Piaskówka tłusta
Psammomys obesus[1] | |||
Cretzschmar, 1828 | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podrząd | Supramyomorpha | ||
Infrarząd | myszokształtne | ||
Nadrodzina | myszowe | ||
Rodzina | myszowate | ||
Podrodzina | myszoskoczki | ||
Plemię | Gerbillini | ||
Rodzaj | piaskówka | ||
Gatunek | piaskówka tłusta | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[8] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Piaskówka tłusta[9], piaskówka[10] (Psammomys obesus) – gatunek ssaka z podrodziny myszoskoczków (Gerbillinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae), zamieszkujący pustynne obszary północnej Afryki i Półwyspu Arabskiego[11][8].
Zasięg występowania
Piaskówka tłusta występuje w zamieszkując w północnej Afryce i południowo-zachodniej Azji zamieszkując w zależności od podgatunku[12]:
- P. obesus obesus – północna Afryka, od Maroka, Sahary Zachodniej i Mauretanii na wschód do Egiptu, Synaju, Izraela, Palestyny, Syrii, Jordanii na południe do środkowej części Półwyspu Arabskiego.
- P. obesus dianae – wschodnie strefy przybrzeżne Arabii Saudyjskiej.
- P. obesus elegans – północno-wschodni Sudan.
Nazwa zwyczajowa
W polskiej literaturze zoologicznej nazwa „piaskówka” była używana dla oznaczenia gatunku Psammomys obesus[10]. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi temu przypisano oznaczenie piaskówka tłusta, rezerwując nazwę „piaskówka” dla rodzaju Psammomys. Do Psammomys zaliczana jest także piaskówka chuda[9].
Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1828 roku niemiecki zoolog Philipp Jakob Cretzschmar nadając mu nazwę Psammomys obesus[13]. Holotyp pochodził z Aleksandrii, w Egipcie[11].
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają trzy podgatunków[12].
Etymologia
- Psammomys: gr. ψαμμος psammos „piasek”; μυς mus, μυος muos „mysz”[14].
- obesus: łac. obesus „tłusty, pulchny, gruby”, od ob „z powodu”; edere „jeść”[15].
- dianae: w mitologii rzymskiej Diana to łowczyni, dziewicza bogini księżyca i pościgu[16].
- elegans: łac. elegans, elegantis „elegancki, ładny”, od elegere prawdopodobnie wczesnej formy eligere „wybrać”[17].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 116–185 mm, długość ogona 88–140 mm, długość ucha 13–17 mm, długość tylnej stopy 32–36 mm; masa ciała 82–237 g; samce są nieco większe i cięższe od sAMIC[18]. Piaskówki tłuste są wielkości suwaka mongolskiego. Nazwa odnosi się do ich ubarwienia. Zazwyczaj mają białe lub szarawy spód ciała, złoty, złoto-brązowy lub złoto-rudy grzbiet. Uszy są zabarwione na biało, rudo, brązowo, czasami na czarno[19].
Tryb życia
Piaskówka tłusta prowadzi dzienny tryb życia. Pożywienie stanowią części roślinne, głównie roślin z rodziny komosowatych (Chenopodiaceae). Ponieważ większą część pożywienia stanowi woda z solą liście muszą być zjadane w dużych ilościach. Mogą zjadać rośliny absorbujące sól bez dostępu do wody z powodu wydajnych nerek. Potrafią trzymać pożywienie w jednej łapce. Zjadają niekiedy również i ziarno. Z innymi osobnikami porozumiewają się wysokimi piskami lub tupaniem. U samców wielkość terytorium wynosi około 189,6 m²[19].
Piaskówki tłuste żyją ze swoimi stadami na pustyniach, lub innych obszarach piaszczystych[19].
Rozmnażanie
Okres rozrodczy trwa od grudnia do kwietnia. Występują 2-4 mioty w ciągu sezonu. W przypadku suszy okres rozrodczy może w ogóle nie wystąpić. Ciąża trwa 24-36 dni. Miot liczy 1-7 młodych. Po około 3 tygodniach mogą żywić się innym pokarmem niż mleko i stają się samodzielne. Samice uzyskują dojrzałość płciową w wieku trzech miesięcy, samce czterech[19].
Przypisy
- ↑ Psammomys obesus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ T. von Heuglin: Reise in Nordost-Afrika. Schilderungen aus dem Gebiete der Beni Amer und Habab nebst zoologischen Skizzen und einem Führer für Jagdreisende. Cz. 2. Braunschweig: G. Westermann, 1877, s. 80. (niem.).
- ↑ F. Lataste. Diagnoses de mammifères d’Algérie. „Le Naturaliste”. 3 (62), s. 492, 1881. (fr.).
- ↑ O. Thomas. On the mammals collected during the Whitaker Expedition to Tripoli. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1902 (2), s. 9, 1902. (ang.).
- ↑ a b O. Thomas. New species of Dipodillus and Psammomys. „The Annals and Magazine of Natural History”. Seventh series. 9, s. 364, 1902. (ang.).
- ↑ O. Thomas. The Psammomys of the alluvial soil of the Nile delta. „The Annals and Magazine of Natural History”. 2 (Eight series), s. 92, 1908. (ang.).
- ↑ T.C.S. Morrison-Scott. Some Arabian mammals collected by Mr. H. St.J. B. Philby, C.I.E. „Novitates zoologicae”. 41 (3), s. 192, 1939. (ang.).
- ↑ a b L.L. Granjon L.L., Psammomys obesus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2021-3 [dostęp 2022-01-17] (ang.).
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 262. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b Z. Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
- ↑ a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Psammomys obesus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-17].
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 458. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ P.J. Cretzschmar: Säugethiere. W: E. Rüppell: Atlas zu der Reise im nördlichen Afrika. Zoologie. Frankfurt am Main: Gedruckt und in Commission bei Heinr. Ludw. Brönner, 1826, s. 58, ryc. 22. (niem.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 587, 1904. (ang.).
- ↑ obesa, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-01-17] (ang.).
- ↑ B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 110. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.).
- ↑ elegans, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-01-17] (ang.).
- ↑ Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 648–649. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
- ↑ a b c d T. Biagi: Psammomys obesusfat sand rat. Animal Diversity Web. [dostęp 2014-01-17].