Gronówko (województwo wielkopolskie)
![]() | Zobacz też: Gronówko. |
wieś | |||
![]() Dwór w Gronówku | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | Lipno | ||
Liczba ludności (2022) | 574[2] | ||
Strefa numeracyjna | 65 | ||
Kod pocztowy | 64-111[3] | ||
Tablice rejestracyjne | PLE | ||
SIMC | 0372894 | ||
Położenie na mapie gminy Lipno ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu leszczyńskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Gronówko (pol. hist. „Grunówko”[4]) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, w gminie Lipno.
Historia
Wieś pierwotnie związana była z Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od początku XV wieku. Wymieniona została w łacińskim dokumencie datowanym na 1401 po nazwą Grunowo, 1429 Grunowo Minor, 1430 Minor Grunowo, 1510 Grunowko, 1559 Gronowko Male, 1563 Gronowko[4].
Okolice miejscowości zamieszkane były jednak wcześniej niż zachowane zapisy. Na XII oraz połowę XIII wieku archeolodzy datują ślady osad na wzgórzach w pobliżu Gronówka[4].
Początkowo wieś należała do lokalnego opola będącego reliktem przedpaństwowej organizacji plemiennej na tym terenie. W 1464 leżała w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego. W 1510 miejscowość należała do parafii Goniembice[4].
Miejscowość była wsią szlachecką należącą początkowo do lokalnej szlachty wielkopolskiej Grunowskich, którzy do nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a także do Wyciążkowskich, Strzeżowskich. W latach 1415–1550 dziedzicem we wsi był Zygmunt, który w 1429 zawarł ugodę z plebanem z Goniębic w sprawie łąki w Grunówku. W 1430 Jan Wyciążkowski przedstawił w sądzie ziemskim dokument kupna połowy wsi za 150 grzywien od Katarzyny Strzeżowskiej. W 1464 Helena z Grunówka sprzedała 1/4 wsi Mikołajowi Grunowskiemu za 70 grzywien. W 1467 Stanisław z Gronówka zapisał żonie Barbarze po 50 grzywien posagu i wiana na wsi Gronówko. W 1493 Jan i Jakub bracia niedzielni z Gronówka sprzedali za 20 grzywien z zastrzeżeniem prawa odkupu 1,5 łana osiadłego we wsi Piotrowi Międzychodzkiemu pochodzącemu z Międzychodu koło Śremu[4].
Wieś odnotowały również historyczne spisy podatkowe. W 1510 Jan Żegrowski posiadał 3 łany opuszczone we wsi, które były uprawiane. Były to m.in. dwa łany zwane Pirzchalinskimi (po Mikołaju Pierzchale odnotowanym w 1479). Kolejnym właścicielem był Jan Grunowski posiadający 4,5 łana osiadłego oraz 2,5 łana opuszczonego, nie uprawianego, 4 łany folwarczne, wiatrak, trzy stawy. W 1513 właścicielami we wsi byli bracia Michał duchowny oraz Jan. W 1530 miał miejsce pobór podatków od 4 łanów oraz karczma. W 1559 podzielono wieś pomiędzy Macieja Grunowskiego oraz Marcina Goniębickiego dzięki czemu zachował się opis wsi. Grunowski otrzymał płosę roli pod dworem, a Goniębicki otrzymał pozostałe błota i łąki, dwie płosy roli z siedliskami, na jednej stały budynki i ciągnęła się ona od skotnic do granicy z Goniębicami, a druga od skotnic do granicy z Grunowem. Goniębicki otrzymał prawo przeganiania bydła i wożenia siana przez groblę biegnącą przez grunty Grunowskiego. W 1563 miał miejsce pobór podatków od Marcina Goniębickiego, który zapłacił od 3 łanów. Z kolei Maciej Grunowski zapłacił od 2 i 1/4 łana, karczmy dziedzicznej, wiatraka dziedzicznego oraz od 4 komorników. Stefan Wilkowski zapłacił od jednego łana oraz wiatraka dziedzicznego. W 1564 Stefan Wilkowski posiadał 3,5 łana we wsi. W 1566 pobór zapłacili Stefan Wilkowski i Małgorzata Granowska od 2 i 3/4 łana, karczmy dorocznej, dwóch wiatraków, 4 zagrodników oraz jednego rzemieślnika[4].
Po rozbiorach Polski miejscowość wraz z całą Wielkopolską znalazła się w zaborze pruskim.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa leszczyńskiego.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 39181
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 345 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ a b c d e f Chmielewski 1987 ↓, s. 701-702.
Bibliografia
- Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. I (A – H), zeszyt 3, hasło „Grunówko”. Wrocław: Ossolineum, 1987, s. 701-702.
Linki zewnętrzne
- Gronówko jako Grunówko w „Słowniku historyczno-geograficznym województwa poznańskiego w średniowieczu”
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Lipno
Wsie |
|
---|---|
Osady | |
Osady leśne |
|
Integralne części wsi |
|