Dzierzba brązowa
Lanius cristatus[1] | |||
Linnaeus, 1758 | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | dzierzby | ||
Rodzaj | Lanius | ||
Gatunek | dzierzba brązowa | ||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() Przybliżony zasięg podgatunków dzierzby brązowej w sezonie lęgowym: L. c. cristatus L. c. confusus L. c. superciliosus L. c. lucionensis oraz gąsiorka i dzierzby pustynnej | |||
| |||
|
Dzierzba brązowa[3] (Lanius cristatus) – gatunek niewielkiego ptaka z rodziny dzierzb (Laniidae), zamieszkujący Azję. Dawniej uważany za podgatunek gąsiorka (Lanius collurio).
Podgatunki i zasięg występowania
Zamieszkuje w zależności od podgatunku[4][5][6]:
- dzierzba brązowa[3] (L. cristatus cristatus) – środkową i wschodnią Syberię po północną Mongolię, rejon jeziora Bajkał, północny Sachalin i zachodnią Kamczatkę. Zimuje od Indii i Sri Lanki przez Bangladesz i Mjanmę po Półwysep Malajski.
- L. cristatus confusus – wschodnią Mongolię, południowo-wschodnią Rosję (południowo-wschodnie Zabajkale na wschód po Kraj Amurski i Kraj Nadmorski) i Mandżurię. Zimuje w południowej części Półwyspu Malajskiego i na Sumatrze.
- dzierzba japońska[3] (L. cristatus superciliosus) – północną i środkową Japonię, południowy Sachalin i południowe Wyspy Kurylskie. Zimuje głównie w południowych Chinach (wliczając wyspę Hajnan), północno-wschodnich i wschodnich Indochinach, na Sumatrze, Jawie i zachodnich Małych Wyspach Sundajskich.
- dzierzba siwogłowa[3] (L. cristatus lucionensis) – wschodnie Chiny, Półwysep Koreański i południową Japonię (Kiusiu). Zimuje głównie w południowo-wschodnich Chinach, na Tajwanie, Filipinach, północnym Borneo i północnym Celebesie.
Morfologia
- Wygląd
- U samca grzbiet i wierzch głowy ciemnobrązowy, pierś blada. Na policzkach ciemna maska. U samic upierzenie mniej kontrastowe, maska na policzkach jaśniejsza.
- Wymiary średnie
- długość ciała 17–20 cm[5]
rozpiętość skrzydeł 27 cm
masa ciała: samce 27–34 g, samice 28–37 g[5]
Ekologia i zachowanie
- Biotop
- Głównie stepy ze skupiskami krzewów.
- Pożywienie
- Głównie owady (chrząszcze), ale nie stroni również od małych kręgowców – małych ptaków, gadów i ssaków. Często robi zapasy, nabijając zdobycz na ciernie lub ostre gałązki.
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje dzierzbę brązową za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy.
Przypisy
- ↑ Lanius cristatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Lanius cristatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Laniidae Rafinesque, 1815 - dzierzby - Shrikes (wersja: 2019-10-11). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-12-22].
- ↑ Brown Shrike (Lanius cristatus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-11)]. (ang.).
- ↑ a b c Yosef, R. & International Shrike Working Group: Masked Shrike (Lanius nubicus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2008. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-02)].
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Shrikes, vireos, shrike-babblers. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-12-22]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).