Desfontainia spinosa
![]() Desfontainia spinosa | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | Bruniales | ||
Rodzina | Columelliaceae | ||
Rodzaj | Desfontainia | ||
Gatunek | Desfontainia spinosa | ||
Nazwa systematyczna | |||
Desfontainia spinosa Ruiz & Pav. Fl. Peruv. 2: 47 (1799)[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Desfontainia spinosa Ruiz & Pav. – gatunek roślin z monotypowego rodzaju Desfontainia z rodziny Columelliaceae. Występuje w Ameryce Południowej wzdłuż Andów od Kostaryki po zachodnią część archipelagu Ziemia Ognista[2][5]. Rośnie w wilgotnych i chłodnych lasach, m.in. wspólnie z zacierpem Wintera Drimys winteri i Nothofagus betuloides. Kwiaty zapylane są przez kolibry[5].
Gatunek jest uprawiany jako roślina ozdobna na obszarach o łagodnym, wilgotnym klimacie[6] (np. w zachodniej Europie, na Nowej Zelandii, w Ameryce Północnej)[5]. Naparowi z jego liści przypisuje się właściwości halucynogenne, ale nie zostały one jednoznacznie potwierdzone[6][7]. Roślina wykorzystywana bywa także do barwienia tkanin na żółto[8][7].
Nazwa rodzajowa upamiętnia francuskiego botanika Renégo Louiche Desfontainesa (1750-1833)[5].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Jardin_botanique_Roscoff_10.jpg/220px-Jardin_botanique_Roscoff_10.jpg)
- Pokrój
- Krzew osiągający do 3 m wysokości, z łuszczącą się korą[5].
- Liście
- Naprzeciwległe[5][6], bez przylistków[6]. Blaszka liściowa jest pojedyncza, skórzasta[8], naga[5], kolczasto ząbkowana[6] (liście podobne są do liści ostrokrzewu kolczastego)[5].
- Kwiaty
- Pojedyncze na szczycie pędów. Kwiaty są obupłciowe i zwykle promieniste. Na hypancjum osadzonych jest 5 zrośniętych działek kielicha[6][5]. Kielich jest trwały (pozostaje na owocu)[2]. Pięć płatków korony jest zrośniętych w czerwoną rurkę zakończoną żółtymi łatkami. Pręcików jest pięć. Osadzone są na krótkich nitkach, tworząc pierścień w gardzieli rurki. Zalążnia jest górna i powstaje w wyniku zrośnięcia 5 owocolistków. Na szczycie zalążni znajduje się smukła i długa szyjka słupka[5].
- Owoce
- Żółtawo-białe[6] do zielonkawo-fioletowych[5] niewielkie jagody[6][5].
Systematyka
Desfontainia włączana była w przeszłości do loganiowatych Loganiaceae, ale bliskie, siostrzane pokrewieństwo z rodzajem Columellia potwierdziły badania molekularne, palinologiczne i z zakresu anatomii drewna[6]. W systemach Angiosperm Phylogeny Group rodzaje te klasyfikowane są do wspólnej rodziny Columelliaceae. Ostatni wspólny przodek z rodzajem Columellia rósł około 64 miliony lat temu[2].
D. spinosa jest gatunkiem bardzo zmiennym[7] i w niektórych ujęciach dzielony jest na dwa lub trzy gatunki[8].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2022-03-26] (ang.).
- ↑ a b c d Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-03-26] (ang.).
- ↑ a b Desfontainia spinosa Ruiz & Pav.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-03-26].
- ↑ Desfontainia spinosa, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 395. ISBN 0-333-73003-8.
- ↑ a b c d e f g h i Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 616-617. ISBN 978-1-842466346.
- ↑ a b c David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 285, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ a b c Jon L.R. Every: Neotropical Desfontainiaceae. Royal Botanic Gardens, Kew, UK. [dostęp 2018-12-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)].
- Flora of North America: 220003967
- GBIF: 6388688
- identyfikator iNaturalist: 578318
- IPNI: 546059-1
- ITIS: 822481
- NCBI: 34247
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2761883
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:546059-1
- identyfikator Tropicos: 19000612
- USDA PLANTS: DESP4
- CoL: 34ZJR