Bajkałówka
Sibirionetta formosa[1] | |||
(Georgi, 1775) | |||
![]() Samiec w szacie godowej | |||
![]() Samica | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | blaszkodziobe | ||
Rodzina | kaczkowate | ||
Podrodzina | kaczki | ||
Plemię | Anatini | ||
Rodzaj | Sibirionetta | ||
Gatunek | bajkałówka | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() letnie lęgowiska przeloty zimowiska | |||
| |||
|
Bajkałówka[5], cyraneczka bajkalska[6], cyranka bajkalska[3], kłochtun[7] (Sibirionetta formosa) – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).
Systematyka
Jedyny przedstawiciel rodzaju Sibirionetta[5][8]. Nie wyróżnia się podgatunków[2][8].
Występowanie
Ptak ten zamieszkuje środkową i wschodnią Syberię oraz wybrzeża Bajkału. Zimuje głównie w Japonii, Korei Południowej i Chinach, rzadko na Tajwanie i w Hongkongu[2]. Sporadycznie pojawia się w Europie[9] oraz Ameryce Północnej.
W Polsce odnotowano bajkałówkę dwa razy w 2021 roku – od stycznia do marca przebywała na stawach Jamnik w Dolinie Baryczy (woj. dolnośląskie)[9], a 20 marca obserwowano ją w Popowie Kościelnym (woj. mazowieckie)[10]. W 2022 roku Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego wciągnęła bajkałówkę na Listę polskiej awifauny[11]. Wcześniejszą obserwację z maja 2019 roku z Redy (woj. pomorskie) uznano za pojaw nienaturalny (E w klasyfikacji AERC)[12].
Morfologia
- Wygląd
- Samiec w szacie godowej ma wierzch głowy czarny, boki głowy i szyi kremowe. Kremowa plama również u nasady dzioba. Przez oko pionowy zielony pas o metalicznym, opalizującym połysku przechodzący u góry w wygięty ku tyłowi półksiężyc. Pierś jasnobrązowa z ciemnymi plamkami, wierzch ciała brązowy, na łopatkach w kolorze ochry. Boki popielate z ciemniejszymi prążkami, lusterko zielone. Dziób sinoniebieski. Samica brązowa z ciemnym deseniem, u nasady dzioba wyraźna biała plama.
- Wymiary średnie
- długość ciała 39–43 cm, rozpiętość skrzydeł 65–75 cm[2]
masa ciała samca 360–520 g, samicy 402–505 g[2]
Ekologia
- Biotop
- Różnorodne śródlądowe zbiorniki wodne.
- Gniazdo
- Zagłębienie wysłane suchymi roślinami i puchem. Znajduje się na ziemi w otwartym terenie, czasem w sporej odległości od wody.
- Jaja
- W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju–lipcu 6 do 9 jaj. Jaja są bladozielone o średnich wymiarach 48×35 mm i średniej masie 31 g.
- Wysiadywanie, pisklęta
- Jaja wysiadywane są przez samicę, która również sama wodzi przez 45–55 dni pisklęta.
- Pożywienie
- Rośliny wodne i lądowe oraz bezkręgowce.
Status
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody bajkałówka od 2011 roku uznawana jest za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern); wcześniej, od 1994 roku klasyfikowano ją jako gatunek narażony (VU, Vulnerable). Trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy[4].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Anas formosa, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2014-02-10] (ang.).
- ↑ a b c d e C. Carboneras, G. M. Kirwan (2014): Baikal Teal (Sibirionetta formosa). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2014-09-28]. (ang.).
- ↑ a b Denis Lepage: Cyraneczka bajkalska (Anas formosa) Georgi, 1775. Avibase. [dostęp 2014-01-23].
- ↑ a b Sibirionetta formosa, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Anatinae Leach, 1820 - kaczki (wersja: 2020-01-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-13].
- ↑ P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999.
- ↑ Prace je̜zykoznawcze, Tom 6. Uniwersytet Śląski w Katowicach. [dostęp 2023-06-07]. (pol.).
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans. IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-13]. (ang.).
- ↑ a b wynik wyszukiwania: Anas formosa. [w:] Tarsiger.com [on-line]. [dostęp 2022-03-06]. (ang.).
- ↑ Orzeczenia z miesiąca: Luty. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. [dostęp 2022-03-06].
- ↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego: Lista awifauny krajowej. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2021. [dostęp 2022-03-06].
- ↑ Dane archiwalne 2021. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. [dostęp 2022-03-06].
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).