Kieleckie Zakłady Farb i Lakierów „Polifarb” w Bliżynie
![]() Siedziba Zakładu Elektrycznego „Zelko” - dawny „Polifarb” w Bliżynie | |
Państwo |
|
---|---|
Adres | 26-120 Bliżyn, Staszica 16[1] |
Data założenia | 1952 |
Data likwidacji | 2012 |
Nr KRS | 0000126009 |
Położenie na mapie gminy Bliżyn ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu skarżyskiego ![]() | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Pomnik_w_Bli%C5%BCynie.jpg/240px-Pomnik_w_Bli%C5%BCynie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Pomnik_2_w_Bli%C5%BCynie.jpg/240px-Pomnik_2_w_Bli%C5%BCynie.jpg)
Kieleckie Zakłady Farb i Lakierów „Polifarb” w Bliżynie – samodzielny zakład państwowy „Polifarb” w Bliżynie na terenie gminy Bliżyn, pod który podlegał także ośrodek w Fidorze na terenie gminy Końskie[2]. Przekształcony w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością[3].
Historia
Początki
Historia przemysłu w Bliżynie sięga XIX wieku, kiedy to powstały Zakłady Górnicze z odlewnią, których właścicielem był hr. Plater[4] oraz odlewnia „Salonowa" produkująca wyroby artystyczne[5]. Zakłady przechodziły z pokolenia na pokolenie, aż do okresu międzywojennego, kiedy to rodzina przekazała zakłady Towarzystwu Eksploatacji Terenów. Od tamtej pory kilkukrotnie zmieniały właścicieli[6].
II wojna światowa
Po wybuchu II wojny światowej Niemcy zamknęli zakłady, a maszyny wywieźli do III Rzeszy. Pozostał wówczas teren z pustymi halami i budynkami odgrodzony od wsi naturalną granicą w postaci rzeki Kamiennej dodatkowo w bezpośredniej bliskości linii kolejowej oraz kompleksu leśnego[7]. W miejscu pustej fabryki okupanci zorganizowali obóz dla jeńców radzieckich, który w 1942 roku został przekształcony w obóz pracy przymusowej dla Polaków i Żydów. Od 1944 roku był on filią obozu koncentracyjnego na Majdanku. Więziono w nim obywateli Polski, Austrii, Niemiec i ZSRR, przeciętnie około czterech tysięcy osób. Wśród więźniów dominowały osoby pochodzenia żydowskiego[5][8].
Pod koniec lipca 1944 roku wobec zbliżającego się frontu wschodniego Niemcy przystąpili do likwidacji obozu w Bliżynie. Więźniów wysłano do KL Auschwitz[9]. Jeszcze do września 1944 roku na terenie obozu bliżyńskiego przebywała grupa robotników zatrudnionych przy demontażu maszyn[10].
W centrum Bliżyna postawiono pomnik ku pamięci polskich ofiar obozów oraz żołnierzy Armii Krajowej. Natomiast na drodze na Jastrzębię, postawiono pamiątkową macewę z polską inskrypcją, postawioną ku czci ofiar wszystkich narodowości.
Okres po wojnie
Firma, na bazie której powstał sam „Polifarb”, ma swoją historię sięgającą 1952 roku, kiedy to powstały Zakłady Przemysłu Leśnego w Bliżynie, zajmujące się przerobem prefabrykantów suchej destylacji drewna. W 1954 roku nastąpiła zmiana nazwy i przedmiotu działania przedsiębiorstwa (przeróbka chemiczna węgla tj. produkcja węgla aktywowanego) na Zakłady Chemiczne Przeróbki Węgla w Bliżynie. W roku 1957 zakłady przystąpiły do produkcji czerwieni żelazowej[2].
W 1964 roku nastąpiła zmiana nazwy przedsiębiorstwa na Zakłady Farb i Lakierów Bliżyn. W 1971 roku przedsiębiorstwo dostało przydomek „Polifarb” w nazwie, a w 1975 dołączono zakłady w Fidorze i jeszcze raz zmieniono nazwę na Polifarb Kieleckie Zakłady Farb i Lakierów w Bliżynie. Od dnia 1 lipca 1982 roku przedsiębiorstwo stało się samodzielnym zakładem państwowym[2].
W 1993 roku Wojewoda Kielecki przejął uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego wobec „Polifarbu”. W latach 1995–1999 próbowano zrealizować program naprawczy wobec przedsiębiorstwa. W 1999 roku Minister skarbu podpisał akt zmieniający przedsiębiorstwo w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, w której jedynym udziałowcem był Skarb Państwa[2].
Wyciek substancji chemicznych
Na terenie „Polifarbu” poczynając od 1997 roku występowały wycieki ksylenu ze starych zbiorników na terenie fabryki. W 2002 roku wystąpił poważniejszy wyciek, którym zainteresowały się media oraz inspektorat środowiska[11][12].
Powódź i zalew Bliżyński
W 2002 roku podczas powodzi w Bliżynie zerwana została tama, która była częścią „Polifarbu” oraz zniszczony został zalew bliżyński. Odbudowano go po 10 latach[13].
Upadłość
W listopadzie 2000 roku Sąd gospodarczy w Kielcach, wydał postanowienie o ogłoszeniu upadku Spółki[2], oficjalne zawieszenie działalności nastąpiło dopiero w 2012 roku[3]. Jedną z widocznych pozostałości fabryki jest 86-metrowy komin[14]. Na terenie „Polifarbu” powstało wiele przedsięwzięć prywatnych m.in. zakład elektryczny „Zelko”, zakład produkcyjno-usługowo-handlowy „Lakton”[15] oraz ośrodek „Jesienne Liście” dofinansowany ze środków Unii Europejskiej, chociaż jego przyszłość jest niepewna. 25 stycznia 2017 roku Zarząd Województwa Świętokrzyskiego, przyjął uchwałę o zwrocie dofinansowania, prawdopodobnie firma ogłosiła upadłość[16].
Przypisy
- ↑ Zakłady Farb i Lakierów Polifarb sp. z o.o. w likwidacji. krs-online.com.pl.
- ↑ a b c d e Kieleckie Zakłady Farb i Lakierów „Polifarb” w Bliżynie. szukajwarchiwach.pl.
- ↑ a b Miejsca Przechowywania Dokumentacji Osobowej i Płacowej Pracodawców. ewidencja.warszawa.ap.gov.pl.
- ↑ Ludwik Kazimierz Broel-Plater. Żywot człowieka niezwykłego.
- ↑ a b Rys historyczny. blizyn.pl.
- ↑ Katarzyna Jedynak: Z dziejów ziemiaństwa znad Kamiennej : rodzina Broel-Platerów z Białaczowa i jej związki z Bliżynem na przełomie XIX i XX wieku.
- ↑ Katarzyna Jedynak: Polscy więźniowie w obozie w Bliżynie w latach 1942–1944.
- ↑ UCHWAŁA NR V/29/2019 RADY GMINY BLIŻYN z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie uchwalenia Programu Opieki nad Zabytkami dla Gminy Bliżyn na lata 2019-2022. edziennik.kielce.uw.gov.pl.
- ↑ „Stałam się numerem”. Relacja Lusi Segal. polin.pl.
- ↑ Niemiecki nazistowski obóz pracy przymusowej w Bliżynie.
- ↑ Skażenie chemiczne w Bliżynie. rmf24.pl.
- ↑ ŚWIĘTOKRZYSKIE: EKOLOGICZNY SKANDAL. fakty.interia.pl.
- ↑ Po 10 latach Bliżyn znów ma zalew. echodnia.eu.
- ↑ Odkrywamy Świętokrzyskie - Bliżyn. kielce.wyborcza.pl.
- ↑ LAKTON Paweł Stępień. baza-firm.com.pl.
- ↑ UCHWAŁA NR 2232/17 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Z DNIA 25 stycznia 2017r. bip.sejmik.kielce.pl.
Linki zewnętrzne
- Bliżyn, forced labor camp. 39-45 Zapisy Terroru. (pol.).