Język kui (timor-alor-pantar)
![]() | Zobacz też: inne języki o tej nazwie. |
Obszar | Małe Wyspy Sundajskie Wschodnie (Indonezja) | ||
---|---|---|---|
Liczba mówiących | <800 | ||
Klasyfikacja genetyczna | |||
| |||
Status oficjalny | |||
Ethnologue | 6b zagrożony↗ | ||
Kody języka | |||
ISO 639-3 | kvd | ||
IETF | kvd | ||
Glottolog | kuii1253 | ||
Ethnologue | kvd | ||
BPS | 0150 2 | ||
WALS | kiu | ||
W Wikipedii | |||
| |||
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. |
Język kui, także: masin-lak, lerabain[1][2][3] – język papuaski używany w prowincji Małe Wyspy Sundajskie Wschodnie w Indonezji, w kilku wsiach na wyspie Alor[1]. Należy do grupy języków alor-pantar[4]. Grupa etniczna Kui liczy 833 osób (dane szacunkowe z 2013), ale nie wszystkie osoby posługują się tym językiem[5].
Ludność Kui zamieszkuje przede wszystkim rejon nadbrzeżny wyspy[6]. Publikacja Ethnologue (wyd. 18, 2015) do obszaru użytkowania języka kui zalicza wsie: Lerabaing[a], Buraga, Moru, Sibera, Kapebang[1]. Kui dzieli się na dialekty: batulolong, kiramang (kramang)[b], kui właściwy (buraga, lerabaing)[1][3]. Sami użytkownicy określają swój język jako „Masin lak”[5]. „Masin” to miejscowa nazwa grupy etnicznej[7].
W odróżnieniu od większości grup etnicznych regionu ludność Kui wyznaje islam[6]. Według miejscowej tradycji islam rozprzestrzenił się pod wpływem Sułtanatu Ternate[8]. Status dialektu kiramang nie został rozstrzygnięty, bywa rozpatrywany odrębnie[4][5]. Lokalnie kiramang uchodzi za oddzielny język; mieszkańcy wsi Sibera i Batulolong to bowiem chrześcijanie, poza tym odnotowano różnice leksykalne między odmianami wsi Batulolong i Lerabaing[9].
Posługuje się nim niewielka społeczność i jest zagrożony wymarciem, gdyż wzrasta użycie malajskiego alorskiego. Według doniesień z 2011 r. jedynie we wsi Lerabaing pozostaje preferowanym środkiem komunikacji (wśród 119 osób)[5]. Katubi (2011) stwierdza, że malajski alorski zaczął wkraczać do sfery kontaktów domowych i sąsiedzkich[10]. Wiele osób z ludu Kui wyemigrowało do miejscowości Moru, gdzie ich rodzimy język nie odgrywa dominującej roli[11]. W Buraga i Moru używane są również inne języki wyspy[5]. Zaobserwowano także zanik lokalnej tradycji ustnej (m.in. utworów lego-lego)[6].
Istnieją nieliczne publikacje poświęcone temu językowi[3]. Sporządzono skrótowy słownik (Kamus kecil bahasa Kui, 2013)[12] i opis gramatyki (Kui, w: The Papuan languages of Timor, Alor and Pantar: Sketch grammars, 2017)[13] .
Uwagi
- ↑ Wieś zwana również Lerabain (Shiohara 2010 ↓, przyp. 15, s. 179).
- ↑ Występuje także forma „kiraman” (Shiohara 2010 ↓, przyp. 15, s. 179).
Przypisy
- ↑ a b c d M. PaulM.P. Lewis M. PaulM.P., Gary F.G.F. Simons Gary F.G.F., Charles D.Ch.D. Fennig Charles D.Ch.D. (red.), Kui, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 18, Dallas: SIL International, 2015 [dostęp 2020-03-02] [zarchiwizowane z adresu 2016-12-01] (ang.).
- ↑ Barbara F. Grimes, Richard Saunders Pittman, Joseph Evans Grimes (red.): Ethnologue: Languages of the World. Wyd. 13. Dallas, Texas: Summer Institute of Linguistics, 1996, s. 652. ISBN 978-1-55671-026-1. OCLC 36787271. (ang.).
- ↑ a b c Harald Hammarström, Robert Forkel, Martin Haspelmath, Sebastian Bank: Kui (Indonesia). Glottolog 4.6. [dostęp 2022-09-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-09-04)]. (ang.).
- ↑ a b Klamer 2017 ↓, s. 4.
- ↑ a b c d e Windschuttel i Shiohara 2017 ↓, s. 111.
- ↑ a b c Katubi 2011 ↓, s. 83.
- ↑ Shiohara 2010 ↓, s. 179.
- ↑ Kerajaan Kui. Asian Textile Studies, 2020-05-16. [dostęp 2024-07-16]. (ang.).
- ↑ Shiohara 2010 ↓, przyp. 15, s. 179.
- ↑ Katubi 2011 ↓, s. 82.
- ↑ Shiohara 2010 ↓, s. 179–181.
- ↑ Katubi, Ju Lan Thung, Marcelinus Yeri Fernandez Akoli: Kamus kecil bahasa Kui. Jakarta: Pusat Penelitian Kemasyarakatan dan Kebudayaan, Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia (PMB-LIPI), 2013. OCLC 878515880. [dostęp 2022-10-06]. (indonez.).
- ↑ Windschuttel i Shiohara 2017 ↓.
Bibliografia
- Katubi: Bahasa Kui. W: Imelda; M. Ali Humaedi; Umar Muslim; Katubi; Leolita Masnun; Usman: Senarai kata. Jakarta: Pusat Penelitian Kemasyarakatan dan Kebudayaan, Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia (PMB-LIPI), 2011, s. 82–106. OCLC 781427292. [dostęp 2024-07-16]. (indonez.).
- Marian Klamer: The Alor-Pantar Languages: Linguistic Context, History And Typology. W: Marian Klamer (red.): The Alor-Pantar languages: History and typology. Wyd. 2. Berlin: Language Science Press, 2017, s. 1–48, seria: Studies in Diversity Linguistics 3. DOI: 10.5281/ZENODO.569386. ISBN 978-3-944675-94-7. OCLC 1030820272. (ang.).
- Asako Shiohara: Penutur Bahasa Minoritas di Indonesia Bagian Timur: Mempertanyakan Keuniversalan Konsep Multibahasa. W: Mikihiro Moriyama, Manneke Budiman (red.): Geliat Bahasa Selaras Zaman: perubahan bahasa-bahasa di Indonesia pasca Orde Baru. Jakarta: Kepustakaan Populer Gramedia, 2010, s. 168–206. ISBN 978-979-9102-21-8. OCLC 531743749. (indonez.).
- Glenn Windschuttel, Asako Shiohara: Kui. W: Antoinette Schapper (red.): The Papuan Languages of Timor, Alor and Pantar: Sketch grammars. T. 2. Berlin–Boston: De Gruyter, 2017, s. 109–183, seria: Pacific Linguistics 655. DOI: 10.1515/9781614519027-003. ISBN 978-1-61451-902-7. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Kerajaan Kui. Asian Textile Studies, 2020-05-16. [dostęp 2024-07-16]. (ang.).
- p
- d
- e
Języki wschodniotimorskie (Języki oirata-makasai) | |
---|---|
Języki alor-pantar | |
Inne |
- Britannica: topic/Kui-language