Jaworznia
wieś | |||
![]() Jaworznia. Widok w kierunku Górek Szczukowskich | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | kielecki | ||
Gmina | Piekoszów | ||
Liczba ludności (2020) | 1819[2] | ||
Strefa numeracyjna | 41 | ||
Kod pocztowy | 26-065[3] | ||
Tablice rejestracyjne | TKI | ||
SIMC | 0261440[4] | ||
Położenie na mapie gminy Piekoszów ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu kieleckiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Jaworznia – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Piekoszów[4][5].
W Królestwie Polskim istniała gmina Jaworznia.
W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Jaworznia, po jej zniesieniu w gromadzie Białogon, powtórnie była siedzibą gromady Jaworznia. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.
Położenie
Jaworznia leży w odległości dziesięciu kilometrów od centrum Kielc i dojechać tu można miejskim autobusem obsługującym linię nr 28. Nazwa miejscowości jest związana niewątpliwie z szatą roślinną, w dokumencie z 1581 r. wspomniano o nazwie Jaworzno. Na wschód od wsi położony jest przysiółek zwany Wapiennikiem.
Niedaleko miejscowości znajduje się węzeł Kielce-Jaworznia, który znajduje się na zachodniej obwodnicy Kielc w ciągu S7.
Przez wieś przechodzi czarny szlak turystyczny z Piekoszowa do Zgórskich Gór.
We wsi znajduje się nieczynny kamieniołom wapieni dewońskich „Jaworznia”. W kamieniołomie odkryto największe w Górach Świętokrzyskich jaskinie: Chelosiową Jamę –Jaskinię Jaworznicką i Jaskinię Pajęczą. W ich pobliżu znajdują się trzy mniejsze jaskinie: Duża Dziura w Jaworzni, Gazownia i Schronisko Krótkie w Jaworzni[6]. Wszystkie jaskinie objęto ochroną w 1997 roku jako rezerwat przyrody nieożywionej Chelosiowa Jama.
Części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0261456 | Dwór | przysiółek |
0992645 | Garbatówka | przysiółek |
0992639 | Jachówka | przysiółek |
0261485 | Kostówki | część wsi |
Historia
Jaworznia lub Jaworzno, w wieku XIX opisana jako wieś w powiecie kieleckim, gminie i parafii Piekoszów[7]
Leży o 9 wiorst od Kielc, o 7 od Chęcin, śród pięknych gór lasami zarosłych, przy drodze bitej do Włoszczowy, w pobliżu Białogonu.
Znajduje się tu ogromna góra z łomami marmuru blado różowego, twardego i trudnego do obrobienia.
W r.1827 Jaworznia liczyła 18 domów, 116 mieszkańców.
Miała niegdyś znaczne kopalnie ołowiu, w 1883 był tu zaniedbany piec wapienny.
Folwark Jaworznia z wsią Jaworznia i Stanisławów posiadał rozległość 781 mórg, grunta orne i ogrody mórg 281, łąk mórg 53. pastwisk mórg 38, wody mórg 5, lasu mórg 353, nieużytki i place mórg 31. Budynków murowanych było 10, drewnianych 2. W 1883 była tu fabryka śrutu.
Wieś Jaworznie posiadała osad 32, z gruntem mórg 228. Wieś Stanisławów osad 4, z gruntem mórg 26.(Opisu dostarczył Bronisław Chlebowski Słownik t.III s.532)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Jaworznia_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82.jpg/220px-Jaworznia_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82.jpg)
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 45638
- ↑ Raport o stanie gminy w roku 2020. Stan ludności 31.12.2020 str. 7 [dostęp 2022-03-16]
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 380 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ Jaskinie Polski, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy [online], jaskiniepolski.pgi.gov.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
- ↑ Jaworznia, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 531 .
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Piekoszów
Miasto | |
---|---|
Część miasta |
|
Wsie |
|
Części wsi | |
Przysiółki wsi |
|
Nazwy zniesione |
|