Rosyjski kosmizm
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Chertrg_Tsiolkovsky.jpg/220px-Chertrg_Tsiolkovsky.jpg)
Rosyjski kosmizm (ros. русский космизм) – ruch intelektualny i kulturowy, który pojawił się w Rosji na przełomie XIX i XX wieku[1][2]. Zorientowany był na zbadanie szeroko rozumianej relacji między człowiekiem a wszechświatem[1]. Centralną kategorią tego typu filozofii jest pojęcie kosmosu – pewnej wyższej, rozumnej, wszechogarniającej rzeczywistości[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Pasternak_fedorov.jpg/220px-Pasternak_fedorov.jpg)
Do jego utworzenia przyczynił się pod koniec XIX wieku Nikołaj Fiodorow[1]. Idea „wspólnego czynu” Fiodorowa głosiła konieczność wskrzeszenia zmarłych przodków oraz stworzenia uniwersalnej utopii we wszechświecie, tak w sensie duchowym, jak naukowo-technologicznym[1]. Według niego, realizacja tego projektu powinna stanowić dla ludzkości imperatyw moralny i spełnienie jednego z głównych założeń kosmizmu jakim jest twórcze, konstruktywne przekształcanie świata i otaczającej jednostkę rzeczywistości[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Tsiolk_na_lune_%28pic_Gofman%29_3.png/220px-Tsiolk_na_lune_%28pic_Gofman%29_3.png)
Inne koncepcje wspólne dla rosyjskich kosmistów to m.in.[1]:
- wiara w nierozerwalną relację między człowiekiem a kosmosem, kosmiczny wymiar ludzkiej egzystencji i organiczny związek wszystkich bytów we wszechświecie;
- wiara w nieograniczone możliwości nauki i technologii kosmicznej, które umożliwią eksplorację i kolonizację całego wszechświata;
- obecność istoty wyższej kierującej wszechświatem;
- dążenie do poznania ostatecznej prawdy oraz całkowitej integracji wiedzy za pomocą metod wywodzących się z ezoterycznych i okultystycznych źródeł;
- powstanie nowych form życia oraz noosfery.
Rosyjski kosmizm łączy w sobie elementy światopoglądu narodowego, na przykład koncepcji „rosyjskiej duszy”, autokracji, prawosławia i innych ideałów słowianofilskich, oraz światopoglądu zachodnioeuropejskiego, promującego wdrożenie wartości racjonalizmu, empiryzmu i pozytywizmu w sferach życia publicznego[1]. Mimo że rosyjski kosmizm uważany jest w zasadzie za zapomnianą tradycję intelektualną, zdaniem krytyków ruch ten przyczynił się do powstania i ukształtowania narodowej ideologii ery kosmicznej, zwłaszcza biorąc pod uwagę wpływ utopii technologicznych, mistycyzmu i okultyzmu na współczesne obszary kultury[1].
Ponieważ doktryna kosmizmu znajduje swój wyraz w wielu aspektach: zarówno metafizycznym, epistemologicznym, etycznym, antropologicznym, jak też w filozofii przyrody i nauki, w filozofii rosyjskiej zwykle wyróżnia się tzw. „kosmizm religijny”, reprezentowany przez myślicieli głoszących ideę wszechjedności oraz „kosmizm naukowy” lub „przyrodniczy”, występujący w twórczości filozofujących uczonych – przede wszystkim K. Ciołkowskiego, W. Wiernadskiego[3]. Rozróżnia się także kosmizm „artystyczny”, kosmizm „mistyczny” oraz „egzystencjalno-eschatologiczny”[3].
Rosyjski kosmizm posiada swój odpowiednik w postaci amerykańskiego kosmizmu[1].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i KorneliaK. Boczkowska KorneliaK., Space exploration in 20th century. American and Soviet literature and art – streszczenie w języku polskim, Poznań 2015, s. 1–2 [dostęp 2019-11-09] [zarchiwizowane z adresu 2019-11-09] (pol.).
- ↑ Гачева i Семёнова 2020 ↓, s. 607.
- ↑ a b c TeresaT. Obolevitch TeresaT., Między nauką a metafizyką: filozofia rosyjskiego kosmizmu, „Semina Scientiarum”, 6, 2007, s. 1–2 [dostęp 2019-11-09] (pol.).
Bibliografia
- А. Г. Гачева, С. Г. Семёнова: Русский космизм. W: Русская философия. Энциклопедия. Под общ. ред. М. А. Маслина. Wyd. III. М.: Мир философии, 2020, s. 607–609. (ros.).
- p
- d
- e
Technologie | |
---|---|
Idee |
|
Postacie |
|
Organizacje |