Salem (Massachusetts)
![]() | Ten artykuł dotyczy miasta w amerykańskim stanie Massachusetts. Zobacz też: inne lokalizacje o tej samej nazwie. |
Siedziba hrabstwa | |||||
![]() | |||||
| |||||
Dewiza: Divitis Indiae usque ad ultimum sinum (łac.) – „To the farthest port of the rich Indies” | |||||
Przydomek: The Witch City | |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Stan |
| ||||
Hrabstwo | Essex | ||||
Data założenia | 1626[1] | ||||
Prawa miejskie | 1836 | ||||
Kod statystyczny | |||||
Zarządzający | Dominick Pangallo↗ | ||||
Powierzchnia | 46,8 km² | ||||
Wysokość | 3 m n.p.m. | ||||
Populacja (2021) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Nr kierunkowy | 351 / 978 | ||||
Kod pocztowy | 01970-01971 | ||||
Strefa czasowa | UTC-05:00 | ||||
Położenie na mapie Massachusetts ![]() | |||||
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych ![]() | |||||
![]() | |||||
| |||||
Strona internetowa |
Salem – miasto w Stanach Zjednoczonych, w Hrabstwie Essex (Massachusetts).
Miasto słynie z procesu czarownic z 1692 roku[1]. Tutejsze szkoły publiczne są znane jako „Szkoły Czarnoksięstwa”, zespół futbolowy miejscowej szkoły wyższej nazywa się „The Witches” („Czarownice”), a Gallows Hill, miejsce dawnych publicznych egzekucji, jest obecnie wykorzystywane w charakterze boiska sportowego.
Historia
Założenie miasta
Indianie nazywali to miejsce Naumkeag, co oznacza „kraina węgorza”. Miasto zostało założone u ujścia rzeki Naumkeag do Oceanu Atlantyckiego w 1626 roku przez kompanię rybacką z Cape Ann zarządzaną przez Rogera Conanta. Nazwa miasta pochodzi od nazwy Jerozolimy (ang. Jerusalem). Conanta zastąpił później John Endicott, gubernator przydzielony przez Massachusetts Bay Company. Salem pierwotnie mieściło w swych granicach sporą część dzisiejszego North Shore, w tym Marblehead, odłączonych w 1649 roku. Większość oskarżonych w procesie czarownic mieszkała w pobliżu 'wioski Salem', obecnego Danvers. Wioska Salem obejmowała też Peabody oraz część obecnego Beverly. Middleton, Topsfield, Wenham i Manchester-by-the-Sea również stanowiły części Salem.
Procesy czarownic
Jednym z najbardziej znanych aspektów Salem jest jego historia zarzutów o czary, którą rozpoczęły Abigail Williams i Betty Parris oskarżając kobiety o bycie czarownicami. W wyniku ich osądów życie straciło ponad 20 mieszkańców. Miasteczko osiągnęło dalszy rozgłos jako miejsce procesu Dorothy Talbye. Chora psychicznie kobieta została powieszona za zamordowanie córki, ponieważ w tamtych czasach w Massachusetts nie było rozróżnienia między szaleństwem a zachowaniem przestępczym[2].
Wierzono, że czarownice były prawdziwe. Nie było naukowego wyjaśnienia zachowania odbiegającego od normy, więc czary wydawały się być logicznym wytłumaczeniem na wszelkie anomalie behawioralne (obecnie niektórzy eksperci podejrzewają, że niektóre z nich mogły być wynikiem zatrucia sporyszem, które powodowane jest przez grzyb znajdujący się na ziarnie zboża). Nic nie wywoływało więcej strachu w społeczeństwie purytańskim niż ludzie, którzy wydawali się być opętani przez diabła, więc każdą osobę podejrzaną o uprawianie czarów traktowano jak przestępcę. Sędzia Hathorne, najbardziej znany jako sędzia w procesach czarownic, był nazywany „Hanging Judge” (pol. Wieszający Sędzia) za skazywanie podejrzanych o guślarstwo na śmierć[3][4].
Rewolucja amerykańska
26 lutego 1775 zwolennicy niepodległości podnieśli most zwodzony nad North River, by nie dopuścić do zdobycia przez brytyjskiego pułkownika Alexandra Leslie i jego 300-osobowego oddziału składu amunicji ukrytego w północnym Salem. W czasie rewolucji amerykańskiej miasto to stało się centrum kaperskim. W 1790 roku Salem było szóstą co do wielkości miejscowością w kraju z istotnym portem morskim, skąd m.in. eksportowano dorsze do Indii Zachodnich i Europy i importowano cukier i melasę z Indii Zachodnich, herbatę z Chin oraz pieprz z Sumatry (Indonezja). Okręty z Salem zawijały też do portów w Afryce, Rosji i Australii. Podczas wojny z 1812 roku skończyły się czasy kaperstwa.
XIX i XX wiek
Po czasie prosperity pozostała w mieście architektura, w tym wzniesiony w stylu federalnym dwór zaprojektowany przez Samuela McIntyre'a, którego imieniem nazwano potem największą z historycznych dzielnic. Uzyskawszy prawa miejskie w 1836 roku, Salem przyjęło w 1839 roku pieczęć miejską z motto: „Divitis Indiae usque ad ultimum sinum” -- „Najdalszemu na wschodzie portowi”. Nathaniel Hawthorne był zarządcą portu w latach 1846–1849. Pracował w Customs House nieopodal Pickering Wharf. To właśnie o nim jest mowa na początku powieści The Scarlet Letter.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/1820_Salem_Massachusetts_map_bySaunders_BPL_12094.png/220px-1820_Salem_Massachusetts_map_bySaunders_BPL_12094.png)
Lecz w XX w. żegluga zaczęła podupadać. Salem i jego mulisty port zostało prześcignięte przez Boston i Nowy Jork. W konsekwencji miasto zwróciło się ku przemysłowi. Powstawały zakłady, w tym garbarnie, wytwórnie obuwia i przemysłu odzieżowego, jak Naumkeag Steam Cotton Company. Duża część Milltown uległa zniszczeniu podczas wielkiego pożaru w Salem, w roku 1914, który rozpoczął się w Korn Leather Factory. Spłonęło ponad 400 domów, bez dachu nad głową znalazło się 3500 rodzin. Najcenniejsze architektonicznie budynki Salem ocalały, co pomogło adaptować jego centrum jako centrum turystyczne.
Znani mieszkańcy
- Nehemiah Adams, pastor, autor książki „Marquis 1607-1896”
- Frank W. Benson, artysta
- Nathaniel Bowditch, matematyk, nawigator
- Roger Conant, fundator Salem
- Elias Hasket Derby, kupiec
- John Endicott, gubernator
- Nathaniel Hawthorne, pisarz
- Samuel McIntire, architekt i rzeźbiarz w drewnie
- George Swinton Parker, fundator Parker Brothers
- Samuel Parris, minister
- Timothy Pickering, sekretarz stanu
- Roger Williams, teolog
- Laurie Cabot, wielka kapłanka Wicca
Gospodarka
W mieście rozwinął się przemysł włókienniczy, maszynowy, elektroniczny oraz obuwniczy[1].
Odkąd zniszczeniu uległy zakłady przemysłowe miasta, turystyka stała się podstawą jego gospodarki. Turystyka bazuje na procesach czarownic z 1692 roku, rozpoczęła się od lat 20. XX w., gdy miejscowy handlarz Daniel Low zaczął sprzedawać pamiątkowe łyżki z portretami czarownic. Rozkwit turystyki w Salem nastąpił pół wieku później, gdy telewizyjna seria komediowa „Bewitched” ukazała kilka epizodów z miasteczka. Związany z czarownicami ruch turystyczny wyraźnie ożywił się w latach 90. XX w., a miasto zaczęło oficjalnie obchodzić „Haunted Happenings” – święto w rocznicę powieszenia czarownic w październikowym sezonie turystycznym.
W ostatnich latach turystyka stała się znamiennym czynnikiem rozwoju miasta, a wielu mieszkańców zaczęło się domagać od władz prowadzenia bardziej agresywnej i szerzej zakrojonej kampanii reklamującej miasto jako ośrodek kulturalny. Podjęto już kroki w tym kierunku, w tym wyznaczono fragment miejskiej plaży na Pomnik Historii Narodowej (pierwszy w kraju), kończąc w 2000 roku budowę repliki legendarnego statku „Friendship,”, a w 2003 powiększając Muzeum Peabody’ego, co zaprojektował architekt Moshe Safdie. W roku 2005, półoficjalnie miejska agencja turystyczna „Destination Salem” rozpoczęła nową kampanię marketingową miasta, propagującą turystykę związaną z czarownicami.
W 2005 roku doszło do konfliktu z telewizją kablową „TV Land” w sprawie wzniesienia brązowej statuy Elizabeth Montgomery, odtwórczyni roli komediowej Samanthy w serialu Ożeniłem się z czarownicą emitowanego w latach 60. XX w. Kilka epizodów było kręconych w Salem, a TV Land chciała w ten sposób uczcić 35 rocznicę ich powstania.
Wielu mieszkańców uważa, że pomnik taki nie jest dobrą promocją miasta, które chce się promować jako „Miasto czarownic”, i posiada ulicę o nazwie Witch Way. Inni widzą w tym nadużycie mające na celu komercyjną promocję stacji, nie przynoszącą dochodów miastu. Mówi się też, że statua trywializuje Salem, sprowadzając je do roli miasta, w którym jedynie nakręcono kilka filmowych scen pośledniej serii komediowej, podczas gdy miasto powinno opierać swą promocję na autentycznych procesach czarownic.
Mieszkaniec miasta John Carr, dawny członek Komisji Historycznej w Salem, w wypowiedzi dla lokalnej gazety (zacytowanej później przez „Time”) powiedział: „To tak, jakby TV Land pojechała do Auschwitz i zaproponowała wzniesienie tam statuy pułkownika Klinka” (fikcyjna postać filmowa).
Ostatecznie statua została zaakceptowana, jednakże nadal wzbudza wiele kontrowersji.
Turyści znają Salem jako mieszankę miejsc związanych z historią, butików z akcesoriami New Age i Wicca, oraz licznych atrakcji osadzonych w klimacie czarnoksięstwa, czarownic i Halloween.
Geografia
Według danych amerykańskiego biura statystycznego miasto ma powierzchnię 46,8 km², z czego 21 km² stanowi terytorium lądowe. Położone jest przy Zatoce Massachusetts nad Atlantykiem. Północną granicę Salem stanowi rzeka North River, a południową rzeka Naumkeag, przez centrum miasta natomiast przepływa South River.
Demografia
Według danych z 1 lipca 2021r. Salem zamieszkują 177 723 osoby. [5]
Religia
Ciekawe miejsca
Wraz z Lawrence jest jedną z dwóch siedzib władz hrabstwa Essex. Siedziba college'u „Salem State College”, parku „Salem Willows Park” i muzeum „Peabody Essex Museum”.
- Dom Nathaniela Bowditcha (z 1805)
- Dom Crowninshield-Bentleya (z 1727-1730)
- Dom Johna Tucker Dalanda (1851)
- Gedney House (z 1665)
- Miejsce urodzenia Nathaniela Hawthorne (z 1730-1745)
- „Dom o siedmiu szczytach” The House of the Seven Gables (1668)
- Wyspy Misery
- Peabody Essex Museum (1799) - muzeum kultury Azji, jak również wczesnej amerykańskiej marynarki i wielorybnictwa. Kolekcja sztuki indiańskiej, japońskiej, koreańskiej i chińskiej, w tym szczególnie chińskiej porcelany.
- Dom Stephen Phillips Memorial Trust (1800 & 1821)
- Pickering House przy Broad Street (z 1651)
- Ropes Mansion (koniec lat 20. XVIII w.)
- Salem Maritime National Historic Site – Jedyne muzeum mające w zbiorach eksponaty z czasów świetności amerykańskiej floty handlowej
- Park Salem Willows (1858)
Przypisy
- ↑ a b c Salem, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-08-31] .
- ↑ Albert Christophe. The Romantic Story of the Puritan Fathers: And Their Founding of New Boston.
- ↑ Starkey, Marion, The Devil in Massachusetts, Knopf, Doubleday, 1969. (ang.).
- ↑ Brief Biography of John Hathorne Hawthorne in Salem Web site (ang.).
- ↑ U.S. Census Bureau QuickFacts: Salem city, Oregon; United States [online], www.census.gov [dostęp 2022-07-10] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Biblioteka publiczna w Salem. noblenet.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-19)].
- Salem Willows Park
- SalemWeb
- Statystyki demograficzne
- PWN: 3971414
- Britannica: place/Salem-Massachusetts
- SNL: Salem_-_by_i_Massachusetts
- Catalana: 0058097