Cziatura
![]() Widok ogólny | |||
| |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Region | Imeretia | ||
Prawa miejskie | 1921 | ||
Powierzchnia | 54,5 km² | ||
Wysokość | 340–500 m n.p.m. | ||
Populacja (2014) • liczba ludności |
| ||
Nr kierunkowy | +995 479 | ||
Kod pocztowy | 5500 | ||
Położenie na mapie Imeretii ![]() | |||
Położenie na mapie Gruzji ![]() | |||
![]() | |||
| |||
| |||
Strona internetowa |
Cziatura (gruz. ჭიათურა) – miasto w regionie Imeretia w Gruzji. Według danych szacunkowych na 2014 liczyło 12 803 mieszkańców. Ośrodek przemysłowy, słynący m.in. z wydobycia rud manganu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Chiatura._A_municipal_building_%28Photo_A._Muhranoff%2C_2011%29.jpg/220px-Chiatura._A_municipal_building_%28Photo_A._Muhranoff%2C_2011%29.jpg)
Geografia i historia
Miasto położone jest w głębi kraju, w górskiej dolinie na brzegach Kwirili.
W 1879 gruziński poeta Akaki Cereteli badał ten rejon w poszukiwaniu rud manganu i żelaza, których złoża udało mu się odkryć. W wyniku dalszych intensywnych badań odkryto kilka pokładów tlenku, nadtlenku i węglanu manganu nadających się do komercyjnej eksploatacji, o grubości wahającej się od 0,2 do 16 metrów. Zarządzaniem i eksploatacją bogatych złóż zajęła się, powołana przez państwo, spółka JSC Chiaturmanganese. Ocenia się, że ilość wszystkich rynkowych kategorii rud manganu wynosi 239 mln ton, a w ich skład wchodzą rudy tlenkowe (41,6%), rudy węglanowe (39%) i rudy nadtlenkowe (19%)[2][3][3][4]. W celu przewozu rud manganu do stalowni w Zestaponi, spółka wybudowała linię kolejową, obsługiwaną przez Koleje Gruzińskie, która obecnie jest już w całości zelektryfikowana. Produkcja manganu wzrosła w 1905 r. do 60% światowego zapotrzebowania.
W Cziaturze znajduje się Teatr Narodowy im. Ceretelego, 10 szkół, wydział Politechniki Gruzińskiej oraz katedra Mgwimewi pochodząca z X–XI wieku. W okresie rewolucji 1905 Cziatura była jedyną twierdzą bolszewików w zdecydowanie mienszewickiej Gruzji. 3700 górników pracowało 18 godzin dziennie, spało w kopalniach i zawsze było pokrytych sadzą. Nie mieli nawet łaźni. Stalin przekonał ich do poparcia bolszewików w czasie debaty z mienszewikami. Bardziej spodobało się im jego krótkie, piętnastominutowe wystąpienie od długich przemówień jego rywali. Nazywali go „sierżantem Kobą”. Założył drukarnię i „czerwone oddziały bojowe”. Na czele uzbrojonych górników postawił Wano Kasaszwilego. Właściciele kopalń popierali go, ponieważ dawał im ochronę przed złodziejami, ale niszczył kopalnie, których właściciele odmówili mu opłacania haraczu[5].
W 1906 pociąg ze złotem wiozący wynagrodzenie dla górników został napadnięty przez oddział Koty Canicadzego, zajmujący się wywłaszczeniami. Walka trwała 2 godziny, zabito żandarma i żołnierza oraz zrabowano 21 tys. rubli[6]. Górnicy przeprowadzili w czerwcu i lipcu, zakończony sukcesem, 55 dniowy strajk. Żądali ośmiogodzinnego dnia pracy, wyższych płac i skasowania nocnej zmiany. Policja zezwoliła Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji na prowadzenie strajku pod warunkiem braku żądań politycznych[7]. Górnicy byli wspomagani przez strajki solidarnościowe w Batumi i Poti[8].
Cziatura jest siedzibą arcybiskupa Cziatury.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Georgia_Tschiatura_Seilbahn_Bahnhof.jpg/220px-Georgia_Tschiatura_Seilbahn_Bahnhof.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Giorgia_Tschiatura_Seilbahnstation.jpg/220px-Giorgia_Tschiatura_Seilbahnstation.jpg)
System kolejek linowych
Ze względu na strome doliny rzeki w 1954 zbudowany został w mieście system kolejek linowych, który miał ułatwić transport pracowników tutejszej kopalni. System funkcjonował nieprzerwanie do lipca 2019 roku[potrzebny przypis], pomimo złego stanu technicznego[9][10][11].
Zobacz też
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie
Przypisy
- ↑ National Statistics Office of Georgia: მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. [dostęp 2016-11-07]. (ang.).
- ↑ Manganese Mines and Deposits of Georgia. IFSD Europe. [dostęp 2013-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (1 października 2013)].
- ↑ a b USGS Minerals Yearbook. The mineral industry of Georgia. National Research Council (U.S.), 2007, s. 334. [dostęp 2013-04-18].
- ↑ Manganese Ore Industry. thefreedictionary.com, 1979. [dostęp 2013-04-18].
- ↑ Simon Sebag Montefiore, Young Stalin, s. 131–133.
- ↑ Simon Sebag Montefiore, Young Stalin, s. 130.
- ↑ Ronald Grigor Suny, The making of the Georgian nation, s. 178.
- ↑ About us. mmcworkers.ge. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-21)]..
- ↑ Zardzewiałe kolejki z lat 60. wciąż wożą Gruzinów. Gazeta Wyborcza, 2013-10-08. [dostęp 2013-10-08]. (pol.).
- ↑ Wills Robinson: Risking their lives in Stalin’s rusting cable cars: Miners forced to ride death-defying ‘metal coffins’ criss-crossing Georgia town. Daily Mail, 2013-09-24. [dostęp 2013-10-08]. (ang.).
- ↑ Robin Forestier-Walker: Soviet-era cable cars keep Georgian town going. Al-Dżazira, 2015-12-25. [dostęp 2015-12-26]. (ang.).
- PWN: 3889752
- Britannica: place/Chiatura-Georgia