Chrząstkoskórnik purpurowy

Chrząstkoskórnik purpurowy
Ilustracja
Młody okaz chrząstkoskórnika purpurowego
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

kielisznikowate

Rodzaj

chrząskoskórnik

Gatunek

chrząstkoskórnik purpurowy

Nazwa systematyczna
Chondrostereum purpureum (Pers.) Pouzar
Česká Mycol. 13(1): 17 (1959)
Multimedia w Wikimedia Commons
Silnie rozrośnięta kępa owocników chrząstkoskórnika purpurowego
Chrząskoskórnik porastający miejsce cięcia
Gutacja na owocniku.

Chrząstkoskórnik purpurowy (Chondrostereum purpureum (Pers.) Pouzar) – gatunek grzybów należący do rodziny kielisznikowatych (Cyphellaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Chondrostereum, Cyphellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1794 r. Christian Hendrik Persoon nadając mu nazwę Stereum purpureum. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1959 r. Zdeněk Pouzar, przenosząc go do rodzaju Chondrostereum[1].

Synonimów nazwy naukowej ma ponad 20[2].

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003 r., dawniej gatunek ten w polskim piśmiennictwie mykologicznym opisywany był jako pleśniak purpurowy, skórnik purpurowy, skórniak purpurowy lub ziarnoskórnik purpurowy[3].

Morfologia

Owocnik

Szerokość 1–3 cm, rozpostarty lub rozpostarty z odgiętymi brzegami. Do podłoża przyrasta bokiem, często część owocnika odstaje od podłoża. Często występuje gromadnie i wówczas owocniki dachówkowato zachodzą na siebie. Powierzchnia filcowata, w kolorze od białawego do szarego. Hymenofor gładki, woskowy, strefowany, w różnych odcieniach koloru fioletowego, purpurowego i brązowego[4].

Miąższ

Elastyczny, bez zapachu[5]. Jest warstwowany i najciemniejszy tuż pod górną powierzchnią, najbardziej jasny w środku[6].

Zarodniki

Bezbarwne, niemal cylindryczne, czasami nieco wygięte, o rozmiarach 5–8 × 2,5–3 (wyjątkowo do 5) μm[4].

Gatunki podobne
  • uszak skórnikowaty (Auricularia mesenterica). Różni się kolorem spodniej strony (jest ciemnobrązowa), jest gumowaty, elastyczny i zawsze tworzy kapelusz[5].
  • skórnica fioletowawa (Veluticeps abietina) też ma fioletowy owocnik, ale jest twardsza, ciemniejsza, dużo rzadsza (występuje gdzieniegdzie w Karpatach, Sudetach i na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej)[4].

Występowanie i siedlisko

Jest szeroko rozprzestrzeniony na kuli ziemskiej[7]. W Polsce jest bardzo pospolity[3].

Pospolicie występuje w lasach, parkach, zaroślach, przy drogach, w ogrodach. Owocniki wyrastają na gałęziach, pniach i pniakach, zarówno na martwym, jak i żywym drewnie, głównie drzew liściastych, na drzewach iglastych rzadko[4]. Wyrasta głównie na miejscach uszkodzonych. Najczęściej można go spotkać na powierzchni cięcia pni i pniaków. Owocniki wyrastają przez cały rok, najczęściej jednak jesienią i podczas łagodnej zimy[6].

Znaczenie

Saprotrof lub pasożyt. Powoduje białą zgniliznę drewna[5]. Ma duże znaczenie w sadownictwie i szkółkarstwie, gdyż atakuje wiele gatunków drzew uprawianych wywołując chorobę zwaną srebrzystością liści. Najbardziej zagrożone nią są drzewa i krzewy należące do rodzaju Prunus (śliwa, wiśnia). Spotykany jest także na jabłoni, gruszy, wierzbach, topoli, klonie, grabie, platanie, dębie, wiązie, bzie lilaku i innych. Sporadycznie może także infekować gatunki iglaste takie jak jodła, świerk czy żywotnik[8].

W sadach ochrona polega na wycinaniu i paleniu chorych gałęzi, lub całych drzew, gdy zaatakowana została duża część korony. Aby zapobiec zakażeniu należy po cięciu opryskiwać drzewa fungicydami benzimidazolowymi, a większe rany smarować specjalną pastą[9].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2015-11-10]  (ang.).
  2. Species Fungorum [online] [dostęp 2015-11-10]  (ang.).
  3. a b WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 106, ISBN 83-89648-09-1 .
  4. a b c d BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 188, ISBN 83-09-00714-0 .
  5. a b c Till R.T.R. Lohmeyer Till R.T.R., UteU. Kũnkele UteU., Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie, Warszawa 2006, s. 214, ISBN 83-85444-65-3 .
  6. a b AndreasA. Gminder AndreasA., Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 304, 305, ISBN 978-83-258-0588-3 .
  7. Discover Life Maps [online] [dostęp 2015-12-16] .
  8. „Silver Leaf Disease” – Natural Resources Canada (NRCan) [online] [dostęp 2010-05-02] [zarchiwizowane z adresu 2007-11-09]  (ang.).
  9. SelimS. Kryczyński SelimS., ZbigniewZ. Weber ZbigniewZ. (red.), Fitopatologia, t. 2. Choroby roślin uprawnych, Poznań: Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2011, s. 398, 399, ISBN 978-83-09-01077-7 .
  • SNL: sølvglanssopp
Identyfikatory zewnętrzne:
  • BioLib: 125779
  • EoL: 190862
  • GBIF: 2532944
  • identyfikator iNaturalist: 118036
  • NCBI: 58369
  • CoL: 69ZDF