Herbatowate
![]() Kamelia japońska | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | wrzosowce | ||
Rodzina | herbatowate | ||
Nazwa systematyczna | |||
Theaceae D. Don Prodr. Fl. Nepal.: 224. 26 Jan-1 Feb 1825, nom. cons. | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Munnar_Top_station.jpg/220px-Munnar_Top_station.jpg)
Herbatowate, kameliowate (Theaceae D. Don) – rodzina roślin należąca do rzędu wrzosowców. Zalicza się do niej ok. 240[3] gatunków łączonych w 8[2]–9[3] rodzajów. Rośliny te są najbardziej zróżnicowane w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej, ale występują też w tropikalnej części Ameryki Południowej i Północnej, sięgając na północ do południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Największe znaczenie użytkowe ma w tej rodzinie herbata (kamelia) chińska Camellia sinensis, wykorzystywana do celów leczniczych oraz zaparzania popularnego na całym świecie napoju – herbaty. Z nasion kamelii olejodajnej Camellia oleifera wyciska się olej używany w kosmetyce i jako jadalny. Olejodajne są też inne gatunki tego rodzaju (kamelia mała C. sasanqua i kamelia japońska C. japonica). Uprawiane jako rośliny ozdobne są liczne gatunki kamelii, a zwłaszcza kamelia japońska, poza tym rośliny z rodzajów: stewarcja Stewartia, Franklinia, Gordonia[3].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Tere_schoonheid_van_de_Camellia_%C3%97_williamsii_%27Jury%27s_Yellow%27_bloem._Locatie%2C_Tuinreservaat_Jonker_vallei_02.jpg/220px-Tere_schoonheid_van_de_Camellia_%C3%97_williamsii_%27Jury%27s_Yellow%27_bloem._Locatie%2C_Tuinreservaat_Jonker_vallei_02.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Camellia_%C3%97_williamsii_%27Roger_Hall%27._Locatie%2C_Tuinreservaat_Jonkervallei_02.jpg/220px-Camellia_%C3%97_williamsii_%27Roger_Hall%27._Locatie%2C_Tuinreservaat_Jonkervallei_02.jpg)
- Pokrój
- Krzewy i drzewa na ogół zimozielone, rzadziej zrzucające liście na zimę[3].
- Liście
- Pojedyncze, skrętoległe (umieszczone na pędzie spiralnie lub dwurzędowo), bez przylistków. Blaszka liściowa rzadko całobrzega, zwykle ząbkowana, przy czym każdy ząbek zakończony jest gruczołkiem[3].
- Kwiaty
- Obupłciowe, promieniste i okazałe, rozwijają się pojedynczo w kątach liści wsparte kilkoma przysadkami przytulonymi do kielicha. Działki kielicha najczęściej w liczbie 5, są wolne lub u nasady zrośnięte. Są trwałe – pozostają na owocu. Płatki korony w takiej liczbie jak działki kielicha lub liczniejsze, ustawione w jednym okółku lub spiralnie, u dołu są zrośnięte. Pręciki są wolne, zrośnięte z płatkami lub skupione w pięciu pęczkach, najczęściej w liczbie 20 lub większej. Zalążnia jest górna, tworzona przez trzy do 10 (najczęściej pięć) zrośniętych owocolistków. Zwieńczona jest wolnymi szyjkami słupka lub pojedynczą szyjką, ale rozgałęzioną. Znamię zwykle podzielone na łatki[3].
- Owoce
- Podzielone na przegrody torebki, rzadziej pestkowce[3].
Systematyka
- Pozycja systematyczna rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Herbatowate stanowią jedną z wielu rodzin zaliczanych do rzędu wrzosowców wchodzącego w skład grupy astrowych (asterids) w obrębie dwuliściennych właściwych (eudicots)[2].
wrzosowce |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Podział rodziny według APweb
Wyróżnia się trzy grupy rodzajów łączone w plemiona, z których pozycję bazalną zajmuje Stewartieae[2]
Plemię Stewartieae Choisy
Zalicza się tu jeden rodzaj występujący w południowo-wschodniej części USA oraz w Azji wschodniej
- Stewartia L. – stewarcja
Plemię Theeae Szyszylowicz
Zalicza się tu cztery rodzajów występujących w południowo-wschodniej Azji oraz w Ameryce Środkowej i Południowej
- Apterosperma Hung T. Chang
- Camellia L. – kamelia
- Polyspora G. Don
- Pyrenaria Blume
Plemię Gordonieae de Candolle
Zalicza się tu trzy rodzaje spotykane w Meksyku i południowo-wschodniej części USA oraz Azji południowo-wschodniej
- Franklinia Marshall – franklinia
- Gordonia Ellis
- Schima Blume
- Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Theanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd herbatowce (Theales Lindl.), podrząd Theineae Engl., rodzina herbatowate (Theaceae D. Don)[4].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b c d Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2018-12-14] (ang.).
- ↑ a b c d e f g Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 496–497. ISBN 978-1-842466346.
- ↑ Crescent Bloom: Theaceae. The Compleat Botanica. [dostęp 2010-03-12]. (ang.).
- SNL: Theaceae
- Catalana: 0145168
- EoL: 4446
- Flora of China: 10882
- Flora of North America: 10882
- GBIF: 3189597
- identyfikator iNaturalist: 71645
- IPNI: 30000791-2
- ITIS: 21371
- NCBI: 27065
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:30000791-2
- Tela Botanica: 101007
- identyfikator Tropicos: 42000087
- identyfikator taksonu Fossilworks: 54709
- CoL: H5S