Prowincje Włoch
Od 1861 r. Włochy podzielone są na prowincje (wł. l. poj. provincia, l. mn. province). Początkowo było ich 59, ale w kolejnych dekadach ich liczba systematycznie wzrastała (do rekordowych 110 prowincji, funkcjonujących w latach 2009–2016). Od początku nazwy prowincji były tożsame z nazwami miast, w których znajdowały się siedziby władz tego szczebla administracyjnego. Obecnie prowincje we Włoszech stanowią drugi szczebel podziału administracyjnego kraju w trójstopniowej hierarchii (po regionach a przed gminami). Jedynym regionem, który nie został podzielony na prowincje jest Dolina Aosty.
Z uwagi na uwarunkowania historyczne, a także obecność mniejszości narodowej, obydwie prowincje w regionie Trydent-Górna Adyga: Bolzano-Alto Adige/Bozen-Südtirol oraz Trydent, posiadają status prowincji autonomicznych. Prowincją autonomiczną jest de facto również Dolina Aosty, w której zadania i funkcje przypisane prowincjom wykonują władze regionu.
Na mocy ustawy, przyjętej przez Parlament Włoch 3 kwietnia 2014, dziesięć prowincji zostało przekształconych w prowincje miejskie (wł. città metropolitana, dosł. miasta metropolitalne) – były to: Rzym, Mediolan, Neapol, Turyn, Bari, Florencja, Bolonia, Genua, Wenecja i Reggio di Calabria. Datę faktycznego przekształcenia się danej prowincji w miasto metropolitalne ustalano indywidualnie, dla dziewięciu prowincji uzgodniono dzień 1 stycznia 2015, zaś w przypadku Reggio di Calabria – 1 stycznia 2017. 4 sierpnia 2015 ów status nadano kolejnym trzem prowincjom: Palermo, Katanii i Mesynie, a 4 lutego 2016 – Cagliari. Ustawą regionalną nr 20 z 9 grudnia 2016 całkowicie zniesiono podział regionu Friuli-Wenecja Julijska na prowincje od 1 października 2017[1].
Od 1 października 2017 Republika Włoska dzieli się na 107 prowincji, wśród których jest formalnie 14 miast metropolitalnych.
Wykaz prowincji i miast metropolitalnych
Nazwa włoska[2] | Skrót[3] | Nazwa polska[4] | Region | Mieszkańcy[5] | Powierzchnia (km²)[6][7] | Liczba gmin[6] |
---|---|---|---|---|---|---|
Agrigento | AG | [8] | Sycylia | 447 253 | 3053 | 43 |
Alessandria | AL | [8] | Piemont | 431 202 | 3559 | 190 |
Ancona | AN | Ankona | Marche | 477 418 | 1963 | 47 |
Valle d’Aosta[9][10][11] | AO | [8] | Dolina Aosty[12] | 128 152 | 3261 | 74 |
Arezzo | AR | [8] | Toskania | 346 078 | 3233 | 37 |
Ascoli Piceno | AP | [8] | Marche | 211 059 | 1228 | 33 |
Asti | AT | [8] | Piemont | 218 933 | 1510 | 118 |
Avellino | AV | [8] | Kampania | 427 183 | 2806 | 118 |
Bari[13] | BA | [8] | Apulia | 1 265 434 | 3863 | 41 |
Barletta-Andria-Trani | BT | [8] | Apulia | 394 064 | 1543 | 10 |
Belluno | BL | [8] | Wenecja Euganejska | 207 518 | 3672 | 67 |
Benevento | BN | Benewent | Kampania | 281 914 | 2080 | 78 |
Bergamo | BG | [8] | Lombardia | 1 108 582 | 2746 | 242 |
Biella | BI | [8] | Piemont | 180 796 | 613 | 82 |
Bologna[13] | BO | Bolonia | Emilia-Romania | 1 004 237 | 3702 | 56 |
Bolzano-Alto Adige[9][14] | BZ | [8] | Trydent-Górna Adyga | 518 791 | 7398 | 116 |
Brescia | BS | [8] | Lombardia | 1 264 292 | 4786 | 206 |
Brindisi | BR | [8] | Apulia | 400 220 | 1861 | 20 |
Cagliari[13] | CA | [8] | Sardynia | 561 592 | 4570 | 71 |
Caltanissetta | CL | [8] | Sycylia | 273 661 | 2138 | 22 |
Campobasso | CB | [8] | Molise | 226 281 | 2925 | 84 |
Caserta | CE | [8] | Kampania | 924 128 | 2651 | 104 |
Catania[13] | CT | Katania | Sycylia | 1 116 206 | 3574 | 58 |
Catanzaro | CZ | [8] | Kalabria | 363 423 | 2415 | 80 |
Chieti | CH | [8] | Abruzja | 392 277 | 2600 | 104 |
Como | CO | [8] | Lombardia | 599 784 | 1279 | 154 |
Cosenza | CS | [8] | Kalabria | 716 636 | 6710 | 155 |
Cremona | CR | [8] | Lombardia | 361 221 | 1770 | 115 |
Crotone | KR | [8] | Kalabria | 174 312 | 1736 | 27 |
Cuneo | CN | [8] | Piemont | 591 341 | 6895 | 250 |
Enna | EN | [8] | Sycylia | 170 936 | 2475 | 20 |
Fermo | FM | [8] | Marche | 176 179 | 863 | 40 |
Ferrara | FE | [8] | Emilia-Romania | 353 535 | 2635 | 24 |
Firenze[13] | FI | Florencja | Toskania | 1 012 085 | 3514 | 42 |
Foggia | FG | [8] | Apulia | 633 194 | 7008 | 61 |
Forli-Cesena | FC | [8] | Emilia-Romania | 395 180 | 2378 | 30 |
Frosinone | FR | [8] | Lacjum | 496 420 | 3247 | 91 |
Genova[13] | GE | Genua | Liguria | 859 915 | 1834 | 67 |
Grosseto | GR | [8] | Toskania | 224 107 | 4503 | 28 |
Imperia | IM | [8] | Liguria | 216 489 | 1155 | 67 |
Isernia | IS | [8] | Molise | 86 765 | 1535 | 52 |
La Spezia | SP | [8] | Liguria | 221 238 | 881 | 32 |
L’Aquila | AQ | [8] | Abruzja | 304 461 | 5048 | 108 |
Latina | LT | [8] | Lacjum | 572 414 | 2256 | 33 |
Lecce | LE | [8] | Apulia | 805 845 | 2799 | 97 |
Lecco | LC | [8] | Lombardia | 339 860 | 814 | 88 |
Livorno | LI | [8] | Toskania | 338 719 | 1214 | 20 |
Lodi | LO | [8] | Lombardia | 229 438 | 783 | 61 |
Lucca | LU | Lukka | Toskania | 392 629 | 1773 | 33 |
Macerata | MC | [8] | Marche | 321 422 | 2779 | 57 |
Mantova | MN | Mantua | Lombardia | 414 314 | 2341 | 69 |
Massa-Carrara | MS | [8] | Toskania | 199 155 | 1155 | 17 |
Matera | MT | [8] | Basilicata | 201 095 | 3479 | 31 |
Messina[13] | ME | Mesyna | Sycylia | 644 136 | 3266 | 108 |
Milano[13] | MI | Mediolan | Lombardia | 3 198 031 | 1576 | 134 |
Modena | MO | [8] | Emilia-Romania | 701 757 | 2688 | 47 |
Monza e della Brianza[15] | MB | [8] | Lombardia | 864 838 | 405 | 55 |
Napoli[13] | NA | Neapol | Kampania | 3 116 222 | 1179 | 92 |
Novara | NO | [8] | Piemont | 371 065 | 1340 | 88 |
Nuoro | NU | [8] | Sardynia | 212 477 | 5786 | 74 |
Oristano | OR | [8] | Sardynia | 160 324 | 3040 | 87 |
Padova | PD | Padwa | Wenecja Euganejska | 938 233 | 2144 | 104 |
Palermo[13] | PA | [8] | Sycylia | 1 275 051 | 5009 | 82 |
Parma | PR | [8] | Emilia-Romania | 445 430 | 3447 | 46 |
Pavia | PV | Pawia | Lombardia | 548 367 | 2969 | 189 |
Perugia | PG | [8] | Umbria | 663 220 | 6337 | 59 |
Pesaro i Urbino | PU | [8] | Marche | 362 866 | 2568 | 59 |
Pescara | PE | [8] | Abruzja | 322 518 | 1230 | 46 |
Piacenza | PC | [8] | Emilia-Romania | 287 842 | 2586 | 48 |
Pisa | PI | Piza | Toskania | 421 541 | 2445 | 37 |
Pistoia | PT | [8] | Toskania | 292 287 | 964 | 22 |
Potenza | PZ | [8] | Basilicata | 374 789 | 6594 | 100 |
Prato | PO | [8] | Toskania | 252 886 | 366 | 7 |
Ragusa | RG | [8] | Sycylia | 319 056 | 1624 | 12 |
Ravenna | RA | Rawenna | Emilia-Romania | 391 800 | 1859 | 18 |
Reggio Calabria[13] | RC | [8] | Kalabria | 557 492 | 3210 | 97 |
Reggio nell'Emilia | RE | [8] | Emilia-Romania | 532 969 | 2291 | 45 |
Rieti | RI | [8] | Lacjum | 158 654 | 2750 | 73 |
Rimini | RN | [8] | Emilia-Romania | 335 172 | 864 | 26 |
Roma Capitale[13] | RM | Miasto Stołeczne Rzym | Lacjum | 4 343 269 | 5363 | 121 |
Rovigo | RO | [8] | Wenecja Euganejska | 242 139 | 1819 | 50 |
Salerno | SA | [8] | Kampania | 1 107 202 | 4954 | 157 |
Sassari | SS | [8] | Sardynia | 494 094 | 7692 | 92 |
Savona | SV | [8] | Liguria | 282 090 | 1546 | 69 |
Siena | SI | [8] | Toskania | 269 951 | 3820 | 36 |
Siracusa | SR | Syrakuzy | Sycylia | 404 777 | 2124 | 21 |
Sondrio | SO | [8] | Lombardia | 181 864 | 3196 | 78 |
Sud Sardegna | SU | [8] | Sardynia | 357 071 | 6 530 | 107 |
Taranto | TA | Tarent | Apulia | 587 915 | 2467 | 29 |
Teramo | TE | [8] | Abruzja | 310 944 | 1954 | 47 |
Terni | TR | [8] | Umbria | 230 323 | 2127 | 33 |
Torino[13] | TO | Turyn | Piemont | 2 290 062 | 6827 | 315 |
Trapani | TP | [8] | Sycylia | 436 204 | 2470 | 24 |
Trentino[9][16] | TN | Trydent | Trydent-Górna Adyga | 537 283 | 6207 | 210 |
Treviso | TV | [8] | Wenecja Euganejska | 887 007 | 2480 | 95 |
Varese | VA | [8] | Lombardia | 889 748 | 1197 | 139 |
Venezia[13] | VE | Wenecja | Wenecja Euganejska | 857 323 | 2473 | 44 |
Verbano-Cusio-Ossola | VB | [8] | Piemont | 160 617 | 2261 | 77 |
Vercelli | VC | [8] | Piemont | 175 783 | 2081 | 86 |
Verona | VR | Werona | Wenecja Euganejska | 923 410 | 3096 | 98 |
Vibo Valentia | VV | [8] | Kalabria | 162 945 | 1151 | 50 |
Vicenza | VI | [8] | Wenecja Euganejska | 869 117 | 2723 | 121 |
Viterbo | VT | [8] | Lacjum | 322 454 | 3615 | 60 |
Razem we Włoszech | 60 753 794 | 302 073 | 8047 |
Byłe prowincje
Nazwa włoska[2] | Skrót[17] | Nazwa polska | Region | Mieszkańcy[2] | Powierzchnia (km²)[6][7] | Liczba gmin[6] |
---|---|---|---|---|---|---|
Carbonia-Iglesias (2001–2016) | CI | brak[8] | Sardynia | 127 630 | 1500 | 23 |
Gorizia (zniesiona w 2017) | GO | Gorycja | Friuli-Wenecja Julijska | 140 885 | 467 | 25 |
Medio Campidano (2001–2016) | VS | brak[8] | Sardynia | 99 953 | 1517 | 28 |
Ogliastra (2005–2016) | OG | brak[8] | Sardynia | 57 581 | 1855 | 23 |
Olbia-Tempio (2005–2016) | OT | brak[8] | Sardynia | 159 988 | 3406 | 26 |
Pordenone (zniesiona w 2017) | PN | brak[8] | Friuli-Wenecja Julijska | 313 472 | 2275 | 50 |
Trieste (zniesiona w 2017) | TS | Triest | Friuli-Wenecja Julijska | 235 827 | 213 | 6 |
Udine (zniesiona w 2018) | UD | brak[8] | Friuli-Wenecja Julijska | 535 633 | 4907 | 135 |
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Consiglio Regionale del Friuli Venezia Giulia – Soppressione delle Province del Friuli Venezia Giulia. [dostęp 2018-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-12)].
- ↑ a b c Bilancio demografico Anno 2015 Febbraio (dati provvisori). Statistiche demografiche ISTAT. [dostęp 2015-08-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-06)]. Z wyjątkiem Sud Sardegna.
- ↑ Na podstawie normy ISO 3166-2 (PDF), z wyjątkiem MB i SU
- ↑ Główny Urząd Geodezji i Kartografii podaje jedynie 24 polskie nazwy jednostek drugiego szczebla podziału administracyjnego Włoch: Zmiany polskich nazw zawartych w „Urzędowym wykazie polskich nazw geograficznych świata”, s. 15; Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju, Warszawa, 2017. [dostęp 2017-10-16].
- ↑ Bilancio demografico Anno 2015 Febbraio (dati provvisori). Statistiche demografiche ISTAT. [dostęp 2015-08-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-06)]. Z wyjątkiem Nuoro, Oristano, Sassari, Sud Sardegna.
- ↑ a b c d Province/Città Metropolitane. Tuttitalia.it. [dostęp 2015-08-14]. z wyjątkiem Nuoro, Oristano, Sassari, Sud Sardegna.
- ↑ a b Principali statistiche geografiche sui comuni. www.istat.it. [dostęp 2015-08-14]. Z wyjątkiem Nuoro, Oristano, Sassari, Sud Sardegna.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata, Przedmowa, s. XVIII; Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju, Warszawa, 2013. [dostęp 2017-07-12].
Niewymienienie danego obiektu jest jednoznaczne ze stwierdzeniem, że Komisja nie zaleca dla niego polskiej nazwy, nawet jeżeli taka spotykana jest w niektórych publikacjach.
- ↑ a b c Prowincja autonomiczna.
- ↑ Lub Vallée d'Aoste
- ↑ Dolina Aosty jest jedynym regionem we Włoszech niepodzielonym na prowincje. W regionie tym administracja regionalna spełnia rolę nieistniejących organów prowincji: rady i giunty (zarządu).
- ↑ Polski egzonim za Głównym Urządem Geodezji i Kartografii: Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata, s. 367; Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju, Warszawa, 2013. [dostęp 2017-07-07].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Prowincja miejska
- ↑ Lub Bozen-Südtirol.
- ↑ Utworzona Ustawą z 11 stycznia 2004 http://www.normattiva.it/uri-res/N2Ls?urn:nir:stato:legge:2004-06-11;146~art1!vig=
- ↑ ofic. provincia autonoma di Trento.
- ↑ Na podstawie normy ISO 3166-2 (PDF)
Bibliografia
- Comuni-Italiani. [dostęp 2015-08-14]. (wł.).
- istat.it. [dostęp 2015-08-14]. (wł.).
- demo.istat.it. [dostęp 2015-08-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-05)]. (wł.).
- p
- d
- e
Abruzja | |
---|---|
Apulia | |
Basilicata | |
Dolina Aosty[B] |
|
Emilia-Romania | |
Friuli-Wenecja Julijska[B] |
|
Kalabria | |
Kampania | |
Lacjum | |
Liguria | |
Lombardia | |
Marche | |
Molise | |
Piemont | |
Sardynia[B] | |
Sycylia[B] | |
Toskania | |
Trydent-Górna Adyga[B] |
|
Umbria | |
Wenecja Euganejska |
- p
- d
- e
Ustrój | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Organy władzy |
| ||||||
Finanse i kontrola |
| ||||||
Samorząd |
| ||||||
Główne partie polityczne |
|