Budynek mieszkalny pracowników biur Radcy Handlowego i Ambasady ZSRR
![]() Budynek widziany z powietrza, od strony zachodniej | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | Warszawa | ||
Adres | ul. Sobieskiego 100 | ||
Typ budynku | blok mieszkalny | ||
Styl architektoniczny | modernizm, brutalizm | ||
Architekt | Piotr Sembrat, | ||
Kondygnacje | 11 | ||
Powierzchnia użytkowa | 6338 m² | ||
Rozpoczęcie budowy | 1977 | ||
Ukończenie budowy | 1978 lub 1980 | ||
Pierwszy właściciel | |||
Obecny właściciel | Miasto Warszawa | ||
Położenie na mapie Warszawy ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Budynek mieszkalny pracowników biur Radcy Handlowego i Ambasady ZSRR (także: Szpiegowo[1], Szpiegowiec[2][3]) – blok mieszkalny znajdujący się w Warszawie przy ulicy Jana III Sobieskiego 100[4].
Charakterystyka i historia
Budynek mieszkalny położony jest w stołecznej dzielnicy Mokotów, w sąsiedztwie Parku Sieleckiego, między ulicami Jana III Sobieskiego i Władysława Hańczy a Kanałem Sieleckim i Jeziorem Sieleckim, na terenie obszaru Miejskiego Systemu Informacji Sielce[5][6]. Projekt powstał w Zakładzie Projektowania Kombinatu Budownictwa Miejskiego Śródmieście w Warszawie[2]. Głównym architektami byli Janusz Nowak i Piotr Sembrat[2][7]. Za konstrukcję odpowiadał Andrzej Krawczyk[2]. Budowa została zrealizowana w latach 1977–1980 (lub do 1978)[2][7], a jej wykonawcą był Budimex[8].
Wybudowany został dla pracowników biur radcy handlowego i ambasady Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich[2]. Pełnił swoją pierwotną rolę do 1989 roku[9][2]. Według wielu relacji mógł być siedzibą KGB w Warszawie lub być wykorzystywany w celach wywiadowczych, stąd potoczne określenia „Szpiegowo”[10][11] i „Szpiegowiec”[2][3]. Po upadku ZSRR pozostawał w faktycznym władaniu Federacji Rosyjskiej[2][11]. Od 1998 swoją siedzibę miało tu przedsiębiorstwo działające w branży gazowej – Fart S.A.[8][2][12][13] Według CEIDG w budynku, od 2012 roku, swoją siedzibę ma jednoosobowa działalność gospodarcza Roberta Sowy[14][3]. Według przedsiębiorcy jest to oczywista omyłka (brakująca litera w adresie ul. Sobieskiego 100A), która nie została sprostowana, pomimo dokonywania innych zmian (stan na 2023 rok)[14][3]. Od 2005 do 2017 roku mieścił się tu utworzony dla Rosjan lokal Club 100, zwany „Setką” lub „Sotką”[2][15][16]. Następnie budynek zaczął popadać w ruinę[2].
Polskie władze starały się odzyskać budynek, jednak było to utrudnione ze względu na relacje dyplomatyczne i niejasny status nieruchomości[11][8]. Po wielu zabiegach prawnych z obu stron, w 2016 roku Sąd Okręgowy w Warszawie orzekł o wydaniu nieruchomości Warszawie i spłacie 7 milionów złotych narosłych zobowiązań[11][8]. Ostatecznie, po rozpoczęciu inwazji Rosji na Ukrainę, budynek został przejęty przez komornika i wydany władzom miasta 11 kwietnia 2022 roku[11][1]. Planowano przeznaczyć go na potrzeby tymczasowego zamieszkania dla uchodźców z Ukrainy, jednak uniemożliwił to stan techniczny obiektu[1].
Architektura
Budynek powstał na działce o powierzchni 0,65 ha[17]. Powierzchnia użytkowa budynku wynosi 6 338 m², w tym 5 197 m² to mieszkania, a kubatura obiektu to 26 800 m³[18][17]. Wybudowany został w technologii ramy H w układzie podłużnym, z wyjątkiem ścian szczytowych, do których wzniesienia wykorzystano prefabrykaty w technologii „Ż”[9][17]. Ma od 4 do 11 kondygnacji[19]. Składa się z dwóch skrzydeł w układzie tarasowym przedzielonych prześwitem, który wieńczy masywny wspornik składający się z dwóch połączonych brył[2]. Element ten nawiązuje do brutalizmu[2]. Bryła budynku wpisuje się w nurty modernizmu i awangardy rosyjskiej[9]. Można również dostrzec inspirację formami roślinnymi[9] oraz kontenerowcami[7].
Na budynek składają się trzy wydzielone części z własnymi ciągami komunikacyjnymi[9]. Budynkowi mieszkalnemu towarzyszą, od strony ul. Sobieskiego, dwa niższe przeznaczone pierwotnie na pawilon klubowy i przedszkole[9]. Mieściły się tu sala kinowa na 130 miejsc, sauna, świetlica dla dzieci, klub, boisko do koszykówki, gabinet dentystyczny, salon fryzjerski oraz biblioteka[9][10][13][17]. Budynek wyposażono także w portiernię[17]. Całość została ogrodzona z użyciem dodatkowych zabezpieczeń z drutu kolczastego i systemu kamer wideo[9].
W 2017 roku blok został wpisany do gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy (ID: MOK34197)[4].
Galeria
|
Przypisy
- ↑ a b c PiotrP. Halicki PiotrP., Wiemy, co dalej ze Szpiegowem. "Całe wnętrze zostanie wyprute" [online], wiadomosci.onet.pl, 7 marca 2023 [dostęp 2023-11-21] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n MagdalenaM. Piwowar MagdalenaM., JoannaJ. Koszewska JoannaJ., GrzegorzG. Mika GrzegorzG., MOK PD. Ilustrowany atlas architektury południowego Mokotowa, Warszawa: Fundacja Centrum Architektury, 2023, s. 71, ISBN 978-83-964831-9-5 .
- ↑ a b c d IzabelaI. Kacprzak IzabelaI., GrażynaG. Zawadka GrażynaG., Bardzo tajemniczy adres Sowy [online], rp.pl, 23 czerwca 2014 [dostęp 2023-11-22] .
- ↑ a b Gminna ewidencja zabytków m.st. Warszawy [online] [dostęp 2023-11-21] .
- ↑ Dzielnica Mokotów [online], Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie [dostęp 2023-11-24] .
- ↑ Główny Urząd Geodezji iG.U.G. Kartografii Główny Urząd Geodezji iG.U.G., Geoportal krajowy [online], geoportal.gov.pl [dostęp 2023-11-21] .
- ↑ a b c Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie. Warszawa: "Arkada" Pracownia Historii Sztuki, 1998, s. 264. ISBN 83-908950-0-5.
- ↑ a b c d HelenaH. Kowalik HelenaH., Fora ze dwora [online], wprost.pl, 4 czerwca 2017 [dostęp 2023-11-22] .
- ↑ a b c d e f g h KubaK. Wirus KubaK., Sobieskiego 100 [online], cargocollective.com [dostęp 2023-11-22] .
- ↑ a b StuartS. Dowell StuartS., KGB spy base, mafia nightclub, secret tunnels… what is really going on in this quiet Warsaw suburb? [online], thefirstnews.com, 17 maja 2021 [dostęp 2023-11-22] [zarchiwizowane z adresu] (ang.).
- ↑ a b c d e asty/kg, "Szpiegowo" przejęte. Do czego przez lata służył kompleks i w jakim jest teraz stanie [online], tvn24.pl, 12 kwietnia 2022 [dostęp 2023-11-22] .
- ↑ JacekJ. Najder JacekJ., Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 8316 w sprawie nieruchomości rosyjskich w Polsce [online], sejm.gov.pl, 27 marca 2009 [dostęp 2023-11-22] .
- ↑ a b Sobieskiego 100 – tajemniczy budynek w sercu Warszawy [online], 6 marca 2022 [dostęp 2023-11-22] .
- ↑ a b ROBERT SOWA Studio Kulinarne Roberta Sowy [online], ceidg.gov.pl [dostęp 2023-11-22] .
- ↑ KacperK. Komaiszko KacperK., Sobieskiego 100, Warszawa. Legendarny "Club 100" odkryty przez miejskiego eksploratora [online], warszawa.naszemiasto.pl, 9 lipca 2019 [dostęp 2023-11-22] .
- ↑ Spy building saved? [online], warsawinsider.pl, 9 lutego 2023 [dostęp 2023-11-27] (rundi).
- ↑ a b c d e Zygmunt M.Z.M. Stępiński Zygmunt M.Z.M., Projekty i realizacje. Budynek przy Alei Sobieskiego w Warszawie, „Architektura” (367–368 (5–6/78)), Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1978, s. 15, ISSN 0003-8814 .
- ↑ Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1965–1989. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2005, s. 75. ISBN 83-908950-7-2.
- ↑ Opuszczony budynek przy Sobieskiego 100 w Warszawie. Zaglądamy do środka [online], bryla.pl, 3 września 2014 [dostęp 2023-11-22] .
Linki zewnętrzne
- Jaka przyszłość czeka "Szpiegowo"? "Decyzja w najbliższych tygodniach" [online], tvn24.pl/tvnwarszawa, 26 marca 2024 [dostęp 2024-04-13] .