Jerzy Jan Jastrzębski
![]() | Zobacz też: Jerzy Jastrzębski. |
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 29 lipca 1895 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 24 kwietnia 1944 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1944 |
Siły zbrojne |
|
Jednostki | 4 Dywizja Kawalerii |
Stanowiska | szef sztabu dywizji |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Jerzy Jan Jastrzębski (ur. 29 lipca 1895 w Awiżańcach, zm. 24 kwietnia 1944 w Venafro) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, pośmiertnie awansowany na generała brygady.
Życiorys
Jerzy Jan Jastrzębski urodził się 29 lipca 1895 roku w Awiżańcach, w powiecie sejneńskim, w rodzinie Gustawa i Stanisławy. Uczęszczał do gimnazjum w Mariampolu. W 1914 roku znalazł się w szeregach kawalerii rosyjskiej[1]. Do I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego wstąpił pod koniec wojny biorąc udział w jego działaniach w stopniu porucznika na stanowisku dowódcy szwadronu[1]. Następnie służył w 5 Dywizji Syberyjskiej[2]. Maszerując po szlakach syberyjskich. Do kraju wrócił w 1918 roku i dostał przydział do formującego się 10 pułku Ułanów Litewskich[2]. W kampaniach pułku uczestniczył w stopniu porucznika, a następnie dowodził szwadronem w stopniu rotmistrza. Po wojnie służył w dalszym ciągu w 10 pułku. W 1923 roku w CWK w Grudziądzu ukończył kurs dowódców szwadronów[2]. W 1925 roku został awansowany do stopnia majora, będąc na stanowisku kwatermistrza pułku. Swoją wiedzę pogłębiał w latach 1926–1928 w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. 31 października 1928 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do 4 Dywizji Kawalerii we Lwowie na stanowisko szefa sztabu[3]. W styczniu 1930 roku został przydzielony do Inspektoratu Armii we Lwowie na stanowisko II oficera sztabu[4]. 2 grudnia 1930 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[5]. Z dniem 15 września 1931 roku został przeniesiony do 27 pułku ułanów w Nieświeżu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[6]. W kwietniu 1934 roku został przeniesiony do 8 pułku strzelców konnych w Chełmnie na stanowisko dowódcy pułku[7]. W 1936 roku doczekał się awansu do stopnia pułkownika, pełniąc również funkcję komendanta chełmińskiego garnizonu. W swych wspomnieniach o dowódcy pułku napisał jeden z oficerów:
Ósmym PSK dowodził doskonały pod każdym względem płk dypl. Jerzy Jastrzębski. W brygadzie wysunął swój pułk na pierwsze miejsce. Trochę suchy i sztywny jako przełożony, bardzo dobry jako kolega… przez wszystkich bardzo szanowany. Oficer o dużym autorytecie osobistym, miał prawo do opinii wybitnego[2]
Jastrzębski od początku swojej działalności w Chełmnie rozpoczął intensywną pracę nad rozwojem pułku. Od 1936 roku podjął się przygotowaniem ekipy pułku na zawody o Mistrzostwo Wojska tzw. „Militari Armii”[8].
W kampanii wrześniowej, pułk dowodzony przez Jastrzębskiego walczył w składzie Armii „Pomorze”. 3 września swoim umiejętnym dowodzeniem umożliwił wyprowadzenie i uratowanie części armii, która była zagrożona odcięciem i okrążeniem przez Niemców[8]. 18 października 1939 roku został otoczony z jedenastoma najwierniejszymi towarzyszami broni przez żołnierzy Wehrmachtu i wzięty do niewoli[9]. Przebywał w obozie jenieckim w Krakowie. Uciekł z niego podstępnie i wrócił do rodziny w Radomiu[10].
27 kwietnia 1940 roku jako kurier ZWZ wyjechał do Krakowa, a następnie na zachód. Podjął próbę przedostania się przez Węgry do Francji. Na początku maja 1940 roku dotarł do Paryża[10]. Ewakuował się do Wielkiej Brytanii po klęsce Francji. Działał tam do wiosny 1942 roku zbierając materiały dla utrwalenia chlubnego uczestnictwa swego pułku w kampanii wrześniowej[10]. Pełnił w tym czasie funkcję szefa oddziału III w Sztabie Naczelnego Wodza i zastępcy dowódcy 10 Brygady Kawalerii Pancernej gen. Stanisława Maczka[10].
Wiosną 1942 roku został przeniesiony do Polskich Sił Zbrojnych na Bliskim Wschodzie. Objął tam dowództwo 3 Brygady Strzelców Karpackich, a następnie został mianowany zastępcą dowódcy 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Intensywnie działał w szkoleniu dywizji w Palestynie, Iraku, Syrii oraz w Egipcie[10]. Próbował nawiązać kontakty z niektórymi byłymi oficerami 8 psk w celu ułatwienia dalszej walki w swojej dywizji.
W grudniu 1943 roku zaczął ostatnią kampanię jako komendant pierwszego transportu morskiego dywizji z Egiptu do Włoch. Brał udział w walkach pozycyjnych 3 DSK i całego 2 Korpusu Polskiego nad rzeką Sangro[11]. Dowodząc 3 Grupą Rozpoznawczą 2 Korpusu uczestniczył w pracach przygotowawczych do wielkiej rozprawy z siłami hitlerowskimi w rejonie Monte Cassino[11]. 23 kwietnia 1944 roku został śmiertelnie ranny w wyniku wybuchu miny prowadząc rozpoznanie terenu na górze Monte Trocchio. Rankiem 24 kwietnia 1944 roku zmarł w szpitalu w Venafro. Poległ na polu chwały, będąc pierwszym i najstarszym stopniem Polakiem pod Monte Cassino[11]. Jego pogrzeb odbył się 26 kwietnia w Carpignone[11]. Uczestniczyły w, nim liczne delegacje, tłumy miejscowej ludności i kompania honorowa. Trumna została przewieziona z kościoła na cmentarz wojskowy w Izernie, gdzie dowódca Dywizji Karpackiej gen. Duch pożegnał swego zastępcę, a szwadron 12 pułku ułanów oddał ostatnie honory[11].
Po bitwie nastąpiła ekshumacja (nr znaku tożsamości – 1895/100/III) i zwłoki zostały przeniesione na Cmentarz polski pod Monte Cassino. Pochowano je na II tarasie sektora B w grobie nr 7[11].
Naczelny Wódz, generał broni Władysław Anders awansował go pośmiertnie generałem brygady ze starszeństwem z 1 stycznia 1964 roku w korpusie generałów.
Decyzją Nr 195/MON z dnia 23 maja 2011 roku został patronem 1 Lęborskiego batalionu zmechanizowanego[12]
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Złoty Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 50 (pośmiertnie)
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari[11]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1936)[13]
- Krzyż Walecznych (dwukrotnie)
- Medal Wojska[14] (pośmiertnie)
- Medal Wojska (po raz drugi i trzeci)[15]
- Medal Niepodległości (25 stycznia 1933)[16][17]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[17]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Srebrny Medal za Długoletnią Służbę[17].
- Brązowy Medal za Długoletnią Służbę[17]
- Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (pośmiertnie)[17]
- Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych (12 maja 1936)
- Gwiazda za Wojnę 1939–1945[18] (Wielka Brytania, pośmiertnie)
- Gwiazda Italii[18] (Wielka Brytania, pośmiertnie)
- Gwiazda Afryki[18] (Wielka Brytania, pośmiertnie)
- Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée, pośmiertnie)[17]
Przypisy
- ↑ a b Kałdowski 1985 ↓, s. 5.
- ↑ a b c d Kałdowski 1985 ↓, s. 6.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 365.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 11.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 3 grudnia 1930 roku, s. 328.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 235.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 160.
- ↑ a b Kałdowski 1985 ↓, s. 7.
- ↑ Kałdowski 1985 ↓, s. 8.
- ↑ a b c d e Kałdowski 1985 ↓, s. 9.
- ↑ a b c d e f g Kałdowski 1985 ↓, s. 10.
- ↑ DECYZJA NR 195/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, nadania wyróżniającej nazwy i imienia patrona oraz ustanowienia dorocznego święta 1. batalionu zmechanizowanego 7. Pomorskiej Brygady Obrony Wybrzeża im. gen. bryg. Stanisława Grzmot-Skotnickiego - Tekst pierwotny - Baza aktów prawnych - INFOR.pl - portal księgowych [online], infor.pl [dostęp 2016-07-29] .
- ↑ M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 468 „za zasługi w służbie wojskowej”.
- ↑ R.Pers.2 Korpusu Nr. 164/46
- ↑ Roz.Pers.Nr. 13/47 z dnia 26 XI.1947
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 24, poz. 33 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ a b c d e f Karta Personalna 2 Korpus, Kwatera Główna 3 DSK
- ↑ a b c R/3 DSK. Nr. 168/45
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Jerzy Kałdowski: Pułkownik Jerzy Jastrzębski 1895-1944. Chełmno: Muzeum Ziemi Chełmskiej, 1985.
- Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
- Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1945 T.2. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1987, s. 71–73. ISBN 83-211-0758-3.