Tadeusz Dyńko
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 11 października 1894 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 4–7 kwietnia 1940 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1940 |
Siły zbrojne |
|
Formacja |
|
Jednostki | I Brygada Legionów Polskich, |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Tadeusz Adam Dyńko (ur. 11 października 1894 w Brodach, zm. 4–7 kwietnia 1940 w Katyniu) – kapitan artylerii Wojska Polskiego.
Życiorys
Urodził się w rodzinie Pawła i Herminy z Ujwarów. Członek „Zarzewia” i w latach 1912–1914 Związku Strzeleckiego.
3 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Żołnierz I Brygady Legionów. Służył w III plutonie telefonicznym kompanii saperów[1], następnie w 1 pułku artylerii[2] , walczył pod Łowczówkiem (ranny) i Kamionką. Po powrocie do Stanisławowa wraz z Antonim Deblessem, Czesławem Hofmoklem, Gustawem Dobruckim i Emilem Heniszem tworzą stanisławowski sztab POW. Dyńko zostaje szefem wywiadu[3]. Przystępują do przygotowań do odzyskania z rąk Ukraińców Stanisławowa. 25 maja 1919 Polacy przejmują bezkrwawo władzę w mieście. W 1920 zaangażowany w służbie wywiadowczej.
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku. W 1923 służył w stopniu porucznika (starszeństwo z dniem 1 czerwca 1919 i 236 lokatą w korpusie oficerów artylerii)[4] w 11 pułku artylerii polowej. W 1924 awansował do stopnia kapitana (starszeństwo z dniem 15 sierpnia 1924 i 71. lokatą w korpusie oficerów artylerii)[5]. W 1931 został przeniesiony do rezerwy. W 1934 posiadał przydział w rezerwie do 11 pal i pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Stanisławów[6]. We wrześniu 1923 zostaje wybrany do Zarządu Oddziału Stanisławowskiego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego[7]. W 1936 był w Komitecie Organizacyjnym uroczystego Zjazdu Zarzewiaków, Drużyniaków, Skautów, który odbył się w dniach 10 – 11 listopada 1936 w Stanisławowie. Po zakończeniu służby wojskowej został zatrudniony w Urzędzie Wojewódzkim w Stanisławowie na stanowisku naczelnika Wydziału IV Wojskowego[8].
Wzięty do niewoli radzieckiej, w grudniu 1939 był jeńcem obozu w Kozielsku. Między 3 a 5 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika smoleńskiego obwodu NKWD[9] – lista wywózkowa bez numeru, poz. 86[10]. Został zamordowany między 4 a 7 kwietnia 1940 przez NKWD w lesie katyńskim[9]. Zidentyfikowany podczas ekshumacji prowadzonej przez Niemców w 1943, zapis w dzienniku ekshumacji pod datą 15.05.1943. Znaleziono przy szczątkach świadectwo szczepień[11]. Figuruje na liście AM-226-2198[11] i liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02198. Nazwisko Dyńki znajduje się na liście ofiar opublikowanej w Gońcu Krakowskim nr 135 i w Nowym Kurierze Warszawskim nr 139 z 1943. Pochowany w Bratniej Mogile IV.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora[12]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Życie prywatne
Ożenił się z Ludmiłą Staff (ur. styczeń 1901 r. w Stanisławowie). Miał syna, Jana[13]. Po wywiezieniu kpt. Tadeusza Dyńko do Katynia jego żona Ludmiła i syn Jan zostali zesłani na Sybir. Oboje zostali ewakuowani do Teheranu, gdzie Ludmiła Dyńko zmarła. Stanisław Staff odszukał siostrzeńca przez PCK i sprowadził go do Brzeska w 1948.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości z Mieczami (28 grudnia 1933)[14]
- Krzyż Walecznych (czterokrotnie[4] (po raz pierwszy za służbę w POW w b. zaborze austriackim i b. okupacji austriackiej[15])
- Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: po raz drugi 16 sierpnia 1938[8])
- Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)[16]
Zobacz też
- Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- Obozy NKWD dla jeńców polskich
- Ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
- zbrodnia katyńska
Przypisy
- ↑ Żmigrodzki 1935 ↓, s. 73.
- ↑ Żołnierze Niepodległości ↓.
- ↑ Cracovia Leopolis - historia i kultura Lwowa oraz Małopolski Wschodniej [online], www.cracovia-leopolis.pl [dostęp 2017-09-02] .
- ↑ a b Rocznik Oficerski MSWojsk., 1923, s. 735, 823 .
- ↑ Rocznik Oficerski MSWojsk., 1924, s. 657, 747 .
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 135, 623.
- ↑ Wierchy, t. 2, Lwów 1924: Oddział Lwowski PTT, 1924, s. 248 .
- ↑ a b M.P. z 1938 r. nr 188, poz. 357 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
- ↑ a b Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 320.
- ↑ JędrzejJ. Tucholski JędrzejJ., Mord w Katyniu, 1991, s. 612 .
- ↑ a b Amtliches Material zum Massenmord von Katyn, 1943, s. 226 .
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Przyczynek do biografii rodziny Filipkiewiczów i Staffów osiadłych w Brzesku w I połowie XX w. [online], brzesko.ws, 4 kwietnia 2016 [dostęp 2017-09-02] .
- ↑ M.P. z 1934 r. nr 23, poz. 35 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” - zamiast uprzednio nadanego Krzyża Niepodległości (M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199).
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 35 z 26 września 1922, s. 735.
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2021-01-07].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Stanisław Żmigrodzki: Przed i po 6 sierpnia. Wspomnienia oficera łączności I Brygady. Instytut Badania Najnowszej Historii Polski, 1935.
- Adam Moszyński (oprac.): Lista Katyńska. Jeńcy obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk, zaginieni w Rosji sowieckiej. Warszawa: Agencja Omnipress – Spółdzielnia Pracy Dziennikarzy, Polskie Towarzystwo Historyczne, 1989. ISBN 83-85028-81-1.
- Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów Kozielskiego Obozu NKWD rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
Linki zewnętrzne
- Żołnierze Niepodległości : Dyńko Tadeusz Adam. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2021-11-16].