Lippia trójlistna
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | jasnotowce | ||
Rodzina | werbenowate | ||
Rodzaj | Aloysia | ||
Gatunek | lippia trójlistna | ||
Nazwa systematyczna | |||
Aloysia citrodora Palau Parte práct. bot. 1:768. 1784 | |||
Synonimy | |||
| |||
|
Lippia trójlistna, miłowonka trójlistna, cukrownica trójlistna, werbena cytrynowa (Aloysia citrodora) – gatunek krzewu z rodziny werbenowatych, pochodzący z Ameryki Południowej (Argentyna)[3]. Została przywieziona do europejskich ogrodów w XVII wieku przez hiszpańskich podróżników z Argentyny i Chile, kiedyś często uprawiana w południowej Francji.
Morfologia
- Pokrój
- Liściasty wieloletni krzew, dorastający do wysokości od 3 do 7 metrów.
- Liście
- Wąskie, jasnozielone liście, ogruczolone, wydzielające silny zapach.
- Kwiaty
- Drobne, bladofioletowe lub białe, w gęstych, szczytowych kwiatostanach
Zastosowanie
- Roślina lecznicza.
- Składniki: wytwarza olejek eteryczny zawierający cytral, carvon, nerol, dipenten, limonen, citroncol, geraniol, alfa- i beta-pinen, cyneol, linalol i inne substancje bioaktywne.[potrzebny przypis]
- Działanie: podobnie jak werbena, pomaga w stanach wyczerpania organizmu, ale dodatkowo działa rozkurczowo i przeciwzapalnie. Ma też działanie ściągające, tonizujące, wiatropędne, wspomagające trawienie, przeciwutleniające, przeciwzapalne. Ma działanie relaksujące, uspokajające, antydepresyjne – wzmacnia układ nerwowy i uspokaja psychikę, dając poczucie odprężenia przez redukcję depresji i stresu. Harmonizuje funkcje serca, stymuluje aktywność macicy, wzmacnia laktację, wspomaga funkcje płuc, żołądka, trawienie oraz przyjemnie odświeża oddech. Znakomita przy wzdęciach, skurczach żołądkowych i jelitowych. Ma uspokajający wpływ na centralny system nerwowy, łagodzi migreny, depresje, nerwobóle, mdłości, częstoskurcz, pomaga regenerować i osłaniać komórki. Ma działanie przeciwgrzybicze, antywirusowe, antybakteryjne. Zawarty w lippii cyneol ogranicza namnażanie wirusów grypy, drożdżaków z gatunku Candida albicans, bakterii Escherichia coli, zaś geraniol pomaga w walce z pasożytami.[potrzebny przypis]
- Ze względu na swój cytrynowy aromat używana jest do przygotowania orzeźwiających herbatek[4], a także do poprawy aromatu i smaku potraw, np. z ryb, drobiu, marynat z warzyw, dressingów do sałatek, dżemów, napojów i sorbetów.
- Suszone liście sprawdzają się w mieszankach zapachowych potpourri[4].
- W krajach śródziemnomorskich, polecana do ogrodów i alej, jako odstraszająca owady.
Uprawa
Roślina preferuje glebę gliniastą, pełne słońce oraz dużo wody i światła. Jest wrażliwa na zimno – obumiera w temperaturze poniżej 0 °C. Jednak przycięta i dobrze ochroniona np. słomą odrodzi się na wiosnę.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-24] (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-17].
- ↑ a b David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 34, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
Bibliografia
- Armada, J. & A. Barra. 1992. On Aloysia Palau (Verbenaceae). Taxon 41:88–90.
- Anti-Candida activity of Brazilian medicinal plants (abstract), TEIXEIRA DUARTE Marta Cristina et al., Journal of ethnopharmacology, 2005, vol. 97, no2, pp. 305-311
- JuliaJ. Lawless JuliaJ., The Illustrated Encyclopedia of Essential Oils, Shaftesbury, Dorset [England]: Element, 1995, ISBN 1-85230-661-0, OCLC 33244896 .
- Britannica: plant/lemon-verbena
- БРЭ: 2174928
Identyfikatory zewnętrzne:
- GBIF: 5667503
- identyfikator iNaturalist: 332455
- IPNI: 330575-2, 861051-1
- ITIS: 832759, 508619
- NCBI: 925377
- Plant Finder: 291522
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-6894
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:1015994-1
- Tela Botanica: 124883
- identyfikator Tropicos: 100433373, 50069454
- CoL: C5RS