Giuseppe Peano
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 27 sierpnia 1858 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 20 kwietnia 1932 | ||
Zawód, zajęcie | matematyk, logik | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Peano_-_Aritmetica_generale_e_algebra_elementare%2C_1902_-_3935060.tif/lossy-page1-220px-Peano_-_Aritmetica_generale_e_algebra_elementare%2C_1902_-_3935060.tif.jpg)
Giuseppe Peano (ur. 27 sierpnia 1858 w Spinetta, zm. 20 kwietnia 1932 w Turynie) – włoski matematyk i logik.
Życiorys
Od 1890 profesor matematyki na uniwersytecie w Turynie[1] i w latach 1886–1901 w akademii wojskowej w Turynie[2].
Opracował stosowaną powszechnie aksjomatykę arytmetyki liczb naturalnych (tzw. Aksjomaty Peana). Podał też dedukcyjny system aksjomatyczny geometrii euklidesowej (naśladujący system Pascha) zapisany ściśle w jego symbolice logicznej ze znakiem przynależenia ∈, bez użycia żadnego słowa z języka potocznego[3].
Peano pierwszy zdefiniował ogólne pojęcie funkcji w terminach zbioru par[4].
Znany jest jego przykład funkcji ciągłej przekształcającej odcinek domknięty na kwadrat domknięty, co jest sprzeczne z powszechną intuicją. Odwzorowanie to jest zwane krzywą Peana. Znane jest także jego twierdzenie o istnieniu rozwiązań pewnych równań różniczkowych, zwane twierdzeniem Peana.
Peano był również twórcą międzynarodowego sztucznego języka latina sine flexione, będącego uproszczoną formą łaciny, który opracował w latach 1903–1904[5].
Działalność Peana przyczyniła się do powstania tzw. włoskiej szkoły matematycznej, która zajmowała się m.in. badaniami nad logiką matematyczną i analizą podstaw matematyki[5]. Peano zajmował się także teorią klas i uważany był za prekursora teorii mnogości.
Przypisy
- ↑ Giuseppe Peano, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2021-06-06] (ang.).
- ↑
John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Giuseppe Peano w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
- ↑ G. Peano, I principi di Geometria, logicamente esposti, Bocca, Torino 1889.
- ↑ Peano sformułował to w zwykłym języku matematycznym, a także w symbolice Whiteheada i Russela. U niego relacja (wł. relazione) to był pewien zbiór (classe) par uporządkowanych (coppie). Elementy par zapisywał w odwrotnej kolejności, tzn. współczesną parę (a,b) zapisywał jako b;a. Z kolei funkcja (funzione monodroma) to był pewien specjalny typ relacji takich, że warunki y;x i z;x pociągają y=z (Giuseppe Peano, Sulla definizione di funzione, Atti della Reale Accademiadei Lincei, Serie 5a, Classe di scienze fisiche, matematiche e naturali 20, 1911, s. 3–5).
- ↑ a b Peano Giuseppe, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-06-06] .
Linki zewnętrzne
- E. Stamm, Wł. M. Kozłowski, S. Dickstein: Józef Peano z Repozytorium Cyfrowego Instytutów Naukowych
- Giuseppe Peano – publikacje w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000108585937
- VIAF: 73925733
- LCCN: n80009883
- GND: 11873976X
- NDL: 00452364
- BnF: 123401300
- SUDOC: 027704351
- SBN: CFIV002335
- NLA: 35413747
- NKC: mub2014818537
- NTA: 068976194
- CiNii: DA00699479
- Open Library: OL32329A
- PLWABN: 9810538286605606
- NUKAT: n2003032579
- J9U: 987007279131405171
- PTBNP: 1456201
- CANTIC: a11070493
- NSK: 000680754
- CONOR: 201694307
- PWN: 3955369
- Britannica: biography/Giuseppe-Peano
- Treccani: giuseppe-peano
- Universalis: giuseppe-peano
- NE.se: giuseppe-peano
- SNL: Giuseppe_Peano
- VLE: giuseppe-peano
- Catalana: 0049605
- DSDE: Giuseppe_Peano
- Hrvatska enciklopedija: 47225
- MacTutor: Peano