Pieczarka szarołuskowa
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | pieczarniaki | ||
Rząd | pieczarkowce | ||
Rodzina | pieczarkowate | ||
Rodzaj | pieczarka | ||
Gatunek | pieczarka szarołuskowa | ||
Nazwa systematyczna | |||
Agaricus moelleri (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Hlaváček Nov. sist. Niz. Rast. 13: 77 (1976) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Agaricus_praeclaresquamosus_%2824397841095%29.jpg/240px-Agaricus_praeclaresquamosus_%2824397841095%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Agar.moell.jpg/240px-Agar.moell.jpg)
Pieczarka szarołuskowa (Agaricus moelleri (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Hlaváček) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricus, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowali w 1938 r. F.H. Møller i Julius Schäffer nadając mu nazwę Psaliota lanipes. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1949 r. Jiří Hlaváček[1].
Ma około 20 synonimów. Niektóre z nich:
- Agaricus meleagris (Jul. Schäff.) Imbach 1946
- Agaricus moelleri var. terricolor (F.H. Møller) P. Roux & Guy García 2006
- Agaricus praeclaresquamosus var. macrosporus Aparici & Mahiques 1996
- Agaricus praeclaresquamosus var. meleagris (Jul. Schäff.) E. Horak
- Agaricus praeclaresquamosus var. obscuratus (Maire) Quadr. & Lunghini 1990[2].
Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3]
Morfologia
- Kapelusz
Mięsisty, o średnicy 5–12 cm, początkowo półkulisty, później płaski. Powierzchnia w stanie suchym biała, pokryta szarobrązowawymi włóknami i łuseczkami, zwłaszcza na środku, podczas deszczowej pogody różowawa[4]. Po uszkodzeniu zmienia kolor na żółty (zwłaszcza na brzegu kapelusza)[5].
- Blaszki
Cienkie, gęste, wolne. Tylko u bardzo młodych okazów białe, szybko stają się blado szaroróżowe, potem brązowe[4].
- Trzon
O wysokości 5–16 cm i grubości 1–1,5 cm, cylindryczny, u podstawy rozszerzony, ale bez bulwy[4]. Posiada trwały pierścień, po uszkodzeniu żółknący. Powierzchnia trzonu biała, jedwabista[5].
Miąższ białawy, bez wyraźnego smaku. Zapach słaby, czasami jest to zapach fenolu[4].
Ciemnobrązowy. Zarodniki szeroko eliptyczne, gładkie, o rozmiarach 5–7 × 3,5–5 µm[4].
- Gatunki podobne
Niemal identyczna jest pieczarka płaska (Agaricus placomyces). Pieczarka szarołuskowa odróżnia się od niej powstawaniem żółtawych lub brązowych kropel wydzieliny na osłonie blaszek i pierścieniu. Krople te mogą wyschnąć, pozostają po nich jednak brązowawe plamy[4]. Pieczarka karbolowa (Agaricus xanthodermus) również żółknie po uszkodzeniu, ale brak jej ciemnych łusek na kapeluszu i ma większe zarodniki. Podobna pieczarka łąkowa (Agaricus campestris) nie żółknie po uszkodzeniu[5].
Występowanie i siedlisko
Pieczarka szarołuskowa znana jest tylko w Europie, Ameryce Północnej i na Wyspach Kanaryjskich[6]. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano tylko 2 stanowiska. Dokładniejsze rozprzestrzenienie w Polsce nie jest znane[3].
Naziemne grzyby saprotroficzne rosnące w parkach, ogrodach, liściastych lasach[4].
Znaczenie
Grzyb trujący, powoduje (chociaż nie u wszystkich ludzi) silne zaburzenia w trawieniu, połączone z mdłościami i wymiotami oraz biegunką[7][8]. Pieczarki trujące od pieczarek jadalnych odróżniają się nieprzyjemnym zapachem. Zasada ta dotyczy jednak tylko pieczarek, wielu innych grzybów trujących nie da się odróżnić po zapachu.
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2017-01-02] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2017-11-02] (ang.).
- ↑ a b WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 35, ISBN 83-89648-09-1 .
- ↑ a b c d e f g Agaricus moelleri [online], Mushroom Expert [dostęp 2017-11-02] .
- ↑ a b c Agaricus moelleri [online], First Nature [dostęp 2017-11-02] .
- ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2017-01-02] .
- ↑ LadislavL. Hagara LadislavL., Ottova encyklopedie hub, Praga: Ottovo nakladatelství, 2015, s. 890, ISBN 978-80-7451-407-4, OCLC 903090511 .
- ↑ RogerR. Phillips RogerR. i inni, Mushrooms, London: Macmillan, 2006, s. 244, ISBN 0-330-44237-6, OCLC 68770488 [dostęp 2019-06-11] .