonalistów Forbesa” - portal Polski Prawnik [online], bf.com.pl [dostęp 2023-04-04] (pol.).
- ↑ MONIDŁO [online], Festiwal Himilsbacha [dostęp 2023-04-04] (pol.).
- ↑ Alosza Awdiejew Polak z wyboru, czyli szczęśliwy Rosjanin nad Wisłą – Krakowska Książka Miesiąca [online] [dostęp 2023-04-04] (pol.).
Bibliografia
- Alosza Awdiejew: Polak z wyboru, czyli szczęśliwy Rosjanin nad Wisłą. Wspomnienia. Wydawnictwo Mando, 2019. ISBN 978-83-277-1655-2.
Linki zewnętrzne
- Alosza Awdiejew w bazie IMDb (ang.)
- Alosza Awdiejew w bazie Filmweb
- Prof. dr hab. Aleksy Awdiejew, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2007-03-01] .
- „Dobra strona Aloszy Awdiejewa”. awdiejew.charaktery.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-08-18)]. (Charaktery)
- Aleksy Awdiejew na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”
- strona archiwalna