Ernst Jandl
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Zentralfriedhof%2CJandl%2CErnst.jpg/220px-Zentralfriedhof%2CJandl%2CErnst.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Ernst_Jandl_and_Friederike_Mayr%C3%B6cker%2C_public_reading%2C_1974-11%2C_Vienna%2C_Austria.jpg/220px-Ernst_Jandl_and_Friederike_Mayr%C3%B6cker%2C_public_reading%2C_1974-11%2C_Vienna%2C_Austria.jpg)
otwarte spotkanie w Wiedniu w 1974.
Ernst Jandl (ur. 1 sierpnia 1925 w Wiedniu, zm. 9 czerwca 2000 tamże) – austriacki poeta i pisarz. Rozgłos zyskał dzięki pełnej humorystycznego podejścia do języka poezji eksperymentalnej i kilku neologizmom, które weszły do języka potocznego.
Życiorys
Pod koniec II wojny światowej Ernst Jandl został wzięty w brytyjską niewolę. Po zwolnieniu z obozu jenieckiego studiował w Wiedniu filologię germańską i angielską. W 1949 zdał egzamin nauczycielski, doktoryzował się rok później i podjął pracę jako nauczyciel gimnazjalny. Wykładał również w „Szkole poezji” w Wiedniu.
Pod wpływem poezji konkretnej i dadaizmu Jandl zwrócił się w stronę poezji eksperymentalnej. W 1952 opublikował pierwsze utwory w czasopiśmie „Neue Wege” („Nowe drogi”).
Od 1954 Jandl był blisko związany z Friederike Mayröcker, późniejszą towarzyszką życia, z którą również wspólnie napisał kilka utworów. W 1973 utworzył wraz z kilkoma innymi literatami Stowarzyszenie Autorów w Grazu, dwa lata później został jego wiceprzewodniczącym, a w latach 1983-1987 przewodniczył mu. Poeta stał się dzięki swoim zabawom słownym jednym z najważniejszych przedstawicieli niemieckojęzycznej poezji eksperymentalnej.
Równie ważna jak same wiersze Jandla była ich mistrzowska deklamacja przez samego autora. Dostępne są liczne nagrania jego zabaw słownych i dźwiękowych, często z towarzyszeniem śpiewu lub muzyki jazzowej.
Jandl był zagorzałym miłośnikiem jazzu. Miał również małego psa, który stał się natchnieniem do jednego z najbardziej znanych jego wierszy pt. „Ottos Mops”: w scence pomiędzy mężczyzną, kobietą i psem spośród samogłosek występuje jedynie O.
Pochowany na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu.
Twórczość
Do najpopularniejszych wierszy Jandla zaliczają się: „Laut und Luise”, „schtzngrmm”, „ottos mops”, „kneiernzuck” oraz „lichtung”.
Okazało się, że dzięki twórczemu podejściu Jandla do języka wyraźnie wzrosły zainteresowania literackie młodzieży szkolnej. Dlatego ważną rolę w jego pracy nauczycielskiej odgrywała „poezja dla dzieci”.
Większość jego dzieł musi być prezentowana ustnie i traci wiele przy zwykłym czytaniu:
„Lichtung”
manche meinen,
lechts und rinks
kann man nicht velwechsern,
werch ein illtum!
i po polsku:
„Kielunek”
Niektórzy myślą,
że plawe z rewym
nie może być polpątane,
co za łbąd!
Zobacz też
- ISNI: 0000000108793429
- VIAF: 24615164
- ULAN: 500381740
- LCCN: n83049633
- GND: 118556894
- NDL: 00730357
- LIBRIS: 0xbdfl7j2t907sz
- BnF: 12025632b
- SUDOC: 028417267
- NLA: 35242390
- NKC: jn20000603188
- DBNL: jand002
- BNE: XX1611262
- NTA: 068378319
- BIBSYS: 90239804
- CiNii: DA01701441
- Open Library: OL192953A
- PLWABN: 9810697885905606
- NUKAT: n02046244
- J9U: 987007263332605171
- LNB: 000233034
- NSK: 000216389
- CONOR: 47199075
- BLBNB: 000490538
- KRNLK: KAC201770358
- LIH: LNB:V*158172;=BK
- PWN: 3916749
- Britannica: biography/Ernst-Jandl
- NE.se: ernst-jandl
- SNL: Ernst_Jandl
- VLE: ernst-jandl
- Catalana: 0034313
- DSDE: Ernst_Jandl
- Hrvatska enciklopedija: 28672