Józef Hofmann
![]() | Ten artykuł dotyczy pianisty. Zobacz też: Józef Hoffman – generał wojsk koronnych. |
![]() | |||
Imię i nazwisko | Józef Kazimierz Hofmann | ||
---|---|---|---|
Pseudonim | Michel Dvorsky | ||
Data i miejsce urodzenia | 20 stycznia 1876 | ||
Pochodzenie | polskie | ||
Data i miejsce śmierci | 16 lutego 1957 | ||
Instrumenty | fortepian | ||
Gatunki | |||
Zawód | pianista, kompozytor, pedagog, wynalazca | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Józef Kazimierz Hofmann (ur. 20 stycznia 1876 w Krakowie[1], zm. 16 lutego 1957 w Los Angeles) − polski pianista, kompozytor, pedagog i wynalazca; w 1926 naturalizowany w USA[2].
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Metropolitan_Opera_House%2C_a_concert_by_pianist_Josef_Hofmann_-_NARA_541890_-_Edit.jpg/220px-Metropolitan_Opera_House%2C_a_concert_by_pianist_Josef_Hofmann_-_NARA_541890_-_Edit.jpg)
Bardzo wcześnie rozpoczął naukę gry na fortepianie i już jako ośmiolatek dawał koncerty przed publicznością warszawską, jako dziesięciolatek publicznością wielu krajów europejskich, a rok później także amerykańską. Po odbyciu w 1887 52 koncertów w dziesięć tygodni, w wyniku protestu New York Society for the Prevention of Cruelty to Children (Nowojorskie Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu Wobec Dzieci), podyktowanego obawą o jego zdrowie, musiał przerwać tournée. Udał się wtedy do Berlina, gdzie, dzięki stypendium Alfreda Corninga Clarka, odbył w latach 1888−1894 studia. Uczył się kompozycji u Heinricha Urbana oraz gry na fortepianie pod kierunkiem Maurycego Moszkowskiego i Eugena d'Alberta. W 1894 uzyskał I nagrodę na Konkursie imienia Antona Rubinsteina (którego był uczniem) w Hamburgu, na którym wykonał jego Koncert d-moll op.70. Sukces ten pozwolił mu na liczne, cieszące się wielkim powodzeniem, występy m.in. w krajach skandynawskich, Anglii i Rosji. Co roku koncertował też w Stanach Zjednoczonych, których obywatelstwo otrzymał w roku 1926[2].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/J%C3%B3zef_Hofmann_m%C5%82ody_%28cropped%29.jpg/220px-J%C3%B3zef_Hofmann_m%C5%82ody_%28cropped%29.jpg)
Od 1924 zarządzał Wydziałem Fortepianu w Curtis Institute of Music w Filadelfii, a w latach 1927–1938 był dyrektorem tego Instytutu[2]. Jego uczniami byli m.in.: Ellen Ballon(inne języki), Abram Chasins(inne języki), Shura Cherkassky, Ruth Slenczynska(inne języki), Walter Susskind, Teresita Tagliapietra, Aleksander Wielhorski i Leopold Zieliński[3]. Był także kompozytorem (pseudonim Michel Dvorsky) utworów na orkiestrę i fortepian. Karierę pianistyczną zakończył 19 stycznia 1946 recitalem w Carnegie Hall.
Piotr Wierzbicki uważał Hoffmana za największego wykonawcę dzieł Chopina w XX wieku, podkreślając m.in. lekkość jego gry, wyrobienie lewej ręki, „drobny dźwięk” i swobodny rytm[4].
Rodzina
Ojciec Józefa Hofmanna – Kazimierz Hofmann był kompozytorem, dyrygentem i pianistą, a matka, Matylda Pindelska, śpiewaczką (ur. 1851 w Krakowie), córką Wincentego i Eleonory z Wyszkowskich. Józef miał starszą siostrę – Zofię Wandę (ur. 11 czerwca 1874 w Krakowie). W okresie dzieciństwa ich ojciec, Kazimierz, pozostawał w związku małżeńskim z Anielą Teofilą z Kwiecińskich (ur. 3 stycznia 1843 w Warszawie)[5], która po przeniesieniu się w 1878 z mężem do Warszawy zmarła tam 12 października 1885[6], wpis 1392. Wtenczas Kazimierz Hofmann zawarł ślub z ich matką, Matyldą Franciszką Pindelską, w bazylice Świętego Krzyża w Warszawie w dniu 17 czerwca 1886[7].
Józef Hofmann był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną, Marią Eustis, miał córkę, a z drugą, Betty Short, trzech synów.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1934)[8]
Wynalazki
Znany jest z licznych wynalazków, dotyczących m.in. samochodów i fortepianu. Opatentował ponad 70 wynalazków[9], w tym także urządzenie służące do pomiaru siły nacisku palców pianisty[10], regulację wysokości taboretu do fortepianu[2].
Kompozycje
Utwory na orkiestrę
- Symfonia E-dur (1916)
- 5 koncertów fortepianowych (1916)
- Chromaticon na fortepian i orkiestrę (1916)
- poemat symfoniczny The Haunted Castle (Zaklęty zamek) (1918)
Utwory na fortepian
- Polonaise (ok. 1888)
- Wariacje i fuga op.14, (1892)
- 2 morceaux op.15, (1892)
- Mazurki op.16, (1892)
- Andante i Presto op.17, (1892)
- Durch die Wolken op.18, (1893)
- 5 morceaux op.20 (Impromptu, Echo, Menuet, Berceuse, Elegia), (1893)
- Sonata F-dur op.21, (1893)
- 3 morceaux op.22 (Nocturne, Bolero, Barkarola), (1894)
- 2 compositions op.23, (1896)
- Sonata op.24, (1897)
- Novelette Fis-dur i A-dur op.27 i 28, (1897)
- 8 préludes op.30, (1903)
- Scénes de ballet op.33, (1903)
- Charakterskizzen op.40, (1908)
- Valse caprice op.53, (1902)
- 3 impressions, (1915)
Przypisy
- ↑ StanisławS. Łoza StanisławS. (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 261 .
- ↑ a b c d Józef Hofmann 20.01.1876—16.02.1957.. culture.pl. [dostęp 2024-04-21].
- ↑ StanisławS. Dybowski StanisławS., Słownik Pianistów Polskich, Warszawa: Selene, 2003, s. 216, ISBN 83-910515-5-2 (pol.).
- ↑ PiotrP. Wierzbicki PiotrP., Nieboski Chopin, Warszawa 2015, s. 120, 158-173, ISBN 978-83-61967-78-1, OCLC 909285489 [dostęp 2021-04-02] .
- ↑ Aniela Teofila Kwiecińska (M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego) [online], www.sejm-wielki.pl [dostęp 2020-09-25] .
- ↑ Search archives [online], szukajwarchiwach.pl [dostęp 2020-09-25] (ang.).
- ↑ Search archives [online], szukajwarchiwach.pl [dostęp 2020-09-25] (ang.).
- ↑ M.P. z 1934 r. nr 259, poz. 337 „za zasługi na polu polskiej kultury muzycznej”.
- ↑ Według informacji zawartych na promocyjnej stronie programu Innowacyjna Gospodarka przypisuje się mu m.in. wynalezienie: wycieraczek do szyb samochodowych (podczas obserwacji wahadłowego ruchu metronomu), podwyższanego stołka do fortepianu, pneumatycznych amortyzatorów samochodowych, zegara elektrycznego, maszynki elektrycznej do gotowania, spinacza biurowego oraz szeregu rozwiązań konstrukcyjnych w fortepianach, balonach i samolotach.
- ↑ Janusz R. Kowalczyk: Józef Hofmann – wynalazki pianisty. culture.pl, 2015-05-18. [dostęp 2017-11-19].
Bibliografia
- Jan Żdżarski, Józef Hofmann. Geniusz zapomniany. Dzieciństwo i młodość, Wydawnictwo STO, Bielsko-Biała 2002, Ruch Muzyczny nr 6, 21 marca 2004.
- MarekM. Borucki MarekM., Wielcy zapomniani Polacy, którzy zmienili świat, Warszawa: Sport i Turystyka – Muza, 2015, ISBN 978-83-7758-814-7, OCLC 903365559 .
Linki zewnętrzne
- Josef Hofmann w bazie AllMusic (ang.)
- Dyskografia Józefa Hofmanna w bazie MusicBrainz (ang.)
- Josef Hofmann w bazie Discogs.com (ang.)
- Józef Hofmann – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- ISNI: 0000000120792605, 000000036863327X
- VIAF: 66652026
- LCCN: n80079450
- GND: 11918625X
- NDL: 00468450
- LIBRIS: 0xbdff8j1kbg069
- BnF: 13895266h
- SUDOC: 079953395
- NKC: mzk2011635049
- BNE: XX1671220
- NTA: 072943343
- BIBSYS: 55679
- Open Library: OL87028A
- PLWABN: 9810638676005606
- NUKAT: n99040822
- J9U: 987007274369205171
- LNB: 000015894
- CONOR: 146485859
- KRNLK: KAC199612589
- LIH: LNB:M7X;=BI
- RISM: people/95869
- PWN: 3912233
- Britannica: biography/Josef-Casimir-Hofmann
- Universalis: josef-hofmann
- SNL: Josef_Casimir_Hofmann
- VLE: jozef-hofman