Modrolotka czarnoczelna
Cyanoramphus zealandicus[1] | |||
(Latham, 1790) | |||
![]() Ilustracja z 1849; autor: Marc Athanase Parfait Œillet Des Murs | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | papugowe | ||
Rodzina | papugi wschodnie | ||
Podrodzina | damy | ||
Plemię | Platycercini | ||
Rodzaj | Cyanoramphus | ||
Gatunek | modrolotka czarnoczelna | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() | |||
| |||
|
Modrolotka czarnoczelna[3] (Cyanoramphus zealandicus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papug wschodnich (Psittaculidae). Występował endemicznie na Tahiti. Odnotowany po raz ostatni w 1844, uznany za wymarłego.
Taksonomia
Po raz pierwszy gatunek opisał John Latham w 1790. Nadał mu nazwę Psittacus zealandicus[4]. Obecnie (2020) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza modrolotkę czarnoczelną w rodzaju Cyanoramphus[5]. Gatunek musiał zostać odkryty w 1769 podczas pierwszej podróży Jamesa Cooka – istnieje rysunek autorstwa towarzyszącego Cookowi w trakcie podróży Sydneya Parkinsona, na którym widnieje modrolotka czarnoczelna; podpis brzmi no. 5, Green Paroquit Otahite, Aá[6]. Ze względu na znaczne różnice w upierzeniu między ptakami dorosłymi a młodymi gatunek opisano pod licznymi synonimami (Rothschild wymienia ich 13, z czego jeden to nazwa zwyczajowa)[7].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Black-fronted_Parakeet.jpg/200px-Black-fronted_Parakeet.jpg)
Długość ciała wynosiła około 25 cm[6]. Czoło czarne (ciemnofioletowe[6]), od kantarka niemal po tył szyi przebiega szkarłatny pas. Kuper także czerwony. Grzbiet i pierś matowozielone, głowa, szyja, brzuch i pokrywy podogonowe jaskrawozielone. Lotki na zewnętrznych chorągiewkach są niebieskie, na wewnętrznych – brązowe. Sterówki niebieskie z zielonymi krawędziami. Młode osobniki mają niebieskoczarne czoło, brązowawą głowę, pstre, brązowo-zielone upierzenie grzbietu, bardziej kasztanowy kuper i pasek biegnący przez oko oraz szarobrązowy spód ciała[7].
Zasięg
Gatunek znany wyłącznie z 5 okazów odłowionych na Tahiti[8]. W 1844 były to już ptaki rzadkie i miały występować jedynie w przesmyku na wyspie i w obszarach górskich. Marolles, który w 1844 odwiedził wyspę, odnotował, że według tubylców papugi te żyły wówczas tylko na niedostępnych zboczach i w głębokich dolinach. Nic więcej nie wiadomo o ekologii modrolotek czarnoczelnych[6].
Status
IUCN uznaje modrolotkę czarnoczelną za gatunek wymarły. Do wymarcia mogło przyczynić się niszczenie środowiska, nadmierny odłów (tubylcy bardzo cenili sobie pióra[6]) i wprowadzenie na wyspę drapieżników. Znane jest 5 okazów muzealnych: trzy odłowiono w 1773 podczas podróży Cooka (dwa znajdują się w Liverpoolu, jeden w Tring), czwarty pozyskał Amadis w 1842 (znajduje się w Perpignan), zaś piąty pozyskany przez de Marollesa w 1844 przechowywany jest w Paryżu[8].
Przypisy
- ↑ Cyanoramphus zealandicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Cyanoramphus zealandicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Platycercini Selby, 1836 (Wersja: 2020-07-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-09-24].
- ↑ John Latham: Index orntihologicus. T. 1. 1790, s. 102.
- ↑ Frank Gill, David Donsker & Pamela Rasmussen (red.): Parrots, cockatoos. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-09-24]. (ang.).
- ↑ a b c d e Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 172–173. ISBN 978-1-4081-5861-6.
- ↑ a b Lionel Walter Rothschild: Extinct birds. 1907, s. 69.
- ↑ a b Black-fronted Parakeet Cyanoramphus zealandicus. BirdLife International. [dostęp 2016-11-27].
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia okazu muzealnego w ARKive. arkive.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-07)].
- p
- d
- e
- Ptaki żyjące w holocenie, wymarłe po roku 1500
- SNL: tahitiparakitt