Mydłodrzew właściwy
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | bobowce | ||
Rodzina | mydłodrzewowate | ||
Rodzaj | mydłodrzew | ||
Gatunek | mydłodrzew właściwy | ||
Nazwa systematyczna | |||
Quillaja saponaria Molina Sag. Stor. Nat. Chili 355 1782[3] | |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Mydłodrzew właściwy (Quillaja saponaria Molina) – gatunek rośliny z rodziny mydłodrzewowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej, gdzie rośnie w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego na obszarze od środkowego Chile po Peru[5]. Jest to drzewo rosnące w naturze w różnych siedliskach, a poza tym uprawiane w różnych krajach[6]. Jego kora zawiera 5% saponin[7] i tradycyjnie używana jako substytut mydła, współcześnie od dziesięcioleci jest do wyrobu mydeł piorących, szamponów, jako środek pianotwórczy przy wyrobie gaśnic[5] i w piwowarstwie, emulgator w produktach spożywczych, środek do wyrobu roztworów zwilżających w fotografii[7]. Gatunek wykorzystywany jest także jako surowiec do wyrobu ziołowych leków wykrztuśnych i sadzony jest jako drzewo ozdobne[5].
Duże zapotrzebowanie na surowiec spowodowało ograniczenie zasobów gatunku w naturze[7].
Morfologia
- Pokrój
- Zimozielone drzewa osiągające 15 m w naturze i 10 m w uprawie poza naturalnym zasięgiem. Rośnie też w formie krzewiastej (wielopniowej). Kora gruba, ciemna. Pień może osiągnąć 1 m średnicy[5]. Pędy omszone[6].
- Liście
- Skrętoległe. Blaszka skórzasta, naga, eliptyczna, całobrzega lub z drobnymi, nieregularnymi ząbkami, o długości 2–4 cm i szerokości 1–2,5 cm. Ogonek krótki, do 0,2 cm. Przylistki drobne i szybko odpadające[5][6].
- Kwiaty
- Kwiaty pięciokrotne, białe, o średnicy do 1,5 cm[5].
- Owoce
- Złożone z pięciu pękających skórzastych torebek o średnicy 2,5 cm[5].
- Pień
- Kwiat
- Owoc
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-08-01] (ang.).
- ↑ Quillaja saponaria Molina. [w:] The Plant List. Version 1.1. [on-line]. 2013. [dostęp 2019-08-01].
- ↑ Quillaja saponaria, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d e f g Quillaja saponaria. [w:] Landscape Plants [on-line]. Oregon State University. [dostęp 2019-08-01].
- ↑ a b c Quillaja saponaria Molina. [w:] Trees and Shrubs Online [on-line]. [dostęp 2019-08-01].
- ↑ a b c Ricardo San Martín, Reinaldo Briones. Industrial uses and sustainable supply of Quillaja saponaria (Rosaceae) saponins. „Economic Botany”. 53, 3, s. 302–311, 1999.
- SNL: såpetre
- BioLib: 208572
- EoL: 241669
- Flora of North America: 220011337
- GBIF: 3029379
- identyfikator iNaturalist: 181934
- IPNI: 731377-1
- ITIS: 506227
- NCBI: 32244
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2870262
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:731377-1
- identyfikator Tropicos: 27802509
- USDA PLANTS: QUSA4
- CoL: 4R6SG