Timothy Leary
![]() | W treści tego artykułu od 2010-05 występują prawdopodobnie wyrażenia zwodnicze, co nie jest zgodne z zasadami przyjętymi w Wikipedii. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![]() Timothy Leary w 1989 | |
Data i miejsce urodzenia | 22 października 1920 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 31 maja 1996 |
Odznaczenia | |
naukowiec |
Timothy Leary (ur. 22 października 1920 w Springfield w stanie Massachusetts, zm. 31 maja 1996 w Los Angeles) – amerykański filozof, pisarz, psycholog, profesor Harvardu. Stanowił ikonę amerykańskiej kontrkultury lat 60.
Uznawany jest za jednego z inicjatorów powstania ruchu hippisowskiego. Powszechnie uważa się, że gdyby nie on, era hippisów nigdy by nie nadeszła[potrzebny przypis].
Autor popularnej wśród hippisów sentencji Turn on, tune in, drop out (Włącz się, dostrój, odpadnij), która jednak w większym stopniu zachęcać miała m.in. do porzucenia konwenansów i schematów kojarzonych z życiem establishmentu i mieszczaństwa, niż nawoływać (jak to sugerowali konserwatywnie usposobieni krytycy) do stosowania narkotyków[1]. Znany orędownik prowadzenia badań nad substancjami psychodelicznymi (i z ich pomocą). Autor książki Polityka ekstazy – wizji świata, w której ludzie pojednani za sprawą LSD wiodą „bogate życie duchowe”.
Swoją filozofię wyłożył Leary w Info-psychology, którą napisał podczas pobytu w więzieniu. Posługując się charakterystycznym, pełnym inteligentnych neologizmów językiem, rozwiniętym z żargonu naukowego i filozoficznego, zapisał system, którym posługiwał się już stale. Bazę stanowi ośmioobwodowy model świadomości wyjaśniający funkcjonowanie ludzkiego mózgu wraz ze zjawiskami okultystycznymi, korzystający z fizyki kwantowej, zapisków mistyków z historii oraz doświadczeń inspirowanych przyjęciem dietyloamidu kwasu lizergowego.
Do sympatyków twórczości Leary’ego należeli m.in. pisarze i poeci związani z ruchem Beat Generation, tacy jak: Allen Ginsberg, William S. Burroughs i Ken Kesey.
Brał udział w wielu kontrkulturowych projektach muzycznych, powstałych np. podczas koncertów grupy rockowej Grateful Dead, czy przy kręceniu klipu Give Peace a Chance Johna Lennona.
Edukacja i kariera akademicka
Timothy Leary uzyskał licencjat z psychologii na University of Alabama (1943), a tytuł magistra na Washington State University (1946). Doktorat (najwyższy stopień naukowy w USA) przyznano mu na University of California w Berkeley (1950) na podstawie pracy o „społecznym wymiarze osobowości”. Tam też pracował początkowo jako asystent. Napisał książkę „Egzystencjalna transakcja”, w której wyłożył stwierdzenie, że psychologowie powinni spotykać się z pacjentami w ich naturalnym środowisku i w pełni zaangażować się w proces leczenia oraz że między lekarzem a pacjentem musi pojawić się wzajemne oddziaływanie i dopiero dzięki temu poprawa stanu chorego stanie się możliwa[2]. W 1959 roku objął posadę wykładowcy na Uniwersytecie Harvarda. Ze stanowiska tego zwolniono go w roku 1963, oficjalnie ze względu na uchybienia w prowadzeniu zaplanowanych zajęć dydaktycznych. Sam Leary nie zgadzał się z tym zarzutem.
W swoich wczesnych pracach rozwijał on teorie Harry’ego Sullivana i Karen Horney, skupiając się na wykorzystaniu procesów interpersonalnych w diagnostyce zaburzeń osobowości. Jego zainteresowania zmieniły się w wyniku podróży do Meksyku, gdzie spróbował grzybów zawierających psylocybinę. Po powrocie w roku 1960 rozpoczął wraz z Richardem Alpertem na Harvardzie serię badań nad efektami psylocybiny u ludzi, które kontynuował aż do wydalenia z uczelni.
Działalność pozanaukowa
We wrześniu 1966 roku (niecały miesiąc przed delegalizacją LSD) Leary założył Ligę Duchowych Odkryć, organizację religijną, która za swój sakrament uważała LSD, co miało pomóc w utrzymaniu legalności tej substancji na gruncie wolności religijnej. Zachęcał też innych do zakładania własnych religii opartych na psychodelikach.
W latach 1966–1967 występował na kampusach uczelnianych z multimedialną prezentacją Śmierć umysłu (ang. Death of the Mind), która miała artystycznie przedstawiać działanie LSD. W 1967 wystąpił na hippisowskim happeningu Human Be-In w San Francisco, gdzie po raz pierwszy użył słynnej frazy "Turn on, tune in, drop out".
Konflikty z prawem
Leary spędził kilka lat w więzieniu za posiadanie narkotyków. Po raz pierwszy został skazany za posiadanie marihuany w 1966 roku na 30 lat więzienia, lecz odwołał się do Sądu Najwyższego, wskazując, iż Marihuana Tax Act, na podstawie którego zapadł wyrok, był niezgodny z Konstytucją USA (w 1969 roku SN przychylił się do jego apelacji). W 1968 roku ponownie znaleziono u niego marihuanę, za co w styczniu 1970 roku otrzymał wyrok 10 lat więzienia, wydłużony do 20 lat ze względu na wcześniejsze aresztowanie. We wrześniu tego samego roku uciekł z więzienia i z pomocą organizacji Weatherman przedostał się wraz z żoną do Algierii, zaś w 1971 roku para udała się do Szwajcarii (podczas pobytu w tym kraju Leary dwukrotnie spotkał się z Albertem Hofmannem). W 1973 roku został aresztowany przez amerykańskich agentów federalnych na lotnisku w Kabulu (Afganistan), przewieziony z powrotem do Stanów Zjednoczonych i osadzony w więzieniu. Opuścił je przedterminowo w roku 1976.
Rodzina
Leary był pięciokrotnie żonaty - po raz pierwszy z Marianne Busch, z którą miał dwójkę dzieci, po raz drugi z Neną von Schlebrügge (późniejszą matką Umy Thurman), po raz trzeci z Rosemary Woodruff, po raz czwarty z Barbarą Chase; w 1995 ponownie poślubił Rosemary Woodruff. Poza tym miał syna z Joanną Harcourt-Smith.
Śmierć
Przyczyną śmierci Leary’ego był rak prostaty, zdiagnozowany w 1995 roku. W 1994 Leary został członkiem organizacji krionicznej CryoCare (wcześniej był członkiem Alcor), a po zdiagnozowaniu raka podpisał umowę na krioprezerwację jego głowy po śmierci, jednak wycofał się z tych planów 6 maja, na kilka tygodni przed śmiercią[3]. Zgodnie z jego wolą, jego ciało poddano kremacji, a prochy rozdano rodzinie i przyjaciołom. Siedem gramów spośród nich w kwietniu 1997 roku zostało wystrzelonych w kosmos w ramach kosmicznego pogrzebu organizowanego przez firmę Celestis.
Wybrane dzieła
- Polityka ekstazy, Wyd. EJB, Kraków 1998.
- Twój mózg jest bogiem, Wyd. Okultura, 2016.
- Neurologika, Wyd. Okultura, 2017.
Przypisy
- ↑ Kazimierz Jankowski: Hipisi w poszukiwaniu ziemi obiecanej. Warszawa: Jacek Santorski & Co, 2003, s. 70. ISBN 83-88875-53-1.
- ↑ John Higgs, „Osaczyłem Amerykę. Timothy Leary”, Łódź 2015, s. 35.
- ↑ Charles Platt: The Strange Case of Timothy Leary. CryoCare Report #8, lipiec 1996. [dostęp 2011-09-12]. (ang.).
Bibliografia
- John Higgs, Osaczyłem Amerykę. Timothy Leary, Łódź 2015.
Linki zewnętrzne
- Kompletna biografia
- timothyleary.us. timothyleary.us. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-19)].
- „Ona dochodzi kolorowo” – wywiad z Timothy Learym („Playboy”)
- LauraL. Mansnerus LauraL., Timothy Leary, Pied Piper Of Psychedelic 60's, Dies at 75 [online], nytimes.com, 1 czerwca 1996 [dostęp 2014-05-22] (ang.).
- ISNI: 0000000108602696
- VIAF: 114912503
- LCCN: n79060983
- GND: 118826247
- NDL: 00470233
- LIBRIS: 0xbfjttj3g4k4z7
- BnF: 119118324
- SUDOC: 026975378
- NLA: 35296203
- NKC: jn19990004932
- DBNL: lear002
- BNE: XX996547
- NTA: 070649901
- BIBSYS: 90640626
- CiNii: DA04032406
- Open Library: OL2534063A
- PLWABN: 9810641108205606
- NUKAT: n98036263
- J9U: 987007465481905171
- PTBNP: 919417
- CONOR: 144145763
- ΕΒΕ: 81137
- KRNLK: KAC201213115
- Britannica: biography/Timothy-Leary
- Universalis: timothy-leary
- БРЭ: 2175106
- NE.se: timothy-leary-(psykolog)
- Catalana: 0245498
- DSDE: Timothy_Leary