Grzybówka mleczajowa
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | pieczarniaki | ||
Rząd | pieczarkowce | ||
Rodzina | |||
Rodzaj | grzybówka | ||
Gatunek | grzybówka mleczajowa | ||
Nazwa systematyczna | |||
Mycena galopus (Pers.) P.Kumm. Führ. Pilzk.: 108 (Zwickau, 1871) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Mycena_galopus_2_-_Lindsey.jpg/240px-Mycena_galopus_2_-_Lindsey.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Mycena_galopus_a3_%282%29.jpg/240px-Mycena_galopus_a3_%282%29.jpg)
Grzybówka mleczajowa (Mycena galopus (Pers.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny grzybówkowatych (Mycenaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Mycena, Mycenaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1800 r. Persoon nadając mu nazwę Agaricus galopus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. P. Kumm., przenosząc go do rodzaju Mycena[1]. Synonimy naukowe[2]:
- Agaricus galopus Pers. 1800
- Agaricus galopus Pers. 1800 var. galopus
- Agaricus galopus var. pilosus Pers. 1828
- Agaricus leucogalus Cooke 1883
- Mycena fusconigra P.D. Orton 1988
- Mycena galopus f. ampelodesmae Kühner & Maire 1938
- Mycena galopus (Pers.) P. Kumm. 1871 f. galopus
- Mycena galopus f. gracilis J. Favre 1938
- Mycena galopus var. alba Rea 1922
- Mycena galopus var. candida J.E. Lange,
- Mycena galopus var. galopus (Pers.) P. Kumm.
- Mycena galopus var. leucogala (Cooke) J.E. Lange 1936
- Mycena galopus var. nigra Rea 1922
- Mycena leucogala (Cooke) Sacc. 1887
Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898 r[3]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też nazwę bedłka mleczajowa[4].
Morfologia
- Kapelusz
Średnicy 1-2 cm, kształt dzwonkowaty lub stożkowaty, później staje się wypukły. Na szczycie kapelusza garb, brzegi równy, kapelusz prążkowany do 2/3 promienia kapelusza. Powierzchnia gładka, sucha, kolor szary z oliwkowym odcieniem, na szczycie ciemniejszy[5]
- Blaszki
Białe, wąskie, dość gęste, przy trzonie zaokrąglone[6].
- Trzon
Wysokość 4-8 cm, grubość do 2,5 mm, walcowaty, w środku pusty, przy podstawie zazwyczaj wygięty i lekko rozszerzony. Podstawa trzonu zazwyczaj pokryta jest pilśniowatą grzybnią. Kolor taki sam jak kapelusza, powierzchnia gładka lub lekko prążkowana[5].
Bardzo cienki, szary, o łagodnym smaku i bez zapachu. W razie uszkodzenia kapelusza grzyb wydziela biały sok mleczny. Widoczne to jest jednak tylko na młodych owocnikach, starsze lub wysuszone tracą sok[6].
- Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników biały. Zarodniki elipsoidalne, czasami lekko gruszkowate, bardzo słabo amyloidalne. Mają rozmiar 9-13 × 5-6.5 μm i gładką powierzchnię. Podstawki 4-zarodnikowe. Bardzo licznie występują podobne do siebie pleurocystydy i cheilocystydy. Są bezbarwne, gładkie, wrzecionowate, wydłużone, łagodnie ścienione ku zaostrzonemu wierzchołkowi, czasami w pobliżu wierzchołka rozwidlone lub rozgałęzione. Mają rozmiar 70-90 × 9-15 μm. Trama blaszek jest jednorodna. Skórka kapelusza cienka, ale dobrze wyodrębniona. W miąższu pod nią dobrze rozwinięta warstwa podskórkowa. Pozostała część miąższu kapelusza zbudowana z nitkowatych strzępek[7].
Występowanie i siedlisko
Najwięcej stanowisk grzybówka mleczajowej opisano w Europie. Jest tutaj szeroko rozprzestrzeniona. Ponadto podano jej stanowiska na zachodnim wybrzeżu Ameryki Północnej oraz w Australii[8]. W Polsce gatunek bardzo pospolity[4].
Występuje we wszelkiego typu lasach, zaroślach i parkach oraz na torfowiskach. Rośnie na opadłych liściach i igliwiu, wśród mchów, rzadziej na opadłych gałązkach, korze i szyszkach. Owocniki wytwarza od kwietnia do listopada[4].
Znaczenie
Saprotrof[4], grzyb niejadalny.
Gatunki podobne
- grzybówka alkaliczna (Mycena alcalina), ale jej miąższ nie wydziela mleczka, ma natomiast alkaliczny zapach[6].
- grzybówka chlorowonna (Mycena leptocephala). Wydziela zapach chloru.
- grzybówka wczesna (Mycena abramsii). Rośnie na butwiejącym drewnie.
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum. [dostęp 2013-09-15]. (ang.).
- ↑ Species Fungorum. [dostęp 2013-09-15]. (ang.).
- ↑ Stanisław Chełchowski: Grzyby Podstawkowe Królestwa Polskiego (Basidiomyces Polonici). Część 1. Audiobasidiomycetes. Postawczaki (Basidomycetes of Kingdom of Poland. Part. 1Audiobasiomycetes. Pamiętn. Fizjogr. 15. 1-258 (in Polish). 1898.
- ↑ a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ a b Na grzyby. [dostęp 2013-02-20].
- ↑ a b c Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ A.H. Smith. North American species of Mycena. 1947. Ann Arbor|publisher=University of Michigan Press
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2015-12-16].