Matryki
Matryki (sanskr. मातृका, trl. mātṝkā, ang. Matrikas, „matki”[1], „mateczki”) – hinduistyczne boginie występujące w grupach. Ich starszym grupom (matrygana, trl. mātṛgaṇa) przypisywano niearyjskie pochodzenie i powiązania z plemionami żyjącymi na obszarach górskich Indii[2], jednak z czasem upowszechnił się kult grup matek o imionach małżonek popularnych bogów hinduistycznych (saptamatryka).
Liczebność
Istnieją źródła mówiące o niezliczonej ilości takich boskich matek. Jednak najpopularniejsza ich grupa w Indiach liczy siedem postaci, natomiast w Nepalu – osiem. Spotyka się też grupy złożone z szesnastu matryk.
Asztamatryka
Katmandu:
- Pasikwa Ajima
- Lunmari Ajima
- Fibwa Ajima
- Nai Ajima
- Kanga Ajima
- Lunti Ajima
- Thanbahi Ajima
- Chandralakhu Ajima
Szodaśimatryka
Listy opisujące grupę szesnastu (Ṣhoḍaśi) matek zawierają przykładowo postacie:
- Gauri, Padma, Saći, Medha, Sawitri, Widźaja, Dźaja, Dewasena, Swaha, Swadha, Matri, Lokamatar, Dhryti, Puszti, Tuszti, Kuladewata[3]
- Gouri, Padma, Saći, Medha, Sawitri, Widźaja, Dźaja, Dewasena, Swadha, Swaha, Mataro, Lokamatrah, Hrystih, Pustistatha, Tusti, Atmakuladewata[4].
Alfabet
Matryka jako bogini ucieleśniona przez w głoski alfabetu (sanskryt) posiada pięćdziesiąt form[5].
Recepcja w literaturze hinduistycznej
- Mahabharata nadmienia o lokasya mātaraḥ – „matkach świata” w Księdze leśnej, opisując Indrę i nowo narodzonego Karttikeję.
- Purany opisuja matryki jako towarzyszki Dewi, pomagające jej w walce z demonami[6].
Przypisy
- ↑ 10.1.2. Boskie Matki. W: Barbara Grabowska: Ćandi, Sati, Parwati. Z dziejów literatury indyjskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 153. ISBN 978-83-235-0846-5.
- ↑ 12.4. Boginie Matki. W: Barbara Grabowska: Ćandi, Sati, Parwati. Z dziejów literatury indyjskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 194. ISBN 978-83-235-0846-5.
- ↑ Shastri J: Hindu Rituals and Religion. www.godmandir.com, 2015-01-01. [dostęp 2015-01-01]. (ang.).
- ↑ Sadosh-Matrikas. [dostęp 2015-01-01]. (ang.).
.
- ↑ Odsłona pierwsza. W: Siwasutry, czyli sutry Siwy przez czcigodnego Wasuguptę odczytane oraz komentarzami ułożonymi przez Śri Kszemaradżę zwanego też Krysznadasą opatrzone. przełożyła Anna Rucińska. Wyd. 1. Warszawa: Fundacja Vivaswan, 2015, s. 210. ISBN 978-83-938477-4-7.
- ↑ 12.4. Boginie Matki. W: Barbara Grabowska: Ćandi, Sati, Parwati. Z dziejów literatury indyjskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 195. ISBN 978-83-235-0846-5.
- VIAF: 59904133
- GND: 120020769
- GIA: 901000861