Marcin Woyczyński
![]() Marcin Woyczyński w okresie służby w Legionach Polskich | |||
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 14 lipca 1870 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 lipca 1944 | ||
Przebieg służby | |||
Lata służby | 1914–1925 i 1928-1935 | ||
Siły zbrojne | Armia Austro-Węgier | ||
Formacja | Legiony Polskie | ||
Jednostki | |||
Stanowiska | lekarz przyboczny | ||
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Marcin Ignacy Marian Woyczyński (ur. 14 lipca 1870 w Woroneżu, zm. 25 lipca 1944 w Warszawie) – doktor medycyny, pułkownik lekarz Wojska Polskiego.
Życiorys
Urodził się jako syn Ignacego i Kazimiery z Szklenników. Był bratem Marii (1873–1962), żony Wacława Stankiewicza (1866–1940)[1]. Absolwent Wojskowej Akademii Lekarskiej w Piotrogrodzie. W 1895 roku uzyskał tytuł doktora medycyny. W 1896 roku osiadł w Galicji, a w 1900 roku jego dyplom lekarski został nostryfikowany na Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przyłączył się do ruchu socjalistycznego, od 1904 roku działał w Organizacji Bojowej PPS. Jego pierwszą żoną była Maria, później zamężna z Józefem Mireckim (1879–1908), także członkiem Organizacji Bojowej PPS, straconym na stokach Cytadeli[2]. W 1906 roku był jednym z organizatorów Akademickiego Klubu Turystycznego we Lwowie[3]. Po upadku rewolucji 1905 roku zamieszkał w Zakopanem. Od 1912 roku był członkiem tamtejszego Związku Strzeleckiego.
Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Oddziałów Strzeleckich Józefa Piłsudskiego. Rozkazem Komendy Legionów Polskich z 10 października 1914 roku został mianowany lekarzem II batalionu 3 pułku piechoty w składzie II Brygady, a dzień później awansowany do rangi podporucznika lekarza. 3 grudnia 1914 jego batalion został przeniesiony do 2 pułku piechoty w składzie II Brygady. W 1915 roku odbył leczenie w Szpitalu Rezerwowym nr 1 w Wiedniu. 15 grudnia 1915 roku został mianowany porucznikiem lekarzem, za 1 grudnia 1916 kapitanem lekarzem. W 1916 roku pracował jako lekarz w parku amunicyjnym 1 pułku artylerii[4]. Po bitwie pod Rarańczą w lutym 1918 roku był internowany. Po odzyskaniu wolności służył w c. i k. armii.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego. Został awansowany do stopnia majora od 15 listopada 1918 roku. W szeregach 5 pułku piechoty Legionów brał udział w bitwie o Lwów podczas wojny polsko-ukraińskiej. Następnie uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Pełnił funkcję komendanta Szpitala Załogi w Radomiu (Szpital Garnizonowy Radom) w ramach Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce”. 1 czerwca 1921 roku pełnił służbę w Dowództwie miasta Wilna, pozostając na ewidencji kompanii zapasowej sanitarnej nr 2[5].
Zweryfikowany w stopniu podpułkownika lekarza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku. Po wojnie pełnił służbę w Szpitalu Okręgowym nr 3 w Grodnie (1923), później w 1 pułku piechoty Legionów w Wilnie, pozostając oficerem nadetatowym 3 batalionu sanitarnego. Do 15 maja 1925 roku był „odkomenderowany” do szpitala w Rajczy na stanowisko ordynatora[6]. Z dniem 31 lipca 1925 roku został przeniesiony w stan spoczynku, w stopniu pułkownika, wyłącznie z prawem do tytułu[7][8][9].
W 1928 roku został ponownie powołany do służby czynnej i mianowany lekarzem przybocznym Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, marszałka Józefa Piłsudskiego. Sprawował opiekę nad marszałkiem podczas kuracji antyartretycznej w tym właśnie roku[10]. Towarzyszył mu również podczas podróży zagranicznych; w tym w sierpniu 1928 roku do Rumunii[11], od 15 grudnia 1930 do 29 marca 1931 roku towarzyszył mu podczas pobytu na portugalskiej Maderze oraz od 1 marca do 22 kwietnia 1932 roku w Egipcie[12][13], do Włoch[14]. 22 grudnia 1931 roku awansował na rzeczywistego pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, grupa lekarzy[15].
Woyczyński był wieloletnim przyjacielem marszałka. Zamieszkiwał przy Alejach Ujazdowskich w Warszawie, przebywając w jego otoczeniu. Woyczyński wykazywał zaniepokojenie stanem zdrowia Piłsudskiego, a konkretnie wątroby. 12 kwietnia 1935 roku, miesiąc przed śmiercią Piłsudskiego, ustąpił z funkcji lekarza przybocznego. Odejście ze stanowiska miało się wiązać z kontaktami jego żony z przedstawicielami ruchu komunistycznego (Stefania Sempołowska, Wanda Wasilewska) oraz zachodzącym podejrzeniem infiltracji Woyczyńskich przez wywiad sowiecki bądź nawet współpracy z nim. Z dniem 31 sierpnia został przeniesiony w stan spoczynku[16].
Marcin Woyczyński był żonaty z Ludwiką z Karpińskich (1872–1937), która była doktorem psychologii.
Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A 19-4-25)[17].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (19 marca 1936)[18][19][20]
- Krzyż Niepodległości z Mieczami (24 października 1931)[18][21][22]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1928)[23][18]
- Krzyż Walecznych (dwukrotnie)[18]
- Złoty Krzyż Zasługi (17 marca 1930)[18][24][25]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[18]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[18]
- Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych (12 maja 1936)
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Korony Rumunii (Rumunia)[18]
- Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa, 1933)[26]
Przypisy
- ↑ Jan Tyszkiewicz. Przyjaźnie z Tatarami w Rosji przed 100 laty: Petersburg i Krym. „Przegląd Tatarski”. 3, s. 12, 2011.
- ↑ Feliks Tych: Józef Anastazy Mirecki (Montwiłł-Mirecki). ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2015-01-25].
- ↑ Tomasz Kowalik. Rodowód Akademickiego Klubu Turystycznego. „Gościniec”, s. 114, Nr 2 (23) z 2006. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. ISSN 1642-0853.
- ↑ Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 53.
- ↑ Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r., s. 433, 955.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 43 z 18 kwietnia 1925 roku, s. 205.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 80 z 31 lipca 1925 roku, s. 440.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 82 z 8 sierpnia 1925 roku, s. 451.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 889.
- ↑ Komentarz gen. Stefana Hubickiego, któremu podlega Szpital Ujazdowski.
- ↑ Przyspieszony wyjazd Marszałka Piłsudskiego do Rumunii.
- ↑ Sławomir Koper: Kobiety jego życia (Józef Piłsudski) – część 7: Tajemnica pobytu na Maderze. marhan.pl. [dostęp 2015-01-25].
- ↑ Andrzej Garlicki. Romansy i awansy. „Polityka”, 4 listopada 2009.
- ↑ Zamieszanie z urlopem Marszałka Piłsudskiego.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 22 grudnia 1931 roku, s. 407.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 101.
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [online], cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2020-05-03] .
- ↑ a b c d e f g h Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 817–818.
- ↑ M.P. z 1936 r. nr 66, poz. 130 „za zasługi w służbie wojskowej”.
- ↑ Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 1, s. 1, 19 marca 1936.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 251, poz. 335 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” - zamiast uprzednio nadanego |Krzyża Niepodległości (M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 100).
- ↑ Odznaczenia Krzyżem Niepodległości. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 66 z 21 marca 1931.
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 631 „za zasługi na polu organizacji i administracji służby zdrowia w wojsku”.
- ↑ M.P. z 1930 r. nr 98, poz. 143 „za zasługi na polu wiedzy lekarskiej w wojsku”.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 6 z 18 marca 1930.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 4 z 19 marca 1933 roku, s. 75.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
Linki zewnętrzne
- Żołnierze Niepodległości : Woyczyński Marcin Ignacy Marian. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2022-10-22].
- Tomasz Stańczyk: Lekarz Marszałka, sąsiad krnąbrnego pacjenta. rp.pl, 24 stycznia 2015. [dostęp 2016-01-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (29 czerwca 2015)].