Jerzy Tęsiorowski
Jerzy Tęsiorowski, ps. „Zawada” (ur. 12 lipca 1915[1] w Kaliszu[2] albo w Bukowcu[3][a], zm. 27 lutego 1991 w Warszawie[2] ) – oficer Wojska Polskiego, uczestnik kampanii wrześniowej 1939 roku, członek Kedywu Armii Krajowej, odznaczony orderem Virtuti Militari.
Życiorys
Syn prawnika Władysława Tęsiorowskiego[b] i Marii zd. Stasinieckiej[2] . W 1934 ukończył Gimnazjum im. A. Asnyka w Kaliszu (jego krewnym był prawdopodobnie lekkoatleta Jan Tęsiorowski, który w tym samym roku ukończył tę samą szkołę)[6]. Po maturze wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, następnie podjął służbę w 74 Górnośląskim Pułku Piechoty w Lublińcu[2] .
W macierzystym pułku zastał go wybuch II wojny światowej, podczas kampanii wrześniowej w stopniu podporucznika dowodził plutonem, został ranny, po zakończeniu walk uciekł z niemieckiego szpitala i przystąpił do konspiracji[2] . Początkowo był członkiem Związku Odwetu Okręgu Warszawskiego ZWZ[2] , pod koniec 1942 został dowódcą oddziału dywersji bojowej o kryptonimie „DB-22”, działającego w ramach Kedywu Obwodu VI Praga AK[7]. W tym czasie posiadał stopień porucznika[8].
Wiosną 1943 oddział dowodzony przez por. „Zawadę” był w sile kompanii i składał się z 3 samodzielnych plutonów po około 30-40 ludzi, ponadto „Zawadzie” podlegała też kilkunastoosobowa drużyna[7].
Jedną z bardziej znanych akcji bojowych warszawskiego Kedywu było zlikwidowanie dyrektora rządowego Curta Hoffmanna, kierownika warszawskiego Arbeitsamtu (urzędu pracy), odpowiedzialnego za masowe wywózki polskiej ludności na roboty przymusowe do Niemiec i krajów okupowanych[9]. Pierwszy nieudany zamach miał miejsce w dniu 4 marca 1943. Kolejnego, zakończonego sukcesem, tj. zabiciem Hoffmanna dokonał 9 kwietnia 1943 oddział Kedywu pod dowództwem por. "Zawady"[10]. Za swoje zasługi otrzymał Krzyż Walecznych i order Virtuti Militari[2] .
W maju 1944 Tęsiorowski został aresztowany przez Niemców i osadzony na Pawiaku[2] . Po ciężkim śledztwie, mimo którego nie dał się złamać i nie został rozpoznany, 30 lipca 1944 trafił do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, skąd po trzech dniach przewieziono go do obozu pracy w Pępicach koło Brzegu (Arbeitslager Brieg), będącego filią Gross-Rosen[11] . Stamtąd, 5 stycznia 1945[2] Tęsiorowski z kilkunastoma innymi współwięźniami, po uprzednim obezwładnieniu wartowników, dokonał brawurowej ucieczki samochodem, przy czym jemu jako jednemu z nielicznych udało się przeżyć[11] . Po kilku dniach dotarł do znanego mu Lublińca, gdzie odnalazł przedwojennych znajomych. Tam doczekał wejścia wojsk radzieckich (18 stycznia 1945)[11] .
Po wojnie przebywał na Śląsku. Po ujawnieniu podjął służbę w Wojsku Polskim w stopniu majora. W lipcu 1945 został aresztowany przez komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa i osadzony na kilka miesięcy w więzieniu. Potem pracował w Karpaczu i Warszawie, gdzie poznał swoją żonę Annę[2] . Był przewodniczącym zarządu Koła Kedywiaków przy Światowym Związku Żołnierzy AK, a także aktywnym członkiem Stowarzyszenia Asnykowców (wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Adama Asnyka w Kaliszu)[2] .
Zmarł 27 lutego 1991 w Warszawie, został pochowany na Powązkach Wojskowych[12].
Zobacz też
- Krystyna Tustanowska, nauczycielka I LO im. A. Asnyka w Kaliszu, rzekoma uczestniczka akcji zamachu na Kutscherę i odbicia "Rudego"
Uwagi
- ↑ Dostępne źródła nie precyzują, o który Bukowiec chodzi.
- ↑ Przed II wojną Władysław Tęsiorowski wykonywał zawód komornika sądowego[4], po wojnie był adwokatem w Ostrowie Wielkopolskim[2] , zmarł 11 kwietnia 1958 podczas rozprawy sądowej[5].
Przypisy
- ↑ Instytut Pamięci Narodowej: Inwentarz archiwalny IPN. [dostęp 2021-05-31]. (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l Bladowski 1992 ↓.
- ↑ Kobielec 2004 ↓, s. 48.
- ↑ Kalendarz. Informator sądowy na 1936 rok. Warszawa: Bibljoteka Prawnicza, 1936, s. 159.
- ↑ Z karty żałobnej. „Palestra”. II (7-8(9)), s. 97, 1958. (pol.).
- ↑ Walczak 1998 ↓, s. 213.
- ↑ a b Witkowski 1984 ↓, s. 61.
- ↑ Witkowski 1984 ↓, s. 70.
- ↑ Witkowski 1984 ↓, s. 135.
- ↑ Witkowski 1984 ↓, s. 249-250.
- ↑ a b c Kobielec 2004 ↓.
- ↑ Wyszukiwarka grobów w Warszawie. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Warszawie. [dostęp 2022-01-05].
Bibliografia
- Bogdan Bladowski. Mjr Jerzy Tęsiorowski (1915-1991). „Kaliszanin w Warszawie”. 1, 1992. (pol.).
- Aleksandra Kobielec: Arbeitslager Brieg – filia KL Gross-Rosen we wspomnieniach byłych więźniów. Wałbrzych: Muzeum Gross-Rosen, 2004.
- Krzysztof Jan Walczak: Szkoła kaliska. I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka w Kaliszu : nauczyciele i wychowankowie. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 1998. ISBN 83-85638-29-6.
- Henryk Witkowski: "Kedyw" Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej w latach 1943-1944. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, 1984. ISBN 83-202-0217-5.