Cibora brunatna
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | wiechlinowce | ||
Rodzina | ciborowate | ||
Rodzaj | cibora | ||
Gatunek | cibora brunatna | ||
Nazwa systematyczna | |||
Cyperus fuscus L. Sp. Pl. 46 1753[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
|
Cibora brunatna (Cyperus fuscus L.) – gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny ciborowatych (Cyperaceae). Jest szeroko rozprzestrzeniona w Europie (z wyjątkiem jej północnej części – sięga do 59° szerokości geograficznej[5]), Azji (po Chiny i Wietnam na wschodzie), w północnej Afryce i na wyspach atlantyckich[6]. Introdukowana rośnie w Ameryce Północnej[7]. Gatunek w Polsce jest niezbyt rzadki. Występuje najczęściej w dolinach rzek, na południowym wschodzie, na Pojezierzu Zachodniopomorskim, rzadszy jest na Mazurach i Dolnym Śląsku[5]. Rośnie na brzegach wód[8].
Morfologia
- Pokrój
- Liście
- Przekrój łodygi
- Kwiatostan
- Kłosek
- Orzeszki
- Pokrój
- Roślina drobnokępkowa[8], osiągająca od 2 do 30 cm wysokości[7]. Korzenie czerwonawe[8]. Z jednej kępy wyrasta od 3 do 20 łodyg zakończonych kwiatostanami[9].
- Łodyga
- Gładka, trójkanciasta, grubości 0,6–1,1 mm[7].
- Liście
- Zwykle nieco krótsze od łodyg, czasem podobnej długości. Wszystkie wyrastają w rozecie przyziemnej, są równowąskie i płaskie, rzadko zgięte wzdłuż, osiągają 2–4 mm szerokości, na brzegu są gładkie[6].
- Kwiaty
- Zebrane w kłoski, a te w złożony kwiatostan. U jego podstawy wyrastają trzy odstające i podobne do liści podsadki[8]. Kłoski wąskojajowate do równowąskich[6], długości 4–7 mm (czasem do 10 mm[6]), siedzące lub krótkoszypułkowe, zebrane są w główkowate skupienia[8] po 5–10[6]. Takich skupień na szczycie jednej łodygi powstaje od 3 do 5[6]. Charakterystyczną ciemną barwę kłoskom nadają przysadki, które są czarne z zielonym grzbietem, ustawione w dwóch rzędach. Poszczególne kwiaty składają się z 2–3 pręcików i słupka z trzema znamionami. Na szczycie kłoska bywa, że kwiaty są tylko pręcikowe[8].
- Owoce
- Podługowate, nieco trójścienne[6] i ciemnobrązowe orzeszki długości 2/3 mm[8].
Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna. Rośnie na brzegach rzek i wysychających zbiorników wodnych. Najczęściej na podłożu żyznym, piaszczystym lub mulistym[8]. Kiełkuje w zależności od sezonowego spadku poziomu wody i ekspozycji dna. Cykl życiowy potrafi zamknąć w ciągu czterech miesięcy[10]. Kwitnie od lipca (czasem od czerwca) do października[8]. Nasiona przenoszone są przez wodę, wraz z drobinami mułu przyczepionymi do stóp ptaków. Tworzą trwały bank nasion[10].
Liczba chromosomów 2n=36[6], 72[11].
Gatunek charakterystyczny związku Elatini-Eleocharition[8].
Znaczenie ekonomiczne
W południowych Stanach Zjednoczonych roślina zachwaszcza pola ryżowe[12].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-08-24] (ang.).
- ↑ a b Cyperus fuscus L.. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-08-24].
- ↑ Cyperus fuscus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b Agnieszka Popiela. The distribution of character species of the Isoëto-Nanojuncetea class in Poland. Part 4. Limosella aquatica, Cyperus fuscus and Juncus capitatus. „Polish Botanical Journal”. 46, 2, s. 155–159, 2001.
- ↑ a b c d e f g h Cyperus fuscus Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-08-24].
- ↑ a b c Cyperus fuscus Linnaeus. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-08-24].
- ↑ a b c d e f g h i j Barbara Sudnik-Wójcikowska, Agnieszka Krzyk: Rośliny wydm, klifów, solnisk i aluwiów. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2015, s. 207. ISBN 978-83-7763-288-8.
- ↑ Cyperus fuscus (Brown Flatsedge). [w:] Minnesota Wildflowers [on-line]. [dostęp 2017-08-24].
- ↑ a b T.C.G. Rich. Conservation of Britain's biodiversity: Cyperus fuscus L. (Cyperaceae), Brown Galingale. „Watsonia”. 22, s. 397 - 403, 1999.
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 618. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Cyperus fuscus L. brown flatsedge. [w:] Go Botany [on-line]. New England Wild Flower Society. [dostęp 2017-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-25)].
- J9U: 987007549772805171
- BioLib: 42266
- EoL: 1121957
- EUNIS: 187606
- Flora of China: 200026687
- Flora of North America: 200026687
- FloraWeb: 1812
- GBIF: 2716489
- identyfikator iNaturalist: 76587
- IPNI: 330929-2
- ITIS: 39927
- NCBI: 529431
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-236743
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:330929-2
- Tela Botanica: 100368
- identyfikator Tropicos: 9901797
- USDA PLANTS: CYFU3
- CoL: 6BVQV