Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Maleszach
![]() Cerkiew parafialna | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Siedziba | Malesze | ||
Adres | Malesze 78 | ||
Data powołania | przed 1727 | ||
Wyznanie | prawosławne | ||
Kościół | |||
Diecezja | warszawsko-bielska | ||
Dekanat | Bielsk Podlaski | ||
Cerkiew | |||
Filie | cerkiew św. Symeona Słupnika w Brańsku | ||
Proboszcz | ks. prot. mgr Marek Jakimiuk | ||
Wezwanie | Świętych Apostołów Piotra i Pawła | ||
Wspomnienie liturgiczne | 29 czerwca/12 lipca, | ||
Położenie na mapie gminy Wyszki ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa podlaskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu bielskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła – parafia prawosławna w Maleszach, w dekanacie Bielsk Podlaski diecezji warszawsko-bielskiej.
Na terenie parafii funkcjonują 2 cerkwie:
- cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Maleszach – parafialna
- cerkiew św. Symeona Słupnika w Brańsku – filialna
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Cerkiew_%C5%9Bw._Symeona_S%C5%82upnika_w_Bra%C5%84sku_2.jpg/220px-Cerkiew_%C5%9Bw._Symeona_S%C5%82upnika_w_Bra%C5%84sku_2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Cmentarz_prawos%C5%82awny_w_Bra%C5%84sku_01.jpg/220px-Cmentarz_prawos%C5%82awny_w_Bra%C5%84sku_01.jpg)
Parafia została erygowana przed 1727, o czym mówi najwcześniejsza lustracja cerkwi. Wspólnota obejmowała wówczas wsie: Malesze, Szpaki, Puhacze i Chojewo. W 1839, po likwidacji unii na Białostocczyźnie parafia została przyłączona do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. W 1847 liczyła 634 wiernych. Pod koniec lat 60. XIX w. rozebrano pounicką cerkiew drewnianą (będącą w bardzo złym stanie technicznym) i na jej miejscu wzniesiono świątynię murowaną. W celu wyprodukowania cegieł przeznaczonych na budowę cerkwi zbudowano w Maleszach cegielnię. Nową świątynię konsekrowano 29 czerwca 1870 pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Pod koniec XIX w. na terenie parafii istniały 3 szkoły cerkiewne: w Maleszach, Bujnowie i Chojewie. Na początku XX w. parafia liczyła około 1250 wiernych zamieszkujących wsie: Malesze, Abramiki, Bujnowo, Chojewo, Łukawicę, Puhacze, Szpaki i Trocze. Działalność parafii przerwał wybuch I wojny światowej i udanie się większości wiernych na bieżeństwo.
Po zakończeniu wojny i odzyskaniu przez Polskę niepodległości parafia w Maleszach przestała być etatową. Dopiero w 1929 nadano jej status etatowej filii parafii św. Archanioła Michała w Bielsku Podlaskim, po przyłączeniu do niej części miejscowości po zlikwidowanych parafiach w Brańsku[a] i Hodyszewie. Po takim powiększeniu terytorialnym, w 1936 liczba wiernych placówki filialnej w Maleszach wynosiła 1957 osób.
Murowana cerkiew Świętych Piotra i Pawła uległa zniszczeniu w czasie działań wojennych w 1944. Bezpośrednio po wojnie parafia w Maleszach odzyskała samodzielność, jednak około 20 rodzin zostało przymusowo przesiedlonych do ZSRR. 2 lutego 1946 oddział Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem Romualda Rajsa („Burego”) zamordował 30 parafian (ze wsi Szpaki i Zanie).
Na początku lat 50. XX w. wzniesiono obecną drewnianą cerkiew parafialną, konsekrowaną w 1954. W 1968 do parafii należało 656 wiernych, jednak od tego czasu wskutek migracji ludności do ośrodków miejskich (Białystok, Bielsk Podlaski) liczba parafian uległa zmniejszeniu. W 1988 przy cerkwi zbudowano dwukondygnacyjny dom parafialny. W latach 90. XX w. wyremontowano wnętrze cerkwi parafialnej (m.in. pozłocono ikonostas).
W latach 1997–2005 zbudowano w Brańsku (przy ulicy Tadeusza Kościuszki 2) murowaną cerkiew filialną pod wezwaniem św. Symeona Słupnika, w bezpośrednim sąsiedztwie cerkwi drewnianej, rozebranej w 2011.
W 2012 ukończono remont zewnętrzny cerkwi parafialnej (m.in. pomalowano elewację na niebiesko).
Obecnie parafianie mieszkają w Maleszach, Bujnowie, Szpakach, Świrydach, Brańsku i Zaniach (wierni z tych dwóch ostatnich miejscowości korzystają z cerkwi filialnej). Pod koniec XX w. parafia liczyła ok. 350 osób[1].
Parafia posiada dwa cmentarze: w Maleszach (o powierzchni 2,66 ha, przy drodze do Bujnowa) oraz w Brańsku (przy ulicy Armii Krajowej).
Wykaz proboszczów
- 1958–1961 – ks. Anatol Konach
- 1962–1999 – ks. Bazyli Niegierewicz
- 1999–2017 – ks. Jerzy Charytoniuk[2]
- od 2017 – ks. Marek Jakimiuk[2]
Zobacz też
- Cerkiew św. Symeona Słupnika w Brańsku (drewniana)
- Parafia Opieki Matki Bożej w Czarnej Cerkiewnej
Uwagi
- ↑ Wierni z Brańska w okresie międzywojennym należeli do parafii w Czarnej Cerkiewnej.
Przypisy
- ↑ Odszedł o. Bazyli Niegierewicz [online], Przegląd Prawosławny [dostęp 2016-08-17] .
- ↑ a b Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, nr 11/2017, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 0239-4499, s. 18
Bibliografia
- Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego nr 5/2012, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 0239-4499, s. 14
- Kalendarz Prawosławny 2019, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 1425-2171, s. 179
- Hierarchia i kler kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX–XXI wieku, ks. Grzegorz Sosna i m. Antonina Troc-Sosna, Ryboły 2012
- p
- d
- e