Chrząstkoskórnik purpurowy
Młody okaz chrząstkoskórnika purpurowego | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | pieczarniaki | ||
Rząd | pieczarkowce | ||
Rodzina | kielisznikowate | ||
Rodzaj | chrząskoskórnik | ||
Gatunek | chrząstkoskórnik purpurowy | ||
Nazwa systematyczna | |||
Chondrostereum purpureum (Pers.) Pouzar Česká Mycol. 13(1): 17 (1959) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Chondrostereum_purpureum_051120A.jpg/240px-Chondrostereum_purpureum_051120A.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Chondrostereum_purpureum_a3_%282%29.jpg/240px-Chondrostereum_purpureum_a3_%282%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/Silverleaf_Fungus_iNaturalist_photo.jpg/220px-Silverleaf_Fungus_iNaturalist_photo.jpg)
Chrząstkoskórnik purpurowy (Chondrostereum purpureum (Pers.) Pouzar) – gatunek grzybów należący do rodziny kielisznikowatych (Cyphellaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Chondrostereum, Cyphellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1794 r. Christian Hendrik Persoon nadając mu nazwę Stereum purpureum. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1959 r. Zdeněk Pouzar, przenosząc go do rodzaju Chondrostereum[1].
Synonimów nazwy naukowej ma ponad 20[2].
Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003 r., dawniej gatunek ten w polskim piśmiennictwie mykologicznym opisywany był jako pleśniak purpurowy, skórnik purpurowy, skórniak purpurowy lub ziarnoskórnik purpurowy[3].
Morfologia
- Owocnik
Szerokość 1–3 cm, rozpostarty lub rozpostarty z odgiętymi brzegami. Do podłoża przyrasta bokiem, często część owocnika odstaje od podłoża. Często występuje gromadnie i wówczas owocniki dachówkowato zachodzą na siebie. Powierzchnia filcowata, w kolorze od białawego do szarego. Hymenofor gładki, woskowy, strefowany, w różnych odcieniach koloru fioletowego, purpurowego i brązowego[4].
Elastyczny, bez zapachu[5]. Jest warstwowany i najciemniejszy tuż pod górną powierzchnią, najbardziej jasny w środku[6].
Bezbarwne, niemal cylindryczne, czasami nieco wygięte, o rozmiarach 5–8 × 2,5–3 (wyjątkowo do 5) μm[4].
- Gatunki podobne
- uszak skórnikowaty (Auricularia mesenterica). Różni się kolorem spodniej strony (jest ciemnobrązowa), jest gumowaty, elastyczny i zawsze tworzy kapelusz[5].
- skórnica fioletowawa (Veluticeps abietina) też ma fioletowy owocnik, ale jest twardsza, ciemniejsza, dużo rzadsza (występuje gdzieniegdzie w Karpatach, Sudetach i na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej)[4].
Występowanie i siedlisko
Jest szeroko rozprzestrzeniony na kuli ziemskiej[7]. W Polsce jest bardzo pospolity[3].
Pospolicie występuje w lasach, parkach, zaroślach, przy drogach, w ogrodach. Owocniki wyrastają na gałęziach, pniach i pniakach, zarówno na martwym, jak i żywym drewnie, głównie drzew liściastych, na drzewach iglastych rzadko[4]. Wyrasta głównie na miejscach uszkodzonych. Najczęściej można go spotkać na powierzchni cięcia pni i pniaków. Owocniki wyrastają przez cały rok, najczęściej jednak jesienią i podczas łagodnej zimy[6].
Znaczenie
Saprotrof lub pasożyt. Powoduje białą zgniliznę drewna[5]. Ma duże znaczenie w sadownictwie i szkółkarstwie, gdyż atakuje wiele gatunków drzew uprawianych wywołując chorobę zwaną srebrzystością liści. Najbardziej zagrożone nią są drzewa i krzewy należące do rodzaju Prunus (śliwa, wiśnia). Spotykany jest także na jabłoni, gruszy, wierzbach, topoli, klonie, grabie, platanie, dębie, wiązie, bzie lilaku i innych. Sporadycznie może także infekować gatunki iglaste takie jak jodła, świerk czy żywotnik[8].
W sadach ochrona polega na wycinaniu i paleniu chorych gałęzi, lub całych drzew, gdy zaatakowana została duża część korony. Aby zapobiec zakażeniu należy po cięciu opryskiwać drzewa fungicydami benzimidazolowymi, a większe rany smarować specjalną pastą[9].
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2015-11-10] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2015-11-10] (ang.).
- ↑ a b WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 106, ISBN 83-89648-09-1 .
- ↑ a b c d BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 188, ISBN 83-09-00714-0 .
- ↑ a b c Till R.T.R. Lohmeyer Till R.T.R., UteU. Kũnkele UteU., Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa 2006, s. 214, ISBN 83-85444-65-3 .
- ↑ a b AndreasA. Gminder AndreasA., Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 304, 305, ISBN 978-83-258-0588-3 .
- ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2015-12-16] .
- ↑ „Silver Leaf Disease” – Natural Resources Canada (NRCan) [online] [dostęp 2010-05-02] [zarchiwizowane z adresu 2007-11-09] (ang.).
- ↑ SelimS. Kryczyński SelimS., ZbigniewZ. Weber ZbigniewZ. (red.), Fitopatologia, t. 2. Choroby roślin uprawnych, Poznań: Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2011, s. 398, 399, ISBN 978-83-09-01077-7 .
- SNL: sølvglanssopp