Maślak błotny
![]() Młode owocniki | |
Systematyka | |
Domena | eukarionty |
---|---|
Królestwo | grzyby |
Typ | podstawczaki |
Klasa | pieczarniaki |
Rząd | borowikowce |
Rodzina | maślakowate |
Rodzaj | maślak |
Gatunek | maślak błotny |
Nazwa systematyczna | |
Suillus flavidus (Fr.) J. Presl Wšobecný rostl. (Praha) 2: 1917 (1846) |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Bresadola_-_Boletus_flavidus.png/240px-Bresadola_-_Boletus_flavidus.png)
Maślak błotny (Suillus flavidus (Fr.) J. Presl) – gatunek grzybów z rodziny maślakowatych (Suillaceae)[1]. Grzyb jadalny.
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Suillus, Suillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1815 r. Elias Fries nadając mu nazwę Boletus flavidus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1846 r. Jan Svatopluk Presl, przenosząc go do rodzaju Suillus[1].
Synonimy:
- Boletopsis flavidus (Fr.) Henn. 1898
- Boletopsis pulchella (Fr.) Henn., in Engler & Prantl 1898
- Boletus elegans var. pulchellus (Fr.) Rea 1922
- Boletus flavidus Fr. 1815
- Boletus pulchellus Fr. 1874
- Ixocomus flavidus (Fr.) Quél. 1888
- Suillus grevillei var. pulchellus (Fr.) Rea 1922[2].
Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1999 r., przez Alinę Skirgiełło gatunek ten opisywany był też pod nazwą maślak żółtawy[3].
Morfologia
- Kapelusz
O średnicy 4–15 cm, początkowo prawie kulisty, później płaskołukowaty, w końcu poduchowaty, często z tępym garbem. Powierzchnia gładka lub nieco pomarszczona, o barwie od złotożółtej do złotopomarańczowej, przy brzegu jaśniejsza, w stanie wilgotnym bardzo śliska i błyszcząca[4].
- Rurki
Początkowo zasłonięte białawożółtawą osłoną, czasami nieco zbiegające na trzon, początkowo żółte z okrągłymi porami, potem oliwkowożółte z kanciastymi porami. Pory tej samej barwy co rurki[4].
Wysokość 5–12 cm, średnica do 2,5 cm, cylindryczny lub maczugowaty, pełny, z pierścieniem u góry. Nad pierścieniem cytrynowożółty, często z siateczką, pod pierścieniem żółtobrązowy[4].
W młodych owocnikach sprężysty i soczysty, w kapeluszach starszych miękki i wodnisty, a w trzonie włóknisty. Barwa cytrynowożółta, po przecięciu zmieniająca się na brudnoróżową. Smak i zapach przyjemny[4].
Oliwkowoochrowy. Zarodniki o średnicy 7–10 × 3–4 µm, gładkie, bladożółte[5].
- Gatunki podobne
Podobny jest maślak żółty (Suillus luteus). Charakterystycznymi cechami echami maślaka błotnego są: śluzowaty, brązowy pierścień (u starszych okazów zanika), mniej lub bardziej widoczny garbek na kapeluszu, dość duże pory i występowanie na podmokłych siedliskach (głównie na torfowiskach)[6].
Występowanie
Maślak błotny występuje na większości obszaru Europy, w Ameryce Północnej i Azji[7]. W Polsce jest szeroko rozpowszechniony, głównie w północno-zachodniej i południowo-wschodniej części. Do 2020 r. podano 77 stanowisk[6]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E– gatunek wymierający, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[8]. W latach 1995–2004 objęty ochroną częściową, w latach 2004–2014 – ochroną ścisłą, a od 2014 – ponownie ochroną częściową[6].
Naziemny grzyb mykoryzowy żyjący w symbiozie z sosnami dwuigielnymi. Występuje na torfowiskach wysokich i przejściowych, w wilgotnych i bagiennych borach sosnowych z sosną zwyczajną i kosodrzewiną[6].
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] .
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
- ↑ WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1 .
- ↑ a b c d PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ISBN 978-83-245-9550-1 .
- ↑ E.E. Gerhardt E.E., Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2 .
- ↑ a b c d AnnaA. Kujawa AnnaA., MałgorzataM. Ruszkiewicz-Michalska MałgorzataM., Izabela L.I.L. Kałucka Izabela L.I.L. (red.), Grzyby chronione Polski. Rozmieszczenie, zagrożenia, rekomendacje ochronne, Poznań: Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk, 2020, ISBN 978-83-938379-8-4 .
- ↑ Mapa występowania na świecie Suillus flavidus na świecie [online], gbif.org [dostęp 2022-06-08] .
- ↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, ISBN 83-89648-38-5 .