Posłonek
![]() Morfologia (posłonek rozesłany) | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | ślazowce | ||
Rodzina | czystkowate | ||
Rodzaj | posłonek | ||
Nazwa systematyczna | |||
Helianthemum Mill. Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Helianthemum_grandiflorum_a2.jpg/220px-Helianthemum_grandiflorum_a2.jpg)
Posłonek (Helianthemum Mill.) – rodzaj roślin należący do rodziny czystkowatych (posłonkowatych). Należy do niego około 110 gatunków[4][5]. Występują one w Europie, północnej Afryce i w Azji zachodniej i środkowej oraz na obu kontynentach amerykańskich[4], w ich zachodnich częściach[6]. Największe zróżnicowanie rodzaju występuje w obszarze śródziemnomorskim[6]. W Polsce rosną dziko dwa gatunki – posłonek rozesłany (H. nummularium) i alpejski (H. oelandicum subsp. alpestris, syn.: H. alpestre)[7]. Rośliny z tego rodzaju zasiedlają głównie tereny suche, otwarte. Wiele gatunków to rośliny ozdobne, polecane zwłaszcza do upraw w ogrodach na obszarach o niedostatkach wilgoci. Mają efektowne, ale krótkotrwałe (jednodniowe) kwiaty[6].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Helianthemum_apenninum_210407.jpg/220px-Helianthemum_apenninum_210407.jpg)
- Pokrój
- Krótkowieczne krzewy, półkrzewy lub krzewinki, częściowo zimozielone[8], rzadko byliny i rośliny jednoroczne[4]. Zwykle mają pędy rozpościerające się na gruncie. Osiągają do 1 m wysokości[6].
- Liście
- Ulistnienie naprzeciwległe, tylko w górnej części pędu skrętoległe. Liście siedzące lub ogonkowe[4]. Blaszka jajowata do równowąskiej[6], w kolorze od srebrzystego do zielonego[8].
- Kwiaty
- Kwiaty promieniste, pięciokrotne. Wyrastają pojedynczo w kątach liści lub skupione po kilka lub wiele w kwiatostany wierzchotkowe, groniaste lub główkowate[4]. Kielich tworzony jest przez 5 działek, z czego dwie zewnętrzne są mniejsze od trzech wewnętrznych. Płatków korony jest 5 i zwykle mają one kształt okrągławy, a barwę od białej, przez żółtą do jasnoróżowej, rzadko czerwonej. Zwykle o średnicy do 25 mm (u form uprawnych bywają większe)[8]. Pręciki liczne, na cienkich nitkach. Zalążnia górna, powstaje z trzech owocolistków, ale z jedną, krótką szyjką słupka[6], zwieńczoną dużym, główkowatym znamieniem[4].
- Owoce
- Torebki trójkanciaste, otwierające się trzema klapami, wewnątrz jednokomorowe lub z trzema niepełnymi przegrodami. Zawierają liczne nasiona[4].
Systematyka
Rodzaj z rodziny czystkowatych Cistaceae[2][9].
- Wykaz gatunków[5]
- Helianthemum abelardoi Alcaraz
- Helianthemum aegyptiacum (L.) Mill.
- Helianthemum aganae Marrero Rodr. & R.Mesa
- Helianthemum aguloi Marrero Rodr. & R.Mesa
- Helianthemum almeriense Pau
- Helianthemum alypoides Losa & Rivas Goday
- Helianthemum angustatum Pomel
- Helianthemum antitauricum P.H.Davis & Coode
- Helianthemum apenninum (L.) Mill. – posłonek apeniński
- Helianthemum asperum Lag. ex Dunal
- Helianthemum assadii Ghahrem.-Nejad & Gholamian
- Helianthemum baschkirorum (Juz. ex Kupat.) Juz.
- Helianthemum bramwelliorum Marrero Rodr.
- Helianthemum broussonetii Dunal
- Helianthemum buschii (Palib.) Juz. & Pozdeeva
- Helianthemum bystropogophyllum Svent.
- Helianthemum canariense (Jacq.) Pers.
- Helianthemum canum (L.) Hornem.
- Helianthemum capralense Pérez Dacosta & Mateo
- Helianthemum caput-felis Boiss.
- Helianthemum × carmen-joanae Mansanet & Mateu
- Helianthemum × carolipaui Cuatrec.
- Helianthemum chihuahuense S.Watson
- Helianthemum cinereoflavescens Rech.f., Aellen & Esfand.
- Helianthemum cinereum (Cav.) Pers.
- Helianthemum cirae A.Santos
- Helianthemum ciscaucasicum Juz. & Pozdeeva
- Helianthemum citrinum Ghaz.
- Helianthemum × conchitae Socorro & Aroza
- Helianthemum concolor (L.Riley) J.G.Ortega
- Helianthemum confertum Dunal
- Helianthemum × coronadoi Mateo
- Helianthemum coulteri S.Watson
- Helianthemum crassifolium Pers.
- Helianthemum × crespoi Mateo
- Helianthemum croceum (Desf.) Pers.
- Helianthemum cylindrifolium Verdc.
- Helianthemum dagestanicum Rupr.
- Helianthemum dianicum Pérez Dacosta, M.B.Crespo & Mateo
- Helianthemum × digeneum Rouy & Foucaud
- Helianthemum × doumerguei Faure
- Helianthemum edetanum Mateo, Fabado & C.Torres
- Helianthemum ellipticum (Desf.) Pers.
- Helianthemum eriocephalum Pomel
- Helianthemum × fabadoi Mateo
- Helianthemum × finestratense Pérez Dacosta & Mateo
- Helianthemum fontanesii Boiss. & Reut.
- Helianthemum geniorum Maire
- Helianthemum germanicopolitanu m Bornm.
- Helianthemum getulum Pomel
- Helianthemum glaucescens (Murb.) Tzvelev
- Helianthemum gonzalezferreri Marrero Rodr.
- Helianthemum gorgoneum Webb
- Helianthemum grosii Pau & Font Quer
- Helianthemum guerrae Sánchez-Gómez, J.S.Carrion & M.A.Carrión
- Helianthemum × guiraoi Willk.
- Helianthemum hadedense Thulin
- Helianthemum × heerii Brügger
- Helianthemum hirtum (L.) Mill.
- Helianthemum humile Verdc.
- Helianthemum hymettium Boiss. & Heldr.
- Helianthemum inaguae Marrero Rodr., Gonz.-Mart. & F.González
- Helianthemum juliae Wildpret
- Helianthemum kahiricum Delile
- Helianthemum kotschyanum Boiss.
- Helianthemum × lagunae Mateo
- Helianthemum lavandulifolium Mill.
- Helianthemum ledifolium (L.) Mill.
- Helianthemum leptophyllum Dunal
- Helianthemum linii A.Santos
- Helianthemum lippii (L.) Dum.Cours.
- Helianthemum × lucentinum M.B.Crespo & J.C.Cristóbal
- Helianthemum lunulatum (All.) DC.
- Helianthemum × mansanetianum Mateo
- Helianthemum × mariano-salvato ris Alcaraz & al.
- Helianthemum marifolium (L.) Mill.
- Helianthemum maritimum Pomel
- Helianthemum marminorense Alcaraz, Peinado & Mart.Parras
- Helianthemum marmoreum Stevan., Matevski & Kit Tan
- Helianthemum mathezii Dobignard
- Helianthemum × monspessulanum Rouy & Foucaud
- Helianthemum × montis-bovis Mateo
- Helianthemum morisianum Bertol.
- Helianthemum motae Sánchez-Gómez, J.F.Jiménez & J.B.Vera
- Helianthemum × murbeckii Faure
- Helianthemum neopiliferum Muñoz Garm. & C.Navarro
- Helianthemum nummularium (L.) Mill. – posłonek rozesłany
- Helianthemum obtusifolium Dunal
- Helianthemum oelandicum (L.) Dum.Cours.
- Helianthemum origanifolium (Lam.) Pers.
- Helianthemum pannosum Boiss.
- Helianthemum papillare Boiss.
- Helianthemum patens Hemsl.
- Helianthemum pergamaceum Pomel
- Helianthemum × petrerense Pérez Dacosta & Mateo
- Helianthemum polyanthum (Desf.) Pers.
- Helianthemum polygonoides Peinado, Mart.Parras, Alcaraz & Espuelas
- Helianthemum pomeridianum Dunal
- Helianthemum × protodianicum J.M.Aparicio, Pérez Dacosta & Mateo
- Helianthemum × pseudodianicum Pérez Dacosta & Mateo
- Helianthemum pugae Calderón
- Helianthemum raskebdanae M.A.Alonso, M.B.Crespo, Juan & L.Sáez
- Helianthemum × rigualii M.B.Crespo & J.C.Cristóbal
- Helianthemum rossmaessleri Willk.
- Helianthemum ruficomum (Viv.) Spreng.
- Helianthemum salicifolium (L.) Mill.
- Helianthemum sancti-antoni Schweinf. ex Boiss.
- Helianthemum sanguineum (Lag.) Dunal
- Helianthemum sauvagei Raynaud
- Helianthemum schweinfurthii Grosser
- Helianthemum scopulicola L.Sáez, Rosselló & Alomar
- Helianthemum sicanorum Brullo, Giusso & Sciandr.
- Helianthemum sinuspersicum Gholamian & Ghahrem.-Nejad
- Helianthemum somalense J.B.Gillett
- Helianthemum songaricum Schrenk
- Helianthemum speciosum Thulin
- Helianthemum squamatum (L.) Dum.Cours.
- Helianthemum stipulatum (Forssk.) C.Chr.
- Helianthemum strickeri Grosser
- Helianthemum × subhispidulum Faure & Maire
- Helianthemum × subviscosum Faure & Maire
- Helianthemum × sulphureum Willd.
- Helianthemum supramontanum Arrigoni
- Helianthemum syriacum (Jacq.) Dum.Cours.
- Helianthemum syrticum (Viv.) Spreng.
- Helianthemum teneriffae Coss.
- Helianthemum tholiforme Bramwell, J.Ortega & B.Navarro
- Helianthemum thymiphyllum Svent.
- Helianthemum tinetense M.Mayor & Fern.Benito
- Helianthemum × triregnorum Mateo
- Helianthemum ventosum Boiss.
- Helianthemum vesicarium Boiss.
- Helianthemum violaceum (Cav.) Pers.
- Helianthemum virgatum (Desf.) Pers.
- Helianthemum viscarium Boiss. & Reut.
- Helianthemum viscidulum Boiss.
- Helianthemum × xixonense Pérez Dacosta & Mateo
- Helianthemum zheguliense Juz. ex Tzvelev
Zastosowanie
Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. Uprawiane odmiany ozdobne mają większe kwiaty od typowych, dziko rosnących form, a niektóre także kwiaty pełne.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-11] (ang.).
- ↑ a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-04].
- ↑ a b c d e f g Helianthemum Miller. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-11-08].
- ↑ a b Helianthemum Mill.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-01-20].
- ↑ a b c d e f Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 182. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 91-92, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ a b c GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
- ↑ United States Department of Agriculture Agricultural Research Service: Family: Malvaceae Juss.. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-19]. (ang.).
- J9U: 987007576487605171
- Britannica: plant/sun-rose
- SNL: solrose
- Catalana: 0113643
- BioLib: 38881
- EoL: 62597
- Flora of China: 114866
- Flora of North America: 114866
- GBIF: 2874068
- identyfikator iNaturalist: 57011
- IPNI: 30002303-2
- ITIS: 22257
- NCBI: 69453
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:30002303-2
- Tela Botanica: 85581
- identyfikator Tropicos: 40022622
- USDA PLANTS: HELIA2
- CoL: 62TKD