Antoni Nowosielski
![]() Ślepowron | |
Rodzina | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | 1675 |
Data i miejsce śmierci | 11 października 1726 |
Ojciec | Wawrzyniec Nowosielski |
Żona | Helena Wrobek-Lettaw |
Dzieci | Leon Nowosielski |
Antoni Karol Nowosielski ur. 1675 roku zm. 11 października 1726 roku – stolnik orszański, 1698 roku łowczy nadworny 1707-1708 roku, strażnik polny 1708 roku Wielkiego Księstwa Litewskiego, Kasztelan nowogrodzki, senator, 1709-1725 roku, oboźny Wielkiego Księstwa Litewskiego, uczestnik Walnej Rady Warszawskiej 1710 roku[1][2][3][4][5][6].
Żonaty z Heleną Wrobek-Lettaw, syn Leon Nowosielski, kolejny spadkobierca majątku rodzinnego i dzierżawca m. Lubcza. Posiadali dwór nieopodal zamku w Lubczy nad Niemnem, a także miasta Grodno, Wsielub, Oświeja wraz z okolicznymi dobrami ziemskimi[7].
Posiadane dobra ziemskie
Miasta Grodno, Wsielub, Oświeja i okoliczne dobra w guberni mińska, okolicy Nowogródka były własnością rodzinną Antoniego, syna Wawrzyńca Nowosielskiego. Spisy i herbarze zawierają informacje o dobrach ziemskich i majątkach[8]. Miasto i okolice Wsielub o powierzchni 7582 dziesięcin należące do rodziny Nowosielskich składały się z 52 wiosek, 595 domów, 1 miasto, 19 uroczysk, 10 folwarków. Tereny te w początkach XVIII wieku zamieszkiwało ok. 3800 katolików i żydów. Od początku XVIII wieku majątek (8283,3 ha) należał do Nowosielskich, a następnie do Radziwiłłów. W II połowie XVIII wieku Wsielub przeszedł we władanie rodziny O'Rourke.
Nabyte od rodziny Sapiehów miasto Oświeja z okolicznymi rozległymi dobrami o powierzchni 24814 dziesięcin (27109,29 ha) położone nad jeziorem oświejskim zawierały ok. 750 chrześcijan i 1470 żydów, czyli ok. 2200 mieszkańców. Na wielki majątek składały się 3 folwarki, 49 wsi, 623 domy[9]. Od początku XVIII wieku do Nowosielskich należał jeden z rynków wraz z zabudowanymi dookoła 9 nieruchomościami w mieście Grodnie. Był on nabyty od rodziny Potockich[10]. Rynek z nieruchomościami pozostawał w dobrach rodzinnych do II połowy XVIII wieku. Łącznie majątki rodzinne Antoniego Nowosielskiego w Wielkim Księstwie Litewskim wynosiły: 3 miasteczka, ok. 100 wiosek, 13 folwarków, 1218 domów, ok. 8000 ludzi pracujących w licznych manufakturach i faktoriach na dobrach o powierzchni ok. 36 tysięcy ha.
Działalność filantropijna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Zesp%C3%B3%C5%82_ko%C5%9Bcielno-klasztorny_o._Paulin%C3%B3w_we_W%C5%82odawie_fundowany_przez_Antoniego_Nowosielskiego_%281675-1726%29%2Csenatora%2C_obo%C5%BAnego_Wielkiego_Ksi%C4%99stwa_Litewskiego_17.02.1722_roku.jpg/220px-thumbnail.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Wilno_Kosciol_Misjonarzy_Zygmunt_Vogel.jpg/220px-Wilno_Kosciol_Misjonarzy_Zygmunt_Vogel.jpg)
Antoni Nowosielski ufundował zespół kościelno - klasztorny o. Paulinów we Włodawie wraz z Anielą z Zachorowskich Pociejową oraz Ludwik Konstanty Pociej w 1721 roku. Dokument został wpisany do ksiąg grodzkich brzeskich 17 lutego 1722 roku.
Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego i klasztor Misjonarzy w Wilnie, z powodu braku funduszy budowa trwała 35 lat. Budowa i dokończenie kościoła było możliwe dzięki funduszom przekazanym przede wszystkim przez kasztelana nowogródzkiego Antoniego Nowosielskiego w 1722 roku[11].
Przypisy
- ↑ Władysław Konopczyński, Polski słownik biograficzny, Polska Akademia Umiejętności, Polska Akademia Nauk, Skład główny w księg. Gebethnera i Wolffa, 1972, t. 17, s. 380.
- ↑ Józef Szujski, Dzieje Polski podług ostatnich badań: Królowie wolno obrani, t. 2, 1668 do 1795, Lwów 1886, s. 250.
- ↑ Adam Boniecki, Herbarz polski - 14.214.16 - t. 14, s. 173.
- ↑ J. Wolff, Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego 1386-1795, Kraków 1885, s. 121.
- ↑ Antoni Podsiad, Wojciech Kozłowski, Matka Boska Kozielska, Instytut Wydawniczy Pax, 1990, s. 90.
- ↑ Volumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 99.
- ↑ Adam Boniecki, Szymon Konarski, Herbarz polski, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, t. 14, 1911, s. 173.
- ↑ Bronisław Chlebowski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1895, t. 14, s. 65.
- ↑ Bronisław Chlebowski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich , Warszawa 1886, t. 7, s. 743-744.
- ↑ Jerzy Gordziejew, Socjotopografia Grodna w XVIII wieku, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2002, s. 132.
- ↑ Telewizja PolskaT.P. S.A Telewizja PolskaT.P., Rozpoczęło się porządkowanie zespołu budynków klasztoru Misjonarzy w Wilnie [online], wilno.tvp.pl [dostęp 2023-11-01] (pol.).
Bibliografia
Wydanie parlamentarne
- Andrzej Rachuba, Wielkie Księstwo Litewskie w systemie parlamentarnym Rzeczypospolitej w latach 1569-1763, Wydawnictwo Sejmowe, 2002.
Herbarze
- Seweryn hr. Uruski, Adam Amilkar Kosiński, Aleksander Włodarski, Rodzina, herbarz szlachty polskiej, Tom 12, Wydawnictwo Heroldium, Gebethner i Wolff, Warszawa 1915.
- Xawery Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845.
- Janusz Starykoń-Kasprzycki, Michał Dmowski, Polska encyklopedia szlachecka, Wydawn. Instytutu Kultury Historycznej, t. 2, 1937.
Polska
- Jan Ciechanowicz, Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego: E-K, Rzeszów, 2001-2005.
- Józef Szujski, Dzieje Polski podług ostatnich badań: Królowie wolno obrani 1668 do 1795, t. 2, Lwów 1886.
- Teodor Szeliga Żychliński, Senatorowie i Dygnitarze Polscy, Złota Księga Szlachty Polskiej t. XV-XVII, Poznań 1886.
- Józef Szujski, Dzieje Polski, Królowie wolno obrani, w drukarni Czasu, 1894.
- Antoni Gąsiorowski, Ryszard Skowron, Urzędy dworu monarszego dawnej Rzeczypospolitej i państw ościennych: materiały sesji zorganizowanej przez Zamek Królewski na Wawelu, listopad 1993, TAiWPN Universitas, 1996.
- Gebethner i Wolff, Polski słownik biograficzny , Władysław Konopczyński, Polska Akademia Umiejętności, Polska Akademia Nauk, Skład główny w księg, t. 17, 1972.
- N. Rouba, Przewodnik po Litwie i Białej Rusi, Nakład Edmunda Nowickiego, Wilno, Wydawnictwo Kuriera Litewskiego Nakład Edmunda Nowickiego.
- Przegląd historyczny, Towarzystwo Miłośników Historii w Warszawie, Polskie Towarzystwo Historyczne, Polska Oficyna Wydawnicza BGW. Państwowe Wydawn. Naukowe, t. 83, 1992.
- Prace Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, Wydania t. 5-7.
- Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Filip Sulimierski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 7, Warszawa 1886.
- Józef Gierowski, Traktat przyjaźni Polska Francja 1714, PWN, 1965.