Pinus cembroides
![]() | |||
Systematyka[1][2][3] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | nagonasienne | ||
Klasa | iglaste | ||
Rząd | sosnowce | ||
Rodzina | sosnowate | ||
Rodzaj | sosna | ||
Gatunek | P. cembroides | ||
Nazwa systematyczna | |||
Pinus cembroides Zucc. Abh. Math.-Phys. Cl. Königl. Bayer. Akad. Wiss. 1: 392. 1832 | |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg | |||
![]() | |||
| |||
|
Pinus cembroides Zucc. – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w USA (południowo-wschodnia Arizona, południowo-zachodni Nowy Meksyk, zachodni Teksas) i w Meksyku (w większości stanów na północ od 20° szerokości geograficznej północnej).
Morfologia
- Pokrój
- Drzewo lub krzew o zaokrąglonej koronie.
- Pień
- Osiąga 15 m wysokości, 30 cm średnicy. Kora czerwono-brązowa do ciemnobrązowej.
- Liście
- Igły zebrane po 3 na krótkopędach, rzadziej po 2 lub 4. Osiągają 2–6 cm długości, 0,6–0,9 mm grubości.
- Szyszki
- Szyszki męskie elipsoidalne, żółte, długości do 10 mm. Szyszki żeńskie symetryczne, jajowate przed otwarciem, szerokojajowate do prawie kulistych po otwarciu, bladożółte do jasnobrązowych. Nasiona brązowe, jajowate, o długości (7)12–15(20) mm, bez skrzydełek, o grubej łupinie nasiennej.
Biologia i ekologia
Drzewo wiatropylne. Szyszki nasienne dojrzewają 2 lata, następnie otwierają się uwalniając nasiona i opadają wkrótce potem. Jedna wiązka przewodząca w liściu. Igły pozostają na drzewie przez 3–4 lata.
Występuje w górach, na średnich wysokościach, głównie 1600–2400 m n.p.m.[5].
Jest gospodarzem rośliny pasożytniczej Arceuthobium divaricatum (pasożyt pędowy). Zainfekowane są populacje na północny zasięgu, w górach Davis, w hrabstwie Jeff Davis, w zachodnim Teksasie[6].
Systematyka
Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[7]:
- podrodzaj Strobus
- sekcja Parrya
- podsekcja Cembroides
- gatunek P. cembroides
- podsekcja Cembroides
- sekcja Parrya
Podział tego taksonu jest ciągle dyskutowany. Gatunek ma spory zasięg i jest zmienny morfologicznie, co doprowadziło do wyróżnienia szeregu podgatunków i odmian, z których niektóre podniesione zostały do rangi odrębnych gatunków:
- Pinus discolor D. K. Bailey & Hawksw.[8][9][5]
- Pinus johannis Robert-Passini[10][11]
- Pinus orizabensis (D.K. Bailey) Bailey & Hawksw.[5]
- Pinus remota (Little) D.K. Bailey & Hawksw.[10]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Pinus_cembroides_Big_Bend_Nat_Park.jpg/250px-Pinus_cembroides_Big_Bend_Nat_Park.jpg)
Pozostałe taksony niższego rzędu:
- Pinus cembroides subsp. cembroides var. cembroides (syn. P. llaveana Schiede ex Schlectendahl, P. osteosperma Engelmann)
- Pinus cembroides subsp. lagunae (Robert-Passini) D.K. Bailey (syn. P. cembroides var. lagunae Robert-Passini, P. lagunae (R-P.) Passini) – podgatunek występujący w Meksyku (Kalifornia Dolna Południowa: Sierra de la Laguna), na wysokości 1200–2000 m n.p.m., czasem klasyfikowany w randze gatunku Pinus lagunae (R-P.) Passini 1987.
Zagrożenia
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody przyznała temu gatunkowi (włączając do niego P. johannis) kategorię zagrożenia LR/lc (lower risk/least concern) w skali całego świata, uznając za gatunek najmniejszej troski, nie spełniający kryteriów gatunków zagrożonych[4]. Klasyfikacja ta została utrzymana w kolejnych latach jako LC (least concern)[4]. Podgatunek P. c. subsp. lagunae (Robert-Passini) D.K. Bailey został uznany za narażony na wyginięcie i otrzymał kategorię VU (vulnerable)[12].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Pinales : Pinaceae, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).
- ↑ M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).
- ↑ a b c A.A. Farjon A.A., Pinus cembroides, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species, DOI: 10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T42350A2974560.en [dostęp 2017-06-20] (ang.).
- ↑ a b c Christopher J. Earle: Pinus cembroides. [w:] The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-09]. (ang.).
- ↑ F.G. Hawksworth, D. Wiens. Dwarf mistletoes: Biology, pathology and systematics. „Agriculture Handbook”. 709, 1996. Washington, DC: U.S.D.A. Forest Service. [dostęp 2009-08-08].
- ↑ Christopher J. Earle: Pinus. [w:] The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-07]. (ang.).
- ↑ Jesse P. Perry: The pines of Mexico and Central America. Portland: Timber Press, 1991.
- ↑ R.A. Price, A. Liston, S.H. Strauss: Phylogeny and systematics of Pinus. W: D.M. Richardson: Ecology and Biogeography of Pinus. Cambridge University Press, 1998, s. 49-68. ISBN 0-521-55176-5.
- ↑ a b A. Farjon, B.T. Styles: Pinus (Pinaceae). Flora Neotropica Monograph 75. Nowy Jork: The New York Botanical Garden, 1997.
- ↑ M-F. Passini. Synonymie entre Pinus discolor et Pinus johannis. „Acta Botanica Gallica”. 141, s. 387-388, 1994.
- ↑ A.A. Farjon A.A., Pinus cembroides subsp. lagunae, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species, DOI: 10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T34185A2849785.en [dostęp 2017-06-20] (ang.).
- J9U: 987007548564705171
- EoL: 1061733
- Flora of North America: 233500925
- GBIF: 5285172
- identyfikator iNaturalist: 57903
- IPNI: 262850-1
- ITIS: 183321
- NCBI: 71627
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2563151
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:262850-1
- Tela Botanica: 119756
- identyfikator Tropicos: 24900181
- USDA PLANTS: PICE
- CoL: 4J24K