Elizabetes iela (Ryga)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Centrs%2C_Centra_rajons%2C_R%C4%ABga%2C_Latvia_-_panoramio_%28140%29.jpg/220px-Centrs%2C_Centra_rajons%2C_R%C4%ABga%2C_Latvia_-_panoramio_%28140%29.jpg)
Elizabetes iela (ulica Elżbiety) – ulica w historycznej części Rygi, biegnąca od ryskiego portu do nasypu kolejowego przy centralnym dworcu kolejowym w Rydze.
Zarys historii
Ulica została zaplanowana w ramach tworzenia planu zagospodarowania miasta po spaleniu drewnianych budynków na przedmieściach Rygi podczas wojny 1812 r. W ramach tego projektu wytyczono ul. Aleksandrowską (ob. Brīvības iela, ulica Wolności), której nazwa upamiętniała cara Aleksandra I oraz krzyżującą się z nią ul. Jelizawietinską, nazwaną tak na cześć jego małżonki Elżbiety Aleksiejewny. Ul. Jelizawietinska służyła jako linia graniczna między terytorium wolnym od zabudowy (esplanadą), a przedmieściami, gdzie znajdowały się drewniane budynki z sadami i ogrodami. Z czasem na miejscu esplanady zaczęto wznosić budynki publiczne i reprezentacyjne oraz urządzać parki.
W dwudziestoleciu międzywojennym ulica nadal upamiętniała carycę Elżbietę – nosiła łotewską nazwę Elizabetes iela. W 1940 r., po przyłączeniu Łotwy do ZSRR, ulicę przemianowano na ul. Kirowa. W 1991 r. przywrócono pierwotną nazwę.
Zabudowa ulicy
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Antonijas_street_corner._Elizabetes_Street_33.112-B.jpg/220px-Antonijas_street_corner._Elizabetes_Street_33.112-B.jpg)
Zabudowa ulicy jest bardzo niejednorodna: znajdują się na niej zarówno dwupiętrowe drewniane budynki, jak i wyższe obiekty kamienne, wzniesione w romantycznym stylu narodowym oraz secesyjnym. Charakter budynków różni się w zależności od odcinka ulicy (na części jej długości zabudowa drewniana była do 1885 r. dozwolona, na pozostałej został zabroniona jeszcze w 1860 r.). Na jej wygląd wpływa również fakt, iż właśnie do niej przylega kilka bulwarów i parków miejskich.
- Pod numerem 2 znajduje się budynek wzniesiony w 1974 r. dla Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Łotwy.
- Domy nr 4 i 12 zaprojektował Karl Felsko odpowiednio w 1883 i 1897 r.
- Kamienica pod nr 33 została zaprojektowana przez Michaiła Eisensteina, w stylu secesyjnym. Cechą charakterystyczną budynku jest nasycenie elewacji kamienicy symbolami mitologicznymi i bogatym detalem.
- Pod numerem 61 znajduje się budynek kina Splendid Palace wzniesionego w 1923 r. Było to pierwsze kino w krajach bałtyckich, w którym wyświetlano filmy dźwiękowe[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Elizabetes_iela_83a.jpg/220px-Elizabetes_iela_83a.jpg)
W kamienicy pod numerem 57 swoją pracownię mieli Romans Suta i Aleksandra Beļcova; obecnie znajduje się tam ich muzeum[2].
Przypisy
Bibliografia
- Rīgas ielas. 3. sējums, Mārupe: Drukātava, 2009, s. 21-26, ISBN 978-9984-798-86-8
- red. P. P. Eran, Кирова улица // Riga: Encyclopedia = Enciklopēdija "Riga", Riga: Gławnaja riedakcija encikłopiedij, 1989, s. 364.