Makonde
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Makonde_Mwenge4.jpg/200px-Makonde_Mwenge4.jpg)
Makonde – grupa etniczna w południowo-wschodniej Tanzanii i północnym Mozambiku. W 1993 roku ich liczebność wynosiła ok. 1,3 mln osób. Makonde posługują się językiem makonde z rodziny bantu, kultywują tradycyjne wierzenia afrykańskie, część przyjęła także chrześcijaństwo lub islam. Podstawą gospodarki jest uprawa kukurydzy, manioku i sorgo, w mniejszym zakresie także myślistwo i łowiectwo. Struktura społeczna opiera się na poligynicznych rodach matrylinearnych. Wspólnoty plemienne zarządzane są przez starszyznę.
Sztuka Makonde
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Makonde_elephant.jpg/200px-Makonde_elephant.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Makondemasksetwaw.jpg/200px-Makondemasksetwaw.jpg)
Makonde zachowali dawne tradycje rzemieślnicze – trudnią się garcarstwem, plecionkarstwem i obróbką drewna. Bogaty jest także ich folklor muzyczny.
Dzieła snycerskie ludu Makonde odznaczają się wysokim poziomem artystycznym. Rzeźby wykonane w drewnie dzielą się na trzy podstawowe formy:
- maski mapiko (liczba pojedyncza lipiko), rzeźbione najczęściej z jednego kawałka drzewa hebanowego, przedstawiające duchy przodków shetani i używane podczas rytualnych tańców[1];
- antropomorficzne czy zoomorficzne figury przedstawiające duchy shetani;
- rzeźbione przedmioty codziennego użytku.
Na bazie tradycyjnej sztuki powstała tzw. współczesna sztuka Makonde, charakteryzująca się większym stopniem abstrakcji. Artystą cieszącym się międzynarodową sławą jest George Lilanga.
Przypisy
- ↑ makonde [online], www.zyama.com [dostęp 2017-11-25] .
Bibliografia
- KrystynaK. Damm KrystynaK., AldonaA. Mikusińska AldonaA. (red.), Ludy i języki świata, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000 (PWN Leksykon), s. 135, ISBN 83-01-13070-9, OCLC 830240260 (pol.).
Linki zewnętrzne
- Sztuka Makonde. bushdrums.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-03-27)]. (ang.).
- Maski Makonde. bluegecko.org. [dostęp 2023-11-26]. (ang.).
- Rzeźby Makonde. blackwoodconservation.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-26)]. (ang.).
- Britannica: topic/Makonde
- Universalis: makonde
- БРЭ: 2166713
- SNL: makonde
- DSDE: makonde