Goździeniowiec wrzecionowaty
![]() 2010-07-22 Clavulinopsis fusiformis (Sowerby) Corner 95377 cropped | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | pieczarniaki | ||
Rząd | pieczarkowce | ||
Rodzina | |||
Rodzaj | goździeniowiec | ||
Gatunek | goździeniowiec wrzecionowaty | ||
Nazwa systematyczna | |||
Clavulinopsis fusiformis (Sowerby) Corner Monograph of Clavaria and allied Genera, (Annals of Botany Memoirs No. 1): 367 (1950) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Clavulinopsis_fusiformis_%28Sowerby%29_Corner_445711.jpg/240px-Clavulinopsis_fusiformis_%28Sowerby%29_Corner_445711.jpg)
Goździeniowiec wrzecionowaty (Clavulinopsis fusiformis (Sowerby) Corner) – gatunek grzybów z rodziny goździeńcowatych (Clavariaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clavulinopsis, Clavariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1799 r. James Sowerby nadając mu nazwę Clavaria fusiformis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1950 r. Edred John Henry Corner, przenosząc go do rodzaju Clavulinopsis[1].
Synonimy[2]:
- Clavaria ceranoides Pers. 1801
- Clavaria compressa Schwein. 1832
- Clavaria fusiformis Sowerby 1799
- Clavaria fusiformis f. aurantiaca S. Imai 1941
- Clavaria fusiformis Sowerby, 1797 f. fusiformis
- Clavaria fusiformis var. ceranoides W.G. Sm 1908
- Clavaria fusiformis var. congoensis Beeli 1926
- Clavaria fusiformis Sowerby 1799 var. fusiformis
- Clavaria inaequalis var. fusiformis (Sowerby) Fr. 1828
- Clavaria platyclada Peck 1896
- Clavulinopsis fusiformis var. bispora K.S. Thind & Sharda 1982
- Clavulinopsis fusiformis (Sowerby) Corner 196 var. fusiformis
- Ramaria ceranoides (Pers.) Gray 1821
- Ramariopsis fusiformis (Sowerby) R.H. Petersen 1978
Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3]
Morfologia
Tworzy gęste kępki nierozgałęzionych pałeczek o wysokości 5-15 cm. Każda z pałeczek ma średnicę do 1,5 cm i wyrasta z delikatnie filcowatej, białej podstawy. Pałeczki na przekroju poprzecznym są cylindryczne, ale dość często spłaszczone, a czasami podłużnie rowkowane. Mają zazwyczaj spiczasty wierzchołek. W stanie suchym mają barwę od jasnożółtej do żółtopomarańczowej.
Żółty, cienki, bez wyraźnego zapachu, w smaku gorzki[4].
- Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników biały. Zarodniki 5-9 × 4.5-9 μm, elipsoidalne do prawie kulistych, gładkie, z wyraźnym dzióbkiem o długości 1-2 μm. Podstawki ze sprzążkami, maczugowate, o długości 40-65 μm, 4-zarodnikowe[4], choć zdarzają się również 2-zarodnikowe i 3-zarodnikowe[5]. Strzępki w miąższu są dwóch rodzajów; nabrzmiałe o szerokości do 12 μm i wąskie o szerokości do 4 μm[6].
Występowanie i siedlisko
Występuje w Ameryce Północnej, Południowej, Europie, Azji[7]. W Ameryce Północnej jest szeroko rozprzestrzeniony, zwłaszcza w jej północnej części[4]. W Chinach jest jednym z dominujących gatunków grzybów wielkoowocnikowych w lasach na wysokości 2.600-3.500 m n.p.m.[8] Na terenie Polski, w piśmiennictwie naukowym do 2003 r. podano 5 stanowisk[3]. Owocniki wyrastają od lata do jesieni w lasach liściastych lub iglastych w trawie i wśród mchów[4].
Znaczenie
Saprotrof. Nie jest grzybem trującym, jednakże część atlasów podaje, że jest jadalny[9], a inne, że jest niejadalny[10]. Wynika to prawdopodobnie z jego gorzkawego smaku. Owocniki są powszechnie zbierane i spożywane w Nepalu[11], gdzie lokalnie znany jest pod nazwą Kesari chyau[12].
Gatunki podobne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Coloured_Figures_of_English_Fungi_or_Mushrooms_-_t._234.png/240px-Coloured_Figures_of_English_Fungi_or_Mushrooms_-_t._234.png)
Przede wszystkim goździeniowiec piękny (Clavulinopsis laeticolor). Także ma mocno żółty kolor, ale jest mniejszy, ma wysokość do 5 cm, nie ma szpiczastych wierzchołków i ma skłonność do wzrostu pojedynczo, rozproszonego lub w luźnych grupach[13]. Podobną barwę mają również goździeniowiec miodowy (Clavulinopsis helvola) i goździeniowiec żółtobiały (Clavulinopsis luteoalba), ale są mniejsze i zazwyczaj nie rosną w kępkach[14].
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum. [dostęp 2018-12-05]. (ang.).
- ↑ Species Fungorum. [dostęp 2018-12-05]. (ang.).
- ↑ a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ a b c d Mushroom Expert. Clavulinopsis fusiformis. [dostęp 2018-12-05].
- ↑ Corner EJH (1950). A monograph of Clavaria and allied genera. Annals of Botany Memoirs. Oxford University Press. s. 367.
- ↑ Tylukti EE (1987). Mushrooms of Idaho and the Pacific Northwest. Vol 2. Non-gilled Hymenomycetes. Moscow, Idaho: The University of Idaho Press. s. 87–88. ISBN 0-89301-097-9
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2018-12-05].
- ↑ Furukuwa K, Ying R, Nakajima T, Matsuki T. Hemagglutinins in fungus extracts and their blood group specificity. „Experimental and Clinical Immunogenetics”. 12 (4), s. 223–231, 1995. PMID: 8919354.
- ↑ Bessette i inni, Mushrooms of northeastern North America, wyd. 1st ed, Syracuse, N.Y.: Syracuse University Press, 1997, s. 421, ISBN 0-8156-2707-6, OCLC 34411834 [dostęp 2018-12-29] .
- ↑ Shelley.S. Evans Shelley.S., The book of fungi : a life-size guide to six hundred species from around the world, Chicago: The University of Chicago Press, 2011, s. 494, ISBN 978-0-226-72117-0, OCLC 664519721 [dostęp 2018-12-29] .
- ↑ Helle O.H.O. Larsen Helle O.H.O. i inni, Collection and Use of Wild Edible Fungi in Nepal, „Economic Botany”, 62 (1), 2008, s. 12–23, DOI: 10.1007/s12231-007-9000-9, ISSN 1874-9364 [dostęp 2018-12-29] (ang.).
- ↑ M.K.M.K. Adhikari M.K.M.K., S.S. Devkota S.S., R.D.R.D. Tiwari R.D.R.D., Ethnomycolgical Knowledge on Uses of Wild Mushrooms in Western and Central Nepal, „Our Nature”, 3 (1), 2006, s. 13–19, DOI: 10.3126/on.v3i1.329, ISSN 2091-2781 [dostęp 2018-12-29] (ang.).
- ↑ Davis RM, Sommer R, Menge JA (2012). Field Guide to Mushrooms of Western North America. University of California Press. s. 291–292. ISBN 978-0-520-95360-4
- ↑ Roberts P, Evans S (2011). The Book of Fungi. Chicago, Illinois: University of Chicago Press. s. 494. ISBN 978-0226721170