Ekologizm
![]() | Nie mylić z: Ekologia[1]. |
![]() | Ten artykuł od 2022-08 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych. Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary) Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg/220px-The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Antonina_Federowicz.jpg/220px-Antonina_Federowicz.jpg)
Ekologizm lub Enwiromentalizm[2] (ang. Environmentalism) – kierunek filozoficzny ukształtowany w drugiej połowie XX wieku[3]. Stanowi rozwinięcie humanizmu o nowe przyrodnicze sumienie człowieka. Zajmuje się problemami ochrony środowiska oraz miejscem człowieka w świecie przyrody. Bada wzajemne zależności między człowiekiem a przyrodą oraz ich wpływ na jakości życia ludzi. Zajmuje się też perspektywą przeżycia populacji ludzi[potrzebny przypis]. Także ogólna nazwa teorii, które zakładają, że kształtowanie się osobowości dokonuje się przede wszystkim pod wpływem środowiska, w tym szczególnie geograficznego[4].
Ruch ekologiczny
Ruch ekologiczny(inne języki) (termin, który czasami obejmuje ruchy konserwatorskie(inne języki) i zielone) jest zróżnicowanym ruchem społecznym, politycznym i naukowym. Działa na rzecz ochrony środowiska i racjonalnego korzystania z zasobów naturalnych, aby zapewnić odpowiednią jakość życia (zdrowe powietrze, żywność, czysta woda) i prawidłowy jego rozwój na Ziemi[5]. Chociaż ruch ten jest reprezentowany przez różnorodne organizacje to, ze względu na włączenie tematyki ochrony środowiska do programu nauczania[6], ruch ekologiczny ma młodszą grupę demograficzną niż jest to powszechne w przypadku innych ruchów społecznych.
Enwiromentalizm jako ruch zajmuje się szeroko pojętymi kwestiami opresji instytucjonalnej, w tym między innymi: wykorzystywaniem ekosystemów i zasobów naturalnych do generowania odpadów, wyrzucaniem odpadów do społeczności będących w gorszej sytuacji, zanieczyszczeniem powietrza, zanieczyszczeniem wody, słabą infrastrukturą, narażeniem życia organicznego na toksyny, monokulturą, dążeniem do przeciwdziałania polietylenowi (ruch jhola) i różnymi innymi kwestiami. Ze względu na te podziały, ruch ekologiczny można podzielić na następujące główne obszary: nauka o środowisku(inne języki), aktywizm ekologiczny, rzecznictwo ekologiczne i sprawiedliwość ekologiczna[7].
Ekologizm wolnorynkowy
Ekologizm wolnorynkowy(inne języki) to teoria, według której wolny rynek, prawa własności i prawo deliktów zapewniają najlepsze narzędzia do ochrony zdrowia i zrównoważonego rozwoju środowiska. Teoria ta zakłada, że zarządzanie środowiskiem jest czymś naturalnym, podobnie jak pozbywanie się sprawców zanieczyszczeń i innych agresorów poprzez pozwy indywidualne i zbiorowe[8].
Ruch klimatyczny
Ruch klimatyczny(inne języki) to międzynarodowy ruch społeczny skupiający się na wywieraniu nacisku na rządy i przemysł w celu podjęcia działań (zwanych również „akcjami klimatycznymi(inne języki)”) dotyczących przyczyn i skutków zmian klimatycznych(inne języki).
Organizacje ekologiczne
Zobacz też kategorie: Organizacje ekologiczne, Instytucje ochrony środowiska.
Na świecie
Wybrane międzynarodowe organizacje ekologiczne:
- Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody
- Greenpeace
- World Wide Fund for Nature
- BirdLife International
- ClientEarth
- Międzynarodowy Zielony Krzyż
W Polsce
Zobacz też kategorię: Polskie organizacje ekologiczne.
Najstarszą organizacją ekologiczną w Polsce jest Liga Ochrony Przyrody, która powstała 9 stycznia 1928[9].
Protesty i kampanie ekologiczne
- Dzień Ziemi
- Dzień bez Samochodu
- Earth First!
- Extinction Rebellion
- Just Stop Oil
- Młodzieżowy Strajk Klimatyczny
Galeria
- Protest ekologistów (eko-aktywistów) przeciwko energii jądrowej w Niemczech (1990)
- Protest przeciwko wylesianiu w Australii (2007)
-
-
- Aktywiści klimatyczni w Waszyngtonie, USA (2017)
- Protest ekologistów w San Sebastián, Hiszpania (2021)
-
- Blokada drogowa zorganizowana przez ekologistów z organizacji Ostatnie Pokolenie na Berlin Hauptbahnhof (2022)
Działacze ekologiczni
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Greta_Thunberg_4.jpg/220px-Greta_Thunberg_4.jpg)
Zobacz też kategorię: Działacze ekologiczni.
Działacz ekologiczny(inne języki) to osoba, która utożsamia się z walką o ochronę środowiska wraz z żyjącymi tam ludźmi i zwierzętami. Do znanych działaczy ekologicznych można zaliczyć[10]:
- Al Gore
- Alice Hamilton
- Gisele Bundchen
- Greta Thunberg
- Leonardo di Caprio
- Luisa Mell
- Marina Silva
- Vandana Shiva
- Wangari Maathai
Przemoc wobec aktywistów
Działania aktywistów ekologicznych spotykają się czasami ze znaczącą opozycją[11]. Co roku mordowanych jest na całym świecie ponad 100 działaczy na rzecz ochrony środowiska[12]. Niektóre z ostatnich ofiar śmiertelnych odnotowano w Brazylii, gdzie aktywiści walczą z wycinką lasów deszczowych Amazonii[13]. W 2014 r. zamordowano 116 aktywistów ekologicznych[14], i 185 w 2015 roku[12]. Ponad 200 aktywistów ekologicznych zostało zamordowanych na całym świecie w okresie od 2016 roku do początku 2018 roku[15]. Global Witness(inne języki) twierdzi, że w sumie w latach 2012-2022 zabitych zostało 1910 aktywistów, co odpowiada jednemu morderstwu co dwa dni. Według raportu 88 procent wszystkich zabójstw zarejestrowano w Ameryce Łacińskiej[16][17].
Zobacz też
- Zielona polityka
- Polityka ekologiczna
- Zielony anarchizm
- Ekofilozofia
- Lobbing ekologiczny
- Ekoterroryzm
- Syndrom Bambiego
Przypisy
- ↑ Czym się różni ekolog od ekologisty?. czachorowski.home.blog.
- ↑ enwiromentalizm, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-05-22] .
- ↑ ekologizm, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-10-13] .
- ↑ enwiromentalizm, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-10-04] .
- ↑ ruch ekologiczny, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-10-13] .
- ↑ Earth Day Activities [online], Lesson Planet [dostęp 2023-10-13] (ang.).
- ↑ American Environmental Justice Movement | Internet Encyclopedia of Philosophy [online] [dostęp 2023-10-13] (ang.).
- ↑ RussellR. Coates RussellR., What is free-market environmentalism? | Learn Liberty [online], 28 kwietnia 2023 [dostęp 2023-10-13] (ang.).
- ↑ Głosno, Polskie fundacje, stowarzyszenia i organizacje ekologiczne [online], Włącz oszczędzanie, 12 kwietnia 2023 [dostęp 2023-10-13] (pol.).
- ↑ Kim jest działacz środowiskowy? [online], pl.renatureinc.com [dostęp 2023-10-13] (pol.).
- ↑ JustynaJ. Zuber JustynaJ., Aktywiści klimatyczni coraz częściej traktowani jak zorganizowane grupy przestępcze [online], fakty.tvn24.pl, 10 sierpnia 2023 [dostęp 2023-10-13] (pol.).
- ↑ a b OliverO. Holmes OliverO., South-eastS. Asia South-eastS., Environmental activist murders set record as 2015 became deadliest year, „The Guardian”, 20 czerwca 2016, ISSN 0261-3077 [dostęp 2023-10-13] (ang.).
- ↑ The defenders: recording the deaths of environmental defenders around the world [online], the Guardian [dostęp 2023-10-13] (ang.).
- ↑ MelissaM. Cronin MelissaM., Map: 116 environmental activists were killed in just one year [online], Grist, 5 marca 2016 [dostęp 2023-10-13] (ang.).
- ↑ AssociatedA. Press AssociatedA., Cambodian forest defenders killed after confronting illegal loggers, „The Guardian”, 31 stycznia 2018, ISSN 0261-3077 [dostęp 2023-10-13] (ang.).
- ↑ Niebezpieczna walka o klimat: raport o zabitych aktywistach – DW – 13.09.2023 [online], dw.com [dostęp 2023-10-13] (pol.).
- ↑ W 2022 roku co drugi dzień zabijany był aktywista walczący w obronie lasu, ziemi czy rzeki. Zginęło też pięcioro dzieci [online], jedennewsdziennie.pl [dostęp 2023-10-13] .
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Ekologizm |
- "History of the environmental movement" (Jeremiah Hall) (ang.)
- Britannica: topic/environmentalism
- Universalis: mouvement-ecologiste
- БРЭ: 4935322
- NE.se: environmentalism
- Catalana: 0100180
- DSDE: økologisme