Planeta okołopodwójna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Kepler-16.jpg/220px-Kepler-16.jpg)
Planeta okołopodwójna – planeta orbitująca wokół obu składników gwiazdy podwójnej. Nazywa się je również planetami typu P, w odróżnieniu od planet typu S, również występujących w układach podwójnych gwiazd, ale okrążających tylko jeden składnik układu[1][2].
Planety okołopodwójne mogą powstawać w ramach normalnego procesu powstawania planet z dysku protoplanetarnego otaczającego układ podwójny[3], możliwe jest także (jak na przykład w przypadku PSR B1620-26 b), że do „zwykłego” układu planetarnego może dołączyć druga gwiazda[4].
Odkrycia
Pierwszym odkrytym systemem tego typu był układ pulsar-biały karzeł, PSR B1620-26, w którym istnienie planety potwierdzono w 2003 roku; kolejnym był układ HW Virginis, w którym odkryte w 2008 roku planeta i brązowy karzeł okrążają parę gwiazd, czerwonego karła i gorącego podkarła. Teleskop Kosmiczny Kepler w 2011 odkrył pierwszą planetę tranzytującą przed tarczami dwóch gwiazd, Kepler-16b[5]. Obecnie (5 stycznia 2016) znanych jest ponad 20 układów gwiezdnych z planetami okołopodwójnymi. Należą do nich[6][7][8]:
- DP Leonis
- HU Aquarii
- Kepler-16
- Kepler-34
- Kepler-35
- Kepler-38
- Kepler-47
- Kepler-64 (PH1)
- Kepler-413
- Kepler-453
- NN Serpentis
- NY Virginis
- OY Carinae
- PSR B1620-26
- Ross 458
- RR Caeli
- UZ Fornacis
W kilku innych układach istnienie planet okołopodwójnych jest postulowane przez część badaczy, ale kontrowersyjne. Należą do nich układy LHS 6343 i Luhman 16[9].
Planety okołopodwójne występują również w fantastyce naukowej; najbardziej znanym przykładem jest Tatooine z sagi Gwiezdne wojny, krążąca wokół pary gwiazd podobnych do Słońca.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Krzysztof Hełminiak: Planety w układach podwójnych. Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika Zakład Astrofizyki. [dostęp 2012-09-03]. (pol.).
- ↑ Kepler-47: Our First Binary Star 2-Planet System. NASA, 2012-08-28. [dostęp 2012-09-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-03)]. (ang.).
- ↑ Nader Haghighipour: Planets in Binary Star Systems. s. 2.
- ↑ A Young White Dwarf Companion to Pulsar 1620-26: Evidence for Early Planet Formation. arXiv, 2003-07-18. [dostęp 2012-07-16]. (ang.).
- ↑ Jan Pomierny: Jest pierwsza planeta z dwoma słońcami, będą następne. Astronomia.pl, 2011-09-16. [dostęp 2012-09-03]. (pol.).
- ↑ Planety z oznaczeniem podwójnej gwiazdy macierzystej w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia. exoplanet.eu. [dostęp 2016-01-05]. (ang.).
- ↑ Planety wykryte dzięki zmianom okresu różnych zjawisk, w tym zaćmień układu podwójnego, w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia. exoplanet.eu. [dostęp 2016-01-05]. (ang.).
- ↑ Adam L. Kraus, Michael J. Ireland, Lucas A. Cieza i in.. Three Wide Planetary-Mass Companions to FW Tau, ROXs 12, and ROXs 42B. „The Astrophysical Journal”. arXiv:1311.7664. (ang.).
- ↑ Kontrowersyjne odkrycia planet w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
Bibliografia
- Nader Haghighipour: Planets in Binary Star Systems. Dordrecht ; New York: Springer, 2010. ISBN 978-90-481-8686-0.
Linki zewnętrzne
- Circumbinary Planets: A New Class of Systems?. centauri-dreams.org, 2012-01-16. [dostęp 2012-07-16]. (ang.).