Mekonops
Mekonops bukwicolistny | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | jaskropodobne | ||
Rząd | jaskrowce | ||
Rodzina | makowate | ||
Rodzaj | mekonops | ||
Nazwa systematyczna | |||
Meconopsis L. G. A. Viguier Hist. Nat. Pavots Argémones 48. 1814[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
Mekonopsis cambrica (Linnaeus) L. G. A. Viguier[3] | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Meconopsis_horridula.jpg/220px-Meconopsis_horridula.jpg)
Mekonops (Meconopsis) – rodzaj roślin z rodziny makowatych. Należy tu od 54[4] do 95[5] gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje rejon Himalajów i Tybetu od północnego Pakistanu po środkowe Chiny i północnej Mjanmy[5][4]. Zaliczany tu tradycyjnie jeden gatunek zachodnioeuropejski – mekonops walijski przeklasyfikowany został do rodzaju mak jako Papaver cambricum (wcześniej wskazany był jako gatunek typowy rodzaju Meconopsis)[6][7].
Rośliny z tego rodzaju rosną głównie na terenach górskich, na łąkach i rumowiskach skalnych oraz na polanach w lasach. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne[8].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Meconopsis_autumnalis_P.Egan.jpg/220px-Meconopsis_autumnalis_P.Egan.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Meconopsis_grandis_4.jpg/220px-Meconopsis_grandis_4.jpg)
- Pokrój
- Rośliny jednoroczne, dwuletnie lub byliny osiągające do 3 m wysokości. Zawierają żółty sok mleczny. Pęd ulistniony lub nagi, rozgałęziony lub pojedynczy, owłosiony lub gładki[4][8].
- Liście
- U niektórych gatunków tylko w rozecie przyziemnej, u innych w rozecie i na łodydze. Dolne i różyczkowe liście zwykle ogonkowe, górne liście krótkoogonkowe lub siedzące. Blaszka liściowa całobrzega, ząbkowana lub podzielona[4].
- Kwiaty
- Pojedyncze (wówczas zwykle wyrastają na bezlistnych głąbikach) lub zebrane w grono lub baldach. Okwiat okazały (do 13 cm średnicy), z szeroko rozpostartymi płatkami korony. Działki kielicha 2, rzadko 3 lub 4. Płatki w liczbie od 4 do 10, rzadziej więcej, błękitne, różowe, czerwone, żółte lub rzadko białe. Pręciki liczne. Słupek zbudowany z 3 lub większej liczby owocolistków. Zalążnia kulista lub owalna z podzielonym lub połączonym znamieniem[4][8].
- Owoce
- Kulista lub owalna i wąska torebka, kłująca, szczeciniasta, owłosiona lub naga. Otwiera się od góry klapkami. Zawiera liczne owalne, czarne nasiona[4][8].
Systematyka
- Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Rodzaj z plemienia Papavereae, podrodziny Papaveroideae, rodziny makowatych Papaveraceae[9][2]. Tradycyjna klasyfikacja rozdzielająca gatunki między rodzajami Meconopsis i mak Papaver oparta na kryteriach morfologicznych (wykształcania szyjki słupka u Meconopsis w przeciwieństwie do siedzącej tarczki znamionowej u Papaver), po analizach filogenetycznych bazujących na badaniach molekularnych została częściowo podważona. Okazało się bowiem, że w przypadku tradycyjnie zaliczanego do rodzaju Meconopsis gatunku M. cambrica, doszło wtórnie do wyewoluowania szyjki słupka od przodka wspólnego z innymi przedstawicielami rodzaju Papaver (tj. mającego już szyjkę zredukowaną). Dodatkowo analizy te wykazały celowość wyłączenia kilku gatunków bazalnych z rodzaju Meconopsis w osobny rodzaj – Cathcartia Hook.f.[7]
- Wykaz gatunków[5]
- Meconopsis aculeata Royle – mekonops kolczasty[10]
- Meconopsis angustipetala W.T.Wang
- Meconopsis aprica Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis argemonantha Prain
- Meconopsis atrovinosa Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis auriculata Stapf
- Meconopsis autumnalis P.A.Egan
- Meconopsis baileyi Prain
- Meconopsis balangensis Tosh.Yoshida, H.Sun & Boufford
- Meconopsis bella Prain
- Meconopsis betonicifolia Franch. – mekonops bukwicolistny[11][10]
- Meconopsis bhutanica Tosh.Yoshida & Grey-Wilson
- Meconopsis bijiangensis H.Ohba, Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis brachynema W.T.Wang
- Meconopsis bulbilifera Tosh.Yoshida, H.Sun & Grey-Wilson
- Meconopsis calciphila Kingdon-Ward
- Meconopsis castanea H.Ohba, Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis chankheliensis Grey-Wilson
- Meconopsis compta Prain
- Meconopsis concinna Prain
- Meconopsis × cookei G.Taylor
- Meconopsis delavayi (Franch.) Franch. ex Prain
- Meconopsis dhwojii G.Taylor ex Hay – mekonops Dhwoja[10]
- Meconopsis discigera Prain
- Meconopsis elongata Tosh.Yoshida, Yangzom & D.G.Long
- Meconopsis exilis Tosh.Yoshida, H.Sun & Grey-Wilson
- Meconopsis florindae Kingdon-Ward
- Meconopsis forrestii Prain
- Meconopsis gakyidiana Tosh.Yoshida, Yangzom & D.G.Long
- Meconopsis ganeshensis Grey-Wilson
- Meconopsis georgei G.Taylor
- Meconopsis gracilipes G.Taylor
- Meconopsis grandis Prain – mekonops olbrzymi[11], m. wielki[10]
- Meconopsis henrici Bureau & Franch.
- Meconopsis heterandra Tosh.Yoshida, H.Sun & Boufford
- Meconopsis hispida Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis horridula Hook.f. & Thomson – mekonops kłujący[11], m. chropawy[10]
- Meconopsis huanglongensis Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis impedita Prain
- Meconopsis inaperta Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis integrifolia (Maxim.) Franch. – mekonops całolistny[10]
- Meconopsis × kongboensis Grey-Wilson
- Meconopsis lamjungensis Tosh.Yoshida, H.Sun & Grey-Wilson
- Meconopsis lancifolia (Franch.) Franch. ex Prain
- Meconopsis latifolia (Prain) Prain
- Meconopsis lhasaensis Grey-Wilson
- Meconopsis lijiangensis (Grey-Wilson) Grey-Wilson
- Meconopsis ludlowii Grey-Wilson
- Meconopsis lyrata (H.A.Cummins & Prain) Fedde
- Meconopsis manasluensis P.A.Egan
- Meconopsis merakensis Tosh.Yoshida, Yangzom & D.G.Long
- Meconopsis muscicola Tosh.Yoshida, H.Sun & Boufford
- Meconopsis napaulensis DC. – mekonops nepalski[10]
- Meconopsis neglecta G.Taylor
- Meconopsis nyingchiensis L.H.Zhou
- Meconopsis paniculata (D.Don) Prain – mekonops wiechowaty[10]
- Meconopsis pinnatifolia C.Y.Wu & H.Chuang
- Meconopsis pleurogyna W.T.Wang
- Meconopsis polygonoides (Prain) Prain
- Meconopsis prainiana Kingdon-Ward
- Meconopsis prattii (Prain) Prain
- Meconopsis primulina Prain
- Meconopsis pseudointegrifolia Prain
- Meconopsis pseudovenusta G.Taylor
- Meconopsis psilonomma Farrer
- Meconopsis pulchella Tosh.Yoshida, H.Sun & Boufford
- Meconopsis punicea Maxim.
- Meconopsis purpurea Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis quintuplinervia Regel
- Meconopsis racemosa Maxim.
- Meconopsis regia G.Taylor – mekonops królewski[10]
- Meconopsis robusta Hook.f. & Thomson
- Meconopsis rudis (Prain) Prain
- Meconopsis sherriffii G.Taylor
- Meconopsis simikotensis Grey-Wilson
- Meconopsis simplicifolia (D.Don) G.Don
- Meconopsis sinomaculata Grey-Wilson
- Meconopsis sinuata Prain
- Meconopsis speciosa Prain
- Meconopsis staintonii Grey-Wilson
- Meconopsis sulphurea Grey-Wilson
- Meconopsis superba King ex Prain
- Meconopsis taylorii L.H.J.Williams
- Meconopsis tibetica Grey-Wilson
- Meconopsis torquata Prain
- Meconopsis trichogyna Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis venusta Prain
- Meconopsis violacea Kingdon-Ward
- Meconopsis wallichii Hook.
- Meconopsis wanbaensis Tosh.Yoshida
- Meconopsis wengdaensis Tosh.Yoshida & H.Sun
- Meconopsis wilsonii Grey-Wilson
- Meconopsis wumungensis K.M.Feng
- Meconopsis xiangchengensis R.Li & Z.L.Dao
- Meconopsis yaoshanensis Tosh.Yoshida, H.Sun & Boufford
- Meconopsis zangnanensis L.H.Zhou
- Meconopsis zhongdianensis Grey-Wilson
Zastosowanie
Ze względu na okazałe, barwne kwiaty niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. Do najbardziej popularnych należy mekonops bukwicolistny o kwiatach niebieskich, poza tym mekonops olbrzymi i mieszaniec obu tych gatunków – mekonops Sheldona M. × sheldonii G. Taylor[8].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
- ↑ a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-03-03] (ang.).
- ↑ a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2011-03-03].
- ↑ a b c d e f Mingli Zhang, Christopher Grey-Wilson: Meconopsis. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-03-03]. (ang.).
- ↑ a b c Meconopsis Vig.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-11-01].
- ↑ Papaver cambricum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-11-01].
- ↑ a b Joachim W. Kadereit, Chris D. Preston, Francisco J Valtueña. Is Welsh Poppy, Meconopsis cambrica (L.) Vig. (Papaveraceae), truly a Meconopsis?. „Journal of the Botanical Society of Britain & Ireland”. 1, 2, 2011. DOI: 10.1179/204234811X13194453002742.
- ↑ a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 67. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ Family: Papaveraceae. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-02-24]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i B. Grabowska, T. Kubala: Encyklopedia bylin, tom II, K–Z. Poznań: Zysk i S-ka, 2012, s. 582-584. ISBN 978-83-7506-846-7. (pol.).
- ↑ a b c Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: officina botanica, 2008, s. 122. ISBN 978-83-925110-5-2.