Samuel Marques
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Pełne imię i nazwisko | Samuel Batiste Marques[1] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 8 grudnia 1988 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Wzrost | 177 cm[2] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Masa ciała | 76 kg[2] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Rugby union | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Pozycja | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kariera juniorska | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kariera seniorska[a] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Reprezentacja narodowa[b] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Samuel Marques[a] (fr. wym. /sa'mɥɛl maʁ'kɛs/, ur. 7 grudnia 1988[2][3] w Condom[12]) – francuski rugbysta portugalskiego pochodzenia występujący na pozycji łącznika młyna. Reprezentant Portugalii, uczestnik pucharu świata.
Młodość
Marques dorastał w niewielkim Eauze w departamencie Gers w południowo-zachodniej Francji. Dzięki ojcu, który sam uprawiał rugby, od najmłodszych lat miał kontakt z tą dyscypliną sportu. Jego pierwszym klubem był lokalny US Eauze d’Armagnac. W wieku ok. 12 lat równolegle uprawiał też piłkę nożną, jednak gdy godzenie treningów stało się zbyt uciążliwe, zdecydował się ostatecznie na rugby[12][13][14][15]. Jak sam później przyznawał nabyte w dzieciństwie umiejętności piłkarskie pomogły mu w zawodowej karierze rugbysty[15]. Od początku wyróżniał się umiejętnością kopania na bramkę. W wieku 13–14 lat kopy wykonywał skutecznie nawet z odległości 50 metrów[13].
W dzieciństwie jego idolem był reprezentant Francji Frédéric Michalak[15].
Kariera klubowa
Na pierwszą zawodową umowę przyszło mu czekać do 19. roku życia, kiedy w 2007 roku podpisał kontrakt młodzieżowy z Section Paloise[12][13][14][16]. Jego debiut w zespole seniorów (i jedyne w sezonie spotkanie w Pro D2) przypadło na mecz z FC Auch Gers[14][17] w listopadzie 2009 roku[18]. Rok później rozegrał już kilkanaście, a w kolejnym sezonie – ponad 20 meczów ligowych[3][14]. Po tym, jak w styczniu 2011 roku zadebiutował w pierwszym składzie[19], wygrał klubową rywalizację o pozycję „numer 9” m.in. z reprezentantem Tonga Tanielą Moą. Po przyjściu do klubu Kevina Boulogne z Perpignan Marques podpisał swój pierwszy, obowiązujący dwa lata kontrakt seniorski. Bezpośrednio potem został jednak wypożyczony do SC Albi celem nabrania doświadczenia[6][14][20] – początkowo na rok[21]. Później jego pobyt przedłużono o kolejny sezon[7][20][22].
W nowym klubie szybko został jednym z liderów drużyny, a w połowie sezonu 2012/2013 był najlepiej punktującym zawodnikiem Albi[6]. Zimą prezentował się nieco gorzej, po części z uwagi na nawracające problemy zdrowotne z kolanem[23]. Rok później zajął drugie miejsce na liście najlepiej punktujących zawodników w Pro D2[18]. W ciągu dwóch sezonów rozegrał w sumie 55 meczów ligowych, 80% z nich w pierwszym składzie. Szczególnie skuteczny był w drugim z nich, kiedy w 29 meczach zdobył 320 punktów (5 przyłożeń, 20 podwyższeń, 85 rzutów karnych)[3].
Wkrótce po powrocie do Pau w 2014 roku stał się podstawowym zawodnikiem Section. Jego wkład, obok wzmocnienia składu doświadczonymi zawodnikami mającymi na koncie występy w pucharze świata takimi jak Julien Pierre, Conrad Smith, czy Colin Slade, walnie przyczynił się do bardzo dobrego wyniku klubu – tytułu mistrza ligi i bezpośredniego awansu do Top 14 po dziewięciu latach przerwy[7][10][18].
Rozegrawszy jeden sezon w najwyższej klasie rozgrywkowej reprezentant Portugalii zdecydował się na przenosiny do Stade Toulousain, z którym w 2016 roku podpisał roczny kontrakt z opcją przedłużenia na kolejny sezon. W klubie z Tuluzy przegrał jednak rywalizację o miejsce w składzie z Sébastienem Bézym. W całym sezonie rozegrał tylko 10 ligowych meczów w podstawowym składzie, widocznie stracił też skuteczność kopnięć na bramkę[3][17][18][22].
Nieudany pobyt w Stade Toulousain spowodował, że jego roczny kontrakt nie został przedłużony, a Marques w połowie 2017 roku przeniósł się do CA Brive[18], gdzie szybko wywalczył sobie miejsce w składzie[24]. Choć już pierwszy sezon zakończył się spadkiem do Pro D2[25], zawodnik zdecydował się przedłużyć swój kontrakt o kolejne dwa lata[24][26]. W sezonie 2018/2019 gracze Brive okazali się najlepsi w Pro D2 i po zaledwie roku wrócili do Top 14[11].
Sam Marques grę na najwyższym poziomie zagwarantował sobie jeszcze przed końcem sezonu, kiedy podpisał dwuletni kontrakt z Section Paloise[27]. Argumentował później, że ten sposób mógł wrócić do miasta, w którym mieszkała wówczas jego rodzina[26]. W czasie swojego trzeciego pobytu w klubie z Pau rozegrał 26 meczów ligowych i cztery spotkania w European Rugby Challenge Cup, przy czym większość z nich zaczynał na ławce rezerwowych[4][3].
W 2021 roku przeniósł się do US Carcassonne na drugim poziomie rozgrywkowym[28]. Niewielki klub z Oksytanii w sezonie 2021/2022 był rewelacją rozgrywek, docierając do fazy pucharowej Pro D2 po raz pierwszy w swojej historii. Marques, który w 23 meczach zdobył ponad 200 punktów, był wyróżniającą się postacią[9][29] i jednym z kapitanów drużyny[8][30]. Za swoje występy otrzymał Oscara – nagrodę przyznawaną przez branżową gazetę Midi Olympique[31]. Został też zaproszony do udziału w towarzyskim meczu francuskiego Barbarian Rugby Club przeciwko Stanom Zjednoczonym[4][9]. Zupełnie inny przebieg miał sezon 2022/2023. Mimo zwycięstwa w ostatniej kolejce i równej liczby punktów co poprzedzający go Soyaux Angoulême XV Charente, klub z Carcassonne, którego Marques był kapitanem[32], spadł na poziom Nationale[33].
Mimo tego łącznik młyna kontynuował swoją karierę na drugim poziomie rozgrywkowym, podpisując z AS Béziers Hérault dwuletni kontrakt z możliwością przedłużenia go o kolejny rok[32].
Kariera reprezentacyjna
Trenujący w prowincjonalnym zespole z Eauze Marques nie był uwzględniany w składach młodzieżowych reprezentacji Francji. Kiedy wreszcie otrzymał powołanie do reprezentacji uniwersyteckiej, udział w zgrupowaniu wykluczył uraz klubowego kolegi, a w konsekwencji brak zgody na wyjazd ze strony klubu[12][13].
Z uwagi na portugalskie korzenie uprawniony był do gry w reprezentacji także i tego kraju. Pierwsze zaproszenie do drużyny narodowej otrzymał latem 2012 roku, jednak początkowo odmówił z uwagi na proces powrotu do zdrowia po kontuzji kolana[14]. Ostatecznie do zespołu Os Lobos trafił po raz pierwszy kilka miesięcy później, na serię meczów w Ameryce Południowej[34]. Wskazywał, że kierował się chęcią sprawdzenia swoich umiejętności na poziomie międzynarodowym i poznania innej kultury[35]. Debiutował 11 listopada 2012 r. w spotkaniu z Urugwajem. Później wystąpił jeszcze w meczu z Chile[34], a na początku 2013 roku z Belgią, Rosją i Hiszpanią w Pucharze Narodów Europy 2013[36]. Zagrawszy w portugalskiej kadrze pięć spotkań[37], przez długi czas pozostawał poza reprezentacją, przedkładając nad nią swoją karierę klubową[35].
Sytuacja uległa zmianie dopiero wraz z zatrudnieniem na stanowisku selekcjonera doświadczonego francuskiego trenera Patrice’a Lagisqueta. Jego pozycja i usilne namowy spowodowały, że Marques jesienią 2020 roku przyjął powołanie na zgrupowanie[13][35][38][39]. Choć ostatecznie pozostał w klubie i nie brał udziału w meczach testowych reprezentacji przeciwko Brazylii[40], to jednak począwszy od nadchodzącego turnieju Rugby Europe Championship 2021 stał się jednym z podstawowych zawodników portugalskiej kadry. Wystąpił w pierwszym składzie we wszystkich pięciu meczach, zdobywając przy tym 74 punkty (1 przyłożenie, 21 podwyższeń, 9 rzutów karnych)[41]. W wysoko wygranym meczu z Holandią zaliczył osiem podwyższeń, co stanowiło wówczas rekord zespołu Os Lobos[42].
W 2022 roku wystąpił w meczach Rugby Europe Championship oraz śródrocznych sparingach z Włochami[4] i drugim zespołem Argentyny[43]. Jesienią był jednym z najważniejszych zawodników zespołu uczestniczącego w międzykontynentalnym turnieju barażowym o ostatnie miejsce na Pucharze Świata we Francji. Po wysokich wygranych nad Hongkongiem i Kenią Portugalczykom, dzięki lepszej różnicy zdobytych punktów, do awansu wystarczał remis w ostatnim spotkaniu ze Stanami Zjednoczonymi. Celnie wykonane przez Marquesa kopnięcie z rzutu karnego już po upływie regulaminowych 80 minut wyrównało wynik spotkania na 16:16, dzięki czemu Os Lobos po raz drugi w swojej historii zakwalifikowali się do turnieju głównego[38][44].
W 2023 roku uczestniczył w wysoko wygranym meczu grupowym Rugby Europe Championship z Polską i półfinale z Hiszpanią, w którym uznany najlepszym zawodnikiem spotkania (w obu zdobył po przyłożeniu)[4][45]. W ramach przygotowań do Mundialu grał z USA i Australią A. W sierpniu 2023 roku znalazł się w ostatecznym składzie Portugalii na Puchar Świata[46], w czasie którego wystąpił we wszystkich czterech meczach grupowych swojej drużyny, w tym w zremisowanym meczu z Gruzją[47] oraz wygranym z Fidżi. Zwycięstwo 24:23 w ostatnim ze wspomnianych było pierwszym takim sukcesem na imprezie rangi mistrzostw świata w historii reprezentacji. Decydujące dla wyniku spotkania okazało się podwyższenie Marquesa po przyłożeniu Rodrigo Marty w ostatniej minucie meczu[48]. Sam Marques, podobnie jak inny weteran Mike Tadjer, zapowiedział, że z końcem turnieju zakończy też swoją karierę międzynarodową[49].
Statystyki
Drużyna narodowa | Rok | Mecze | Punkty |
---|---|---|---|
![]() | 2012 | 2 | 0 |
2013 | 3 | 12 | |
2014 | — | ||
2015 | |||
2016 | |||
2017 | |||
2018 | |||
2019 | |||
2020 | |||
2021 | 6 | 84 | |
2022 | 7 | 76 | |
2023 | 7 | 61 | |
Suma | 25 | 233 |
Występy w reprezentacji Portugalii | |||||
---|---|---|---|---|---|
Lp. | Data | Stadion, miasto | Przeciwnik | Wynik | Zdobyte punkty |
1. | 11.11.2012 | Estadio Charrúa, Montevideo | ![]() | 32:25 | 0[41] |
2. | 17.11.2012 | Estadio San Carlos de Apoquindo, Santiago | ![]() | 28:22 | 0[41] |
3. | 23.02.2013 | Estádio Universitário de Lisboa, Lizbona | ![]() | 18:12 | 0[41] |
4. | 9.03.2013 | Estádio Sérgio Conceição, Coimbra | ![]() | 23:31 | 9 (3K)[41] |
5. | 16.03.2013 | Estadio de San Lázaro, Santiago de Compostela | ![]() | 9:9 | 3 (K)[41] |
6. | 6.03.2021 | Estádio Nacional de Jamor, Oeiras | ![]() | 16:29 | 11 (pd 3K)[4][41] |
7. | 13.03.2021 | Estádio Nacional de Jamor, Oeiras | ![]() | 27:28 | 12 (3pd 2K)[4][41] |
8. | 27.03.2021 | Estádio Nacional de Jamor, Oeiras | ![]() | 43:28 | 18 (P 5pd K)[4][41] |
9. | 10.07.2021 | Nationaal Rugby Centrum Amsterdam, Amsterdam | ![]() | 61:28 | 16 (8 pd)[4][41] |
10. | 17.07.2021 | Stadion Niżny Nowogród, Niżny Nowogród | ![]() | 49:26 | 17 (4pd 3K)[4][41] |
11. | 13.11.2021 | Estádio Cidade de Coimbra, Coimbra | ![]() | 25:38 | 10 (2pd 2K)[4] |
12. | 6.02.2022 | Stadion Awczala, Tbilisi | ![]() | 25:25 | 10 (2pd 2K)[4] |
13. | 12.02.2022 | Stadionul Arcul de Triumf, Bukareszt | ![]() | 27:37 | 7 (2pd K)[4] |
14. | 13.03.2022 | Estadio Nacional Complutense, Madryt | ![]() | 28:33 | 13 (2pd 3K)[4] |
15. | 25.06.2022 | Estádio do Restelo, Lizbona | ![]() | 31:38 | 9 (3pd K)[4] |
9.07.2022 | Estádio do Restelo, Lizbona | ![]() | 35:52 | 13 (2pd 3K)[43] | |
16. | 6.11.2022 | The Sevens, Dubaj | ![]() | 42:14 | 12 (6pd)[4] |
17. | 12.11.2022 | The Sevens, Dubaj | ![]() | 85:0 | 14 (7pd)[4] |
18. | 18.11.2022 | The Sevens, Dubaj | ![]() | 16:16 | 11 (pd 3K)[4][44] |
19. | 11.02.2023 | Narodowy Stadion Rugby, Gdynia | ![]() | 65:3 | 13 (P 4pd)[4] |
20. | 4.03.2023 | Estádio do Restelo, Lizbona | ![]() | 27:10 | 17 (P 3pd 2K)[4][45] |
21. | 12.08.2023 | Estádio Algarve, Faro/Loulé | ![]() | 46:20 | 7 (2pd K)[4] |
26.08.2023 | Stade Jules Ladoumègue, Massy | ![]() | 17:30 | 7 (2pd K)[4] | |
22. | 16.09.2023 | Allianz Riviera, Nicea | ![]() | 8:28 | 3 (K)[4] |
23. | 23.09.2023 | Stadium de Toulouse, Tuluza | ![]() | 18:18 | 8 (pd 2K)[4][47] |
24. | 1.10.2023 | Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne | ![]() | 14:34 | 4 (2pd)[4] |
25. | 8.10.2023 | Stadium de Toulouse, Tuluza | ![]() | 24:23 | 9 (3pd K)[4][48] |
Życie osobiste
Urodzony i wychowany we Francji Samuel ma pochodzenie portugalskie[12] – jego ojciec Delphin urodził się w Vila Nova de Famalicão. Choć cała rodzina, włącznie z dziadkami, żyła następnie we Francji i nie miała już żadnych związków z Portugalią, w 2023 roku Samuel Marques podkreślał, że czuje się Portugalczykiem dzięki pielęgnowanej w rodzinie więzi z krajem pochodzenia[15][38][50].
Delphin Marques w młodości grał w rugby jako młynarz, a w późniejszym okresie był prezesem klubu z Eauze[14][15]. W klubie tym grał także starszy z jego synów, Philippe. Jego trzecie dziecko to córka Marie-Laure[9][15].
Samuel w 2021 roku był właścicielem agencji nieruchomości działającej w Pau[12][15].
Uwagi
Przypisy
- ↑ IsauraI. Almeida IsauraI., Râguebi. Herdeiros de 2007 e filhos da emigração levam Portugal ao Mundial [online], Diário de Notícias, 29 grudnia 2022 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2022-12-30] (port.).
- ↑ a b c Marques Samuel [online], AS Béziers Hérault [dostęp 2023-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-20] (fr.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Samuel Marques [online], itsrugby.co.uk [dostęp 2023-10-22] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-22] (ang. • fr. • hiszp.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag Samuel Marquès [online], all.rugby [dostęp 2023-10-22] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-22] (ang. • fr.).
- ↑ Samuel Marques [online], World Rugby, Puchar Świata w Rugby 2023 [dostęp 2023-10-21] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-13] (ang.).
- ↑ a b c DenysD. Kappes-Grange DenysD., Pro D2 de rugby : Samuel Marquès (Albi) a « des choses à prouver » [online], Sud Ouest, 19 stycznia 2013 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-19] (fr.).
- ↑ a b c AlexandreA. Vau AlexandreA., Rugby : Le palois Samuel Marquès s'engage avec le Stade Toulousain [online], France Bleu, 11 lutego 2016 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-19] (fr.).
- ↑ a b DidierD. Navarre DidierD., L'étoile de la semaine : Samuel Marquès (Carcassonne) [online], Midi Olympique, Rugbyrama, 30 sierpnia 2021 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-24] (fr.).
- ↑ a b c d Gers : un joueur de rugby formé à Eauze en tournée avec les Barbarians français [online], La Dépêche du Midi, 28 czerwca 2022 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-09] (fr.).
- ↑ a b MarcM. Bruno MarcM., La fête à Pau a duré jusqu'au bout de la nuit [online], Rugbyrama, 12 kwietnia 2015 [dostęp 2023-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-20] (fr.).
- ↑ a b Delphine-MarionD.M. Boulle Delphine-MarionD.M., Rugby - Brive remonte en Top 14 après sa victoire sur Grenoble (28-22) [online], France Bleu, 2 czerwca 2019 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2021-09-23] (fr.).
- ↑ a b c d e f RobinR. Doreau RobinR., Portrait. "Il a appris à marcher avec un ballon dans la main" : Samuel Marques, un enfant du Gers à la Coupe du Monde de Rugby avec le Portugal [online], France Info, 27 września 2023 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2023-09-27] (fr.).
- ↑ a b c d e Les deux autres Gersois de la Coupe du Monde [online], hit-radio.fr, 8 września 2023 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2023-09-08] (fr.).
- ↑ a b c d e f g ChristianCh. Sempé ChristianCh., Section paloise : Samuel Marques en pleine maturation [online], La République des Pyrénées, 7 września 2012 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-19] (fr.).
- ↑ a b c d e f g DrissD. Chaït DrissD., US Carcassonne XV : rencontre avec Samuel Marques, l'hyperactif du ballon ovale [online], L’Indépendant, 1 sierpnia 2021 [dostęp 2023-10-25] (fr.).
- ↑ Samuel Marques [online], Fédération Française de Rugby [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-24] (fr.).
- ↑ a b Samuel Marques [online], Ligue Nationale de Rugby, Pro D2 [dostęp 2023-10-20] (fr.).
- ↑ a b c d e RémiR. Brazon RémiR., Samuel Marques veut passer à autre chose [online], allezbriverugby.com, 7 lipca 2017 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2021-05-06] (fr.).
- ↑ Damien Larrieu – Samuel Marquès : Les espoirs prennent le pouvoi [online], Sud Ouest, 15 stycznia 2011 [dostęp 2023-10-25] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-25] (fr.).
- ↑ a b Samuel Marques, Section Paloise [zarchiwizowane 2016-04-23] (fr.).
- ↑ Marques : «Je veux rester à Albi» [online], La Dépêche du Midi, 20 stycznia 2013 [dostęp 2023-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-23] (fr.).
- ↑ a b MarcM. Bruno MarcM., Toulouse: Le Palois Marques a signé pour deux saisons [online], Rugbyrama, 11 lutego 2016 [dostęp 2023-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-02-14] (fr.).
- ↑ JulienJ. Puyuelo JulienJ., SCA. Samuel Marques : «Le Sporting a envie de grandir» [online], La Dépêche du Midi, 5 kwietnia 2013 [dostęp 2023-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2013-05-24] (fr.).
- ↑ a b Communique de presse [online], CA Brive, 11 maja 2018 [zarchiwizowane z adresu 2018-05-17] (fr.).
- ↑ NicolasN. Blanzat NicolasN., Top 14 - Récit d'une saison pourrie pour Brive, relégué en Pro D2 [online], France Bleu, 29 kwietnia 2018 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-24] (fr.).
- ↑ a b PascalP. Goumy PascalP., Samuel Marques (Pau) : « Le public de Brive était énormément demandeur » [online], La Montagne, 25 stycznia 2020 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2020-01-26] (fr.).
- ↑ Samuel Marques de retour à la Section ! [online], Section Paloise, 4 czerwca 2019 [dostęp 2023-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-09-21] (fr.).
- ↑ Saison 21-22 : Les recrues [online], US Carcassonne, 18 sierpnia 2021 [dostęp 2023-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2023-03-22] (fr.).
- ↑ PabloP. Ordas PabloP., Carcassonne, l’outsider ambitieux de cette phase finale [online], Midi Olympique, Rugbyrama, 19 maja 2022 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2022-07-01] (fr.).
- ↑ Victorieux sans gloire face à Agen, l'USC est soulagé [online], Le Petit Journal, 30 października 2021 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-24] (fr.).
- ↑ Oscar Midi Olympique : Samuel Marques et Maxime Gianet honorés ! [online], Midi Olympique, Rugbyrama, 17 maja 2022 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2022-07-03] (fr.).
- ↑ a b Samuel Marques sera biterrois dès la saison prochaine ! [online], AS Béziers Hérault, 3 kwietnia 2023 [dostęp 2023-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2023-04-03] (fr.).
- ↑ VincentV. Daheron VincentV., Pro D2 - L'US Carcassonne reléguée en Nationale malgré sa victoire bonifiée contre Provence Rugby [online], Rugbyrama, 5 maja 2023 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-24] (fr.).
- ↑ a b Relatório de actividades & contas 2012 [online], Federação Portuguesa de Rugby, 2018, s. 34–35 [dostęp 2023-10-22] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-22] (port.).
- ↑ a b c OlivierO. Bras OlivierO., Coupe du monde de rugby : Patrice Lagisquet a su rameuter les Loups portugais [online], France 24, 15 kwietnia 2023 [dostęp 2023-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2023-04-23] (fr.).
- ↑ Relatório de actividades & contas 2013 [online], Anexo II. Actividade desportiva internacional, Federação Portuguesa de Rugby, 2018, s. 3–5 [dostęp 2023-10-22] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-22] (port.).
- ↑ Listagem de Jogadores Internacionais - Selecção Nacional de XV, Federação Portuguesa de Rugby [zarchiwizowane 2016-04-07] (port.).
- ↑ a b c Herói do apuramento de Portugal para o Mundial de Râguebi de 2023 diz que apenas cumpriu o seu dever [online], Lusa, SAPO, 22 listopada 2022 [dostęp 2023-10-21] [zarchiwizowane z adresu 2023-02-03] (port.).
- ↑ Portugal name strong squad to prepare for Brazil [online], americasrugbynews.com, 16 listopada 2020 [dostęp 2023-10-21] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-14] (ang.).
- ↑ DavidD. Andrade DavidD., Portugal vence de forma clara o Brasil [online], Público, 21 listopada 2020 [dostęp 2023-10-23] [zarchiwizowane z adresu 2020-11-21] (port.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Samuel Marques | Match list [online], ESPN Scrum [dostęp 2023-10-23] [zarchiwizowane z adresu 2021-12-19] (ang.).
- ↑ Excelente vitória de PORTUGAL [online], Federação Portuguesa de Rugby, 10 lipca 2021 [dostęp 2023-10-16] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-14] (port.).
- ↑ a b Second half surge sees Argentina XV past Portugal [online], americasrugbynews.com, 9 lipca 2022 [dostęp 2023-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2023-08-30] (ang.).
- ↑ a b Samuel Marques kicks Portugal to Rugby World Cup 2023 [online], World Rugby, 18 listopada 2022 [dostęp 2023-10-22] [zarchiwizowane z adresu 2023-03-26] (ang.).
- ↑ a b Portugal vence duelo Ibérico e segue para a Final [online], Federação Portuguesa de Rugby, 4 marca 2023 [dostęp 2023-10-22] [zarchiwizowane z adresu 2023-03-04] (port.).
- ↑ Squad Anouncement [online], Federação Portuguesa de Rugby [dostęp 2023-10-16] [zarchiwizowane z adresu 2023-08-30] (port.).
- ↑ a b Portugal denied first Rugby World Cup win as missed kick hands Georgia draw [online], The Guardian (The Observer), 23 września 2023 [dostęp 2023-10-16] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-07] (ang.).
- ↑ a b GerardG. Meagher GerardG., Fiji squeeze into quarter-final against England despite defeat by Portugal [online], The Guardian, 8 października 2023 [dostęp 2023-10-16] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-13] (ang.).
- ↑ Great entertainers Portugal secure maiden World Cup win [online], Reuters, 8 października 2023 [dostęp 2023-10-22] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-22] (ang.).
- ↑ JérômeJ. Porier JérômeJ., Coupe du monde de rugby 2023 : la fiche « non officielle » du Portugal [online], Le Monde, 6 września 2023 [dostęp 2023-10-23] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-02] (fr.).