Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Bydgoszcz | ||
Dzielnica | |||
Powierzchnia | 5 ha | ||
Data założenia | 2001 | ||
Położenie na mapie Bydgoszczy ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Bdg_D5S_a_04-2013.jpg/240px-Bdg_D5S_a_04-2013.jpg)
Dolina Pięciu Stawów – park w Bydgoszczy, mieszczący połączone kaskadowo stawy. Używana powszechnie od początku istnienia nazwa parku została usankcjonowana dopiero Uchwałą Rady Miasta Bydgoszczy z 24 września 2014[1].
Lokalizacja
Dolina Pięciu Stawów położona jest na osiedlu Szwederowo. Zajmuje teren o wymiarach 100 x 500 m, między ulicami: Orlą, Piękną, Stromą oraz kompleksem handlowym „Castorama”.
Historia
Dolina Pięciu Stawów jest położona w dolince położonej na obszarze Zbocza Bydgoskiego, w której znajdował się ciek wodny. Na cieku tym prawdopodobnie już w okresie średniowiecza znajdowały się stawy, które pełniły funkcje retencyjne oraz gospodarcze, związane z czerpaniem wody do celów użytkowych i hodowlanych. W 1541 r., po zniszczeniu pierwszych miejskich wodociągów[2] władze Bydgoszczy zleciły rurmistrzowi Walentemu z Bochni budowę nowego miejskiego ujęcia wody pitnej, z zastrzeżeniem, że woda nie może być pobierana z rzeki. Mistrz dostosowując się do żądań rady miejskiej poprowadził wodociąg z wydrążonych pni dębowych o średnicy wewnętrznej 15 cm i długości 3–5 m (ze złączami metalowymi) drogą Szubińską, pl. Poznańskim, ul. Poznańską i Długą do Zbożowego Rynku. Ujęcie wody stanowiły trzy stawy, istniejące do dzisiaj w rejonie ul. Pięknej, Orlej i Stromej, zlokalizowane ponad ówczesnym miastem, zapewniające grawitacyjny spad wody[3]. Rury wodociągowe zostały doprowadzone do browarów na terenie całego miasta, niektórych domów oraz studni publicznych[3]. Drewniane wodociągi i studnie miejskie przetrwały około 250 lat i dopiero pod koniec XVIII wieku rozpoczęto ich remontowanie, a z eksploatacji wyłączono je w wieku XIX[3]. Przyczyną wyłączenia ujęcia z eksploatacji była systematycznie pogarszająca się jakość wody oraz zbyt mała wydajność źródła w obliczu rozrastającego się miasta[4].
Stawy zostały po raz pierwszy przedstawione topograficznie na mapie Schultza (1854–1855, 1:25000). W rejonie dzisiejszego parku widniało sześć niewielkich, połączonych kaskadowo zbiorników wodnych[5]. W ich rejonie aż do końca XX wieku znajdował się obszar zieleni nieurządzonej. Fragmenty terenu znajdowały się w rękach prywatnych właścicieli.
W 2000 r. podczas negocjacji, związanych z budową hipermarketu Castorama w Bydgoszczy, uzgodniono, że firma handlowa sfinansuje budowę w tym miejscu parku miejskiego. Prace rekultywacyjne, obejmujące trzy stawy o powierzchni 0,5 ha i ich otoczenie przeprowadzono w latach 2001–2003 kosztem 1,32 mln zł[4]. Prace polegały na usunięciu nagromadzonych przez lata odpadów, bagrowaniu dna zbiorników wodnych oraz usunięciu chaotycznie rozprzestrzeniającej się roślinności. Akweny otoczono alejkami spacerowymi, głazowiskami i nowymi nasadzeniami zieleni. W 2007 r. dokonano rekultywacji kolejnego stawu o powierzchni 0,15 ha, zaś w 2008 r. ostatniego położonego na wschód od ul. Orlej. Wykonano nowe aleje spacerowe, zasadzono drzewa (graby i klony), krzewy, założono trawniki[6]. Utworzenie parku spowodowało zwiększenie atrakcyjności przyległych do niego terenów.
W latach 2003–2005 na obrzeżach parku zbudowano mini-osiedla mieszkaniowe, m.in. kompleks mieszkalny „Nad Doliną”. Na północnym obrzeżu znajdują się zabudowana poprzemysłowe „Fotonu”, które planowała zaadaptować Bydgoska Szkoła Wyższa[7]. W latach 2018–2020 między ul. Orlą, Piękną i Kossaka powstał kompleks mieszkaniowy o nazwie „Perłowa Dolina”[8][9][10], w postaci kilku budynków połączonych galeriami w formie falistej; przy czym balkony znajdują się z każdej strony nowo powstałych obiektów[11]. Realizacja ostatniej inwestycji, z głębokimi parkingami podziemnymi, spowodowała zanik wody w najwyższym stawie i obniżenie się jej poziomu w kolejnych zbiornikach. W pobliżu stawu znajduje się także wpisany do ewidencji zabytków podpiwniczony budynek przy ul. Orlej 66, charakterystyczny dla zabudowy podmiejskiej Bydgoszczy, obecnie w złym stanie technicznym[12].
Charakterystyka
Dolina Pięciu Stawów stanowi zadbany obszar parkowy, uznawany za wzorcowy przykład zagospodarowania wód otwartych na terenie miasta[4]. Pod tym względem obszar ten można porównać jedynie do stawów kaskadowych w Ogrodzie Botanicznym w Myślęcinku (fragment Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku)[4].
Park jest głównym obszarem spacerów i wypoczynku dla mieszkańców osiedli Szwederowo i Górzyskowo, popularnym miejscem dla wędkarzy oraz dzieci i młodzieży.
Galeria
Wiosna
- Kompleks mieszkalny „Nad Doliną”
- dawny dwór folwarku Goryczkowo
- Staw pierwszy
- Mostek
- Staw drugi
- Staw trzeci
- Głazowiska
- Zabudowa dawnego Fotonu
Przypisy
- ↑ Uchwała LXII/1309/14 Rady Miasta Bydgoszczy z 24 września 2014 w sprawie nadania nazwy dla parku na terenie Bydgoszczy (park Dolina Pięciu Stawów). Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Bydgoszczy. [dostęp 2014-10-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-30)].
- ↑ zbudowanych po 1523 r. i zasilanych bezpośrednio z Brdy poniżej młynów królewskich na Wyspie Młyńskiej
- ↑ a b c Pastuszewski Stefan: Zarys dziejów bydgoskiej gospodarki komunalnej. [w] Bydgoska Gospodarka Komunalna. Praca zbiorowa. Bydgoszcz 1996. ISBN 83-85860-37-1
- ↑ a b c d Gorączko Marcin: Wybrane problemy funkcjonowania małych zbiorników wodnych na obszarach zurbanizowanych. [w.] Nauka Przyroda Technologie 2007, tom 1, zeszyt 2, #20. ISSN 1897-7820 http://www.npt.up-poznan.net/pub/art_1_20.pdf
- ↑ Marcin Gorączko: Zbiorniki wodne na obszarze Bydgoszczy w ujęciu historycznym. [w.] Kronika Bydgoska XXV 2003. Bydgoszcz 2004
- ↑ Piąty staw nie będzie szpecił doliny. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2008-02-24. [dostęp 2010-04-14].
- ↑ Plan Rozwoju Bydgoszczy na lata 2009-2014. Załącznik do Uchwały XLV/632/09 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2009 roku
- ↑ Małgorzata Czajkowska: Tak odważnego osiedla jeszcze nie było. "Nowa jakość". Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-02-02.
- ↑ mc, Grażyna Marks: Rozpoczyna się budowa bardzo odważnego osiedla. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-05-02.
- ↑ Marta Leszczyńska: Perłowa Dolina. Odważny projekt zmieni krajobraz Szwederowa. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-11-15.
- ↑ To jedna z najodważniejszych realizacji w Bydgoszczy. Pierwsze mieszkania w Perłowej Dolinie niemal gotowe
- ↑ Małgorzata Czajkowska: Zabytek w świetnej lokalizacji na sprzedaż. Chętnych na razie brak. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-02-18.
Zobacz też
Bibliografia
- Bydgoska Gospodarka Komunalna. Praca zbiorowa, StefanS. Pastuszewski, Bydgoszcz: Instytut Wydawniczy „Świadectwo”, 1996, ISBN 83-85860-37-1 .
- p
- d
- e
założone do 1815 | |
---|---|
założone 1815-1920 | |
założone 1920-1945 |
|
założone 1945-1990 | |
założone po 1990 |
|
zobacz też |