Atlantis (wahadłowiec)
![]() | Ten artykuł dotyczy wahadłowca kosmicznego. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy. |
![]() Wahadłowiec Atlantis | |
Nazwa | Atlantis |
---|---|
Oznaczenie | OV-104 |
Data pierwszego lotu | 3 października 1985 |
Pierwsza misja | STS-51-J |
Data ostatniego lotu | 8 lipca 2011 |
Ostatnia misja | STS-135 |
Liczba zakończonych misji | 33 |
Liczba orbit | 4848 |
Pokonany dystans | 202 673 974 km |
Liczba dni w przestrzeni kosmicznej | 306,59 |
Status | Nieczynny, w ekspozycji Centrum Kosmicznego imienia Johna F. Kennedy’ego |
Atlantis – czwarty wahadłowiec NASA, który odbył lot kosmiczny. Był on jednym z pięciu zbudowanych w USA orbiterów wielorazowego użytku przeznaczonych do transportu ludzi oraz sprzętu na orbitę oraz z powrotem.
Dzięki wcześniejszym doświadczeniom prace przy budowie promu trwały o połowę krócej niż w przypadku wahadłowca Columbia. Był to między innymi rezultat zastosowania w górnych partiach orbitera nowej osłony termicznej, w formie elementów materiału izolacyjnego o dużej powierzchni, którymi zastąpiono wykorzystywane wcześniej małe płytki, które wymagały żmudnego procesu montażowego[1].
Nazwa
Prom kosmiczny Atlantis został nazwany na cześć pierwszego amerykańskiego oceanograficznego okrętu badawczego, dwumasztowego żaglowca RV Atlantis pracującego w ramach Instytutu Oceanograficznego Woodsa Hole'a Woods Hole Oceanographic Institution w Massachusetts. W latach 1930–1966 Atlantis był wykorzystywany do różnorodnych badań; pływający nim naukowcy tworzyli między innymi mapy dna morskiego za pomocą pierwszych echosond[1][2].
Ważniejsze daty
Data | Wydarzenie |
---|---|
29 stycznia 1979 | Podpisanie kontraktu na konstrukcję |
30 marca 1980 | Rozpoczęcie montażu struktury modułu załogi |
23 listopada 1981 | Rozpoczęcie montażu struktury kadłuba |
13 czerwca 1983 | Do Palmdale docierają skrzydła wyprodukowane przez Grummana |
2 grudnia 1983 | Rozpoczęcie montażu całości |
10 kwietnia 1984 | Zakończenie montażu |
6 marca 1985 | Prezentacja w Palmdale |
3 kwietnia 1985 | Transport lądowy z Palmdale do bazy Edwards |
9 kwietnia 1985 | Dostarczenie do Kennedy Space Center |
5 września 1985 | Oznaczenie gotowości do lotu |
3 października 1985 | Pierwszy lot (STS-51-J) |
8 lipca 2011 | Ostatni lot promu (STS-135) |
Po opuszczeniu hali montażowej orbiter miał masę 68 092 kg i był lżejszy o 3500 kg od Columbii. Prom został dostarczony do KSC 9 kwietnia 1985 roku i przez siedem miesięcy był przygotowywany do pierwszej misji[1].
Udoskonalenia
Do roku 2005 Atlantis przeszedł dwa remonty. Najbardziej znaczące zmiany to:
- nowe instalacje hydrauliczne i elektryczne, pozwalające na wykonywanie dłuższych misji przez orbitery,
- nowa izolacja głównych włazów podwozia,
- poprawione systemy sterowania,
- przygotowania dla systemu dokowania orbiterów w stacji Mir,
- instalacja śluzy i systemu dokowania orbitera dla Międzynarodowej Stacji Kosmicznej,
- instalacja wielofunkcyjnego systemu wyświetlaczy – „szklanego kokpitu”.
Misje
Pierwsze misje nie miały wiele wspólnego z badaniami naukowymi. Pierwszy start promu Atlantis miał miejsce 3 października 1985 roku. Wahadłowiec dostarczył na orbitę objęty tajemnicą ładunek Departamentu Obrony (U.S. Departament of Defence, DOD)[1]. Była to jedna z pięciu tajnych misji związanych z programem wojen gwiezdnych. W roku 1989 Atlantis wyniósł na swoim pokładzie sondy kosmiczne Magellan oraz Galileo, a także w roku 1991 Teleskop kosmiczny Comptona, (CGRO) a w roku 2008 laboratorium kosmiczne Columbus – Moduł ISS skonstruowany przez ESA. W 2009 wykonał ostatnią misję serwisową do Teleskopu Hubble’a (STS-125), a w 2011 ostatni lot w programie wahadłowców (STS-135)[3].
Od misji STS-71 wahadłowiec rozpoczął loty do stacji orbitalnej Mir. Dostarczanie i odbieranie astronautów ze stacji było pierwszym amerykańskim doświadczeniem. Podczas misji STS-79 prom odebrał z Mira astronautkę Shannon Lucid, po jej rekordowym, 188-dniowym pobycie w kosmosie. Następnie Atlantis brał udział w budowie ISS i dostarczył wiele jej istotnych elementów[1].
Prom kosmiczny Atlantis wykonał 33 misje, spędził w przestrzeni 306 dni, zaliczył 4848 orbit, przeleciał łącznie 203 mln km, liczba astronautów na pokładzie: 191, liczba misji do stacji orbitalnej Mir: 7, liczba misji do ISS: 12[1].
Lp. | Dzień | Rok | Misja | Uwagi | |
---|---|---|---|---|---|
1 | 3 października | 1985 | STS-51-J | Misja Departamentu Obrony: Dowódca Karol Joseph Bobko | |
2 | 26 listopada | 1985 | STS-61-B | Wyniesienie trzech satelitów komunikacyjnych: MORELOS-B, AUSSAT-2 i SATCOM KU-2. | |
3 | 2 grudnia | 1988 | STS-27 | Misja Departamentu Obrony | |
4 | 4 maja | 1989 | STS-30 | Wyniesienie satelity Magellan | |
5 | 18 października | 1989 | STS-34 | Wyniesienie satelity Galileo | |
6 | 28 lutego | 1990 | STS-36 | Misja Departamentu Obrony | |
7 | 15 listopada | 1990 | STS-38 | Misja Departamentu Obrony | |
8 | 5 kwietnia | 1991 | STS-37 | Wyniesienie Compton Gamma Ray Observatory | |
9 | 2 sierpnia | 1991 | STS-43 | Wyniesienie TDRS-5 | |
10 | 24 listopada | 1991 | STS-44 | Misja Departamentu Obrony | |
11 | 24 marca | 1992 | STS-45 | Pierwsza misja Atmosferycznego Laboratorium dla Zastosowań i Nauki (ang. Atmospheric Laboratory for Applications and Science – ATLAS) | |
12 | 31 lipca | 1992 | STS-46 | Wyniesienie European Retrievable Carrier (ESA) i systemu satelitarnego Tethered (NASA) | |
13 | 3 listopada | 1994 | STS-66 | Trzecia misja ATLAS | |
14 | 27 czerwca | 1995 | STS-71 | Pierwsze dokowanie promu do stacji orbitalnej Mir | |
15 | 12 listopada | 1995 | STS-74 | Wyniesienie modułu dokującego stacji Mir | |
16 | 22 marca | 1996 | STS-76 | Połączenie ze stacją orbitalną Mir, wymiana załogi: Shannon Lucid | |
17 | 16 września | 1996 | STS-79 | Połączenie ze stacją orbitalną Mir, wymiana załogi: Shannon Lucid, John Blaha | |
18 | 12 stycznia | 1997 | STS-81 | Połączenie ze stacją orbitalną Mir, wymiana załogi: John Blaha, Jerry Linenger | |
19 | 15 maja | 1997 | STS-84 | Połączenie ze stacją orbitalną Mir, wymiana załogi: Jerry Linenger, Michael Foale | |
20 | 25 września | 1997 | STS-86 | Połączenie ze stacją orbitalną Mir, wymiana załogi: Michael Foale, David A. Wolf | |
21 | 19 maja | 2000 | STS-101 | Konstrukcja Międzynarodowej Stacji Kosmicznej - zamontowanie manipulatora Strieła 2, przygotowanie stacji do przyjęcia Zwiezdy | |
22 | 8 września | 2000 | STS-106 | Konstrukcja Międzynarodowej Stacji Kosmicznej | |
23 | 7 lutego | 2001 | STS-98 | Konstrukcja Międzynarodowej Stacji Kosmicznej - laboratorium Destiny | |
24 | 12 lipca | 2001 | STS-104 | Konstrukcja Międzynarodowej Stacji Kosmicznej - nowa śluza powietrzna | |
25 | 8 kwietnia | 2002 | STS-110 | Konstrukcja Międzynarodowej Stacji Kosmicznej - kratownica S0 oraz transporter dla stacji | |
26 | 7 października | 2002 | STS-112 | Konstrukcja Międzynarodowej Stacji Kosmicznej - kratownica S1 | |
27 | 9 września | 2006 | STS-115 | Rozbudowa ISS- moduły kratownicy P3 i P4 oraz dwie nowe baterie słoneczne | |
28 | 8 czerwca | 2007 | STS-117 | Rozbudowa ISS- elementy kratownicowe ITS S3/S4 oraz baterie słoneczne PV Array | |
29 | 7 lutego | 2008 | STS-122 | Rozbudowa ISS – laboratorium kosmiczne Columbus – Moduł skonstruowany przez Europejską Agencję Kosmiczną | |
30 | 11 maja | 2009 | STS-125 | 4 misja serwisowa Kosmicznego Teleskopu Hubble'a | |
31 | 16 listopada | 2009 | STS-129 | Konstrukcja dla ISS (ELC-1/ELC-2) | |
32 | 14 maja | 2010 | STS-132 | Konstrukcja dla Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (MIM-1) oraz paleta ładunkowa (ICC-VLD) | |
33a | 8 lipca | 2011 | STS-135 | Zaopatrzenie ISS; ostatni lot wahadłowca | |
33b | 21 lipca | 2011 | STS-135 | Lądowanie promu kończące erę wahadłowców |
Galeria
Zobacz też
![]() | Zobacz galerię związaną z tematem: Atlantis (wahadłowiec) |
Przypisy
- ↑ a b c d e f Robert Godwin: Space Shuttle. Warszawa: Prószyński Media Sp. z o.o., 2011, s. 17-19, seria: Historia podboju Kosmosu. ISBN 978-83-7648-973-5.
- ↑ Astronomiczne zdjęcie dnia
- ↑ Tomáš Přibyl: Dzień, w którym nie wróciła COLUMBIA. Bielsko-Biała: Wydawnictwo >DEBIT<, 2003. ISBN 83-7167-224-1.
- p
- d
- e
Loty zakończone | |
---|---|
Status |
|
- p
- d
- e
Amerykańskie – Program STS |
|
---|---|
Radzieckie – Program Buran |
- p
- d
- e
Główne artykuły | |
---|---|
Komponenty | |
Systemy | |
Orbitery STS |
|
STS – Od powstania do pierwszej misji |
|
Przedmioty testów |
|
Miejsca startu |
|
Miejsca lądowań | |
Przyszłość programu | |
Instalacje naziemne | |
Katastrofy | |
Operacje |
|
Różne |
|
Ośrodki i operacje naziemne |
|
Operacje awaryjne |
|
- p
- d
- e
Moduły |
|
---|---|
Podsystemy |
|
Pojazdy zaopatrzeniowe |
- PWN: 3872085
- DSDE: Atlantis_-_amerikansk_rumfærge