Tomasz Kajetan
Kardynał prezbiter | |||
![]() | |||
Kraj działania | |||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 20 lutego 1469 | ||
Data i miejsce śmierci | 9 sierpnia 1534 | ||
Biskup Gaety | |||
Okres sprawowania | 1519–1534 | ||
Generał zakonu dominikanów | |||
Okres sprawowania | 1509–1517 | ||
Wyznanie | katolicyzm | ||
Kościół | |||
Prezbiterat | 1491 | ||
Nominacja biskupia | 8 lutego 1518 | ||
Sakra biskupia | 1 maja 1518 | ||
Kreacja kardynalska | 1 lipca 1517 | ||
Kościół tytularny | |||
|
Data konsekracji | 1 maja 1518 |
---|---|
Konsekrator | |
Współkonsekratorzy | Paris de Grassis |
Tomasz Kajetan (wł. Tommaso de Vio; ur. 20 lutego 1469 w Gaecie, zm. 9 sierpnia 1534 w Rzymie) – włoski dominikanin (generał zakonu w latach 1508-1518), kardynał, teolog i filozof-tomista. Zapamiętany m.in. dzięki przesłuchaniu Marcina Lutra, które przeprowadził w 1518 jako legat papieski. W latach 1523–1532 opublikował w kilku tomach komentarze do Biblii, obejmujący dużą część Starego Testamentu i prawie cały Nowy Testament (z wyjątkiem Apokalipsy św. Jana). Kładł nacisk na poszukiwanie dosłownego znaczenia.
Życiorys
Urodził się 20 lutego 1469 w Gaecie, jako syn Francesca Vio i Isabelli de Sieri[1]. Na chrzcie otrzymał imię Jacopo[1]. Jego rodzicie chcieli aby się ożenił, jednak Vio wybrał karierę duchowną[1]. W wieku 15 lat wstąpił do zakonu dominikanów i rozpoczął studia w Bolonii, Padwie i Pawii[1]. W 1492 roku uzyskał bakalaureat, a dwa lata później doktorat z teologii[1]. W 1491 roku przyjął święcenia kapłańskie[2]. Wkrótce potem został wykładowcą w Padwie, a potem w Brescii i Pawii[1]. W 1507 roku został wikariuszem generalnym dominikanów, a dwa lata później – generałem zakonu[1]. Był zwolennikiem reform i brał czynny udział w obradach soboru laterańskiego[1]. 1 lipca 1517 roku został kreowany kardynałem prezbiterem i otrzymał kościół tytularny San Sisto[2]. Jednocześnie zrezygnował z funkcji generała zakonu[2] i został legatem a latere przed cesarzem Maksymilianem I[1]. 8 lutego 1518 roku został wybrany arcybiskupem Palermo, a 1 maja przyjął sakrę[2]. Ze względu na opozycję Senatu Sycylii, nigdy nie objął archidiecezji i ostatecznie zrezygnował z zarządzania w 1519 roku[1]. Brał udział w sejmie Rzeszy w Augsburgu w 1518 roku, gdzie został poproszony przez elektora z Saksonii do zbadania tez Martina Lutra[1]. Kajetan początkowo zajął otwarte stanowisko wobec Lutra, którego spotkał podczas obrad[1]. Przepych kardynała, nielubiany przez Niemców, utwierdził augustianina o konieczności zdecydowanych reform[1]. Rok później kardynał pomógł opracować dokument ekskomunikujący Lutra[1]. W 1519 roku został biskupem Gaety[2]. Usiłował uzyskać wsparcie cesarstwa w wojnie z Turkami oraz nakłonić Lutra do powrotu do Kościoła katolickiego[1]. Był legatem na Węgrzech, w Polsce i Czechach[1]. W 1527 podczas złupienia Rzymu musiał wykupić swoją wolność 5000 skudów[1]. Był jednym z 19 kardynałów, którzy definitywnie potwierdzili ważność małżeństwa Henryka VIII z Katarzyną Aragońską[1]. Zmarł 9 sierpnia 1534 roku w Rzymie[1].
Dzieła
Dzieła Kajetana obejmują piśmiennictwo filozoficzne i teologiczne (m.in. z biblistyki)[3].
- Opuscula omnia tribus tomis distincta, Lyon 1558; Wenecja 1558; Antwerpia 1612.
- Commentaria super tractatum de ente et essentia Thomae de Aquino; super libros posteriorum Aristotelis et praedicamenta, Wenecja 1506.
- In praedicabilia Porphyrii praedicamenta et libros posteriorum analyticorum Aristotelis castigatissima commentaria, 8 tomów, Wenecja 1587 i 1599.
- Super libros Aristotelis de Anima, Rzym 1512; Wenecja 1514; Paryż 1539.
- Summula de peccatis, Rzym 1525.
- Jentacula N.T., expositio literalis sexaginta quatuor notabilium sententiarum Novi Test., Rzym 1525.
- In quinque libros Mosis juxta sensum lit. commentarii, Rzym 1531; Paryż 1539.
- In libros Jehosuae, Judicum, Ruth, Regum, Paralipomenon, Hezrae, Nechemiae et Esther, Rzym 1533; Paryż 1546.
- In librum Job, Rzym 1535.
- In psalmos, Wenecja 1530; Paryż 1532.
- In parabolas Salomonis, in Ecclesiasten, in Esaiae tria priora capita, Rzym 1542; Lyon 1545; Paryż 1587.
- In Evangelia Matt., Marci, Lucae, Joannis, Wenecja 1530.
- In Acta Apostolorum, Wenecja 1530; Paryż 1536 (z Ewangeliami) .
- In Epistolas Pauli, Paryż 1532.
- Opera omnia quotquot in sacrae Scripturae expositionem reperiuntur, cura atque industria insignis collegii S. Thomae Complutensis, O.P., 5 tomów, Lyon 1639.
- Summula Caietani, 1530
- Summula Caietana, 1530
- Opuscula omnia, 1596
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Vio, Tommaso. The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2022-08-21]. (ang.).
- ↑ a b c d e Tommaso (Jacopo) Cardinal de Vio. catholic-hierarchy.org. [dostęp 2022-08-21]. (ang.).
- ↑ Tommaso de Vio Gaetani Cajetan [online], www.newadvent.org [dostęp 2017-11-24] .
Bibliografia
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Tomasz Kajetan |
- Biogram Kajetana autorstwa Mariana Ciszewskiego
Linki zewnętrzne
- Dzieła Kajetana w bibliotece Polona
- p
- d
- e
| |
| |
|
- ISNI: 0000000118758416
- VIAF: 49196005
- LCCN: n84106739
- GND: 118518348
- LIBRIS: 42gjjbln10fvb99
- BnF: 11987560f
- SUDOC: 027940705
- SBN: SBLV131870
- NKC: uk2005272017
- DBNL: caje001
- BNE: XX1141789
- NTA: 069403643
- CiNii: DA01867182
- Open Library: OL263811A
- PLWABN: 9810570026005606
- NUKAT: n2002034439
- J9U: 987007259219705171
- CANTIC: a10191240
- CONOR: 265794403
- ΕΒΕ: 170914