Ulica Działowa w Poznaniu
Centrum | |||
![]() Widok od południa | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Poznań | ||
Długość | 252 m | ||
Plan | |||
![]() | |||
Położenie na mapie Poznania ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Ulica Działowa (dawniej: Plac Działowy) – jednojezdniowa ulica z kontrapasem rowerowym[1] o długości 252 metrów[2], w centrum Poznania, pomiędzy Wzgórzem Świętego Wojciecha na północy, a ulicami Solną i Wolnicą, a także Placem Wielkopolskim na południu[3].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Dzialowa%2C_Solna%2C_Wolnica%2C_Poznan.jpg/350px-Dzialowa%2C_Solna%2C_Wolnica%2C_Poznan.jpg)
W okresie zaboru pruskiego, w 1801, w na terenie skonfiskowanych karmelitom ogrodów klasztornych stworzono czworoboczny plac przeznaczony na parady wojskowe (niem. Paradeplatz), który z czasem oddano artylerzystom na ćwiczenia, co dało asumpt obecnej nazwie (niem. Kanonenplatz). Dziś na jego miejscu znajduje się przylegający do ulicy Ogród Jordanowski nr 1. O teren ten zabiegał wcześniej Wojciech Bogusławski, który bezskutecznie namawiał władze miejskie do postawienia tutaj nowego teatru, w miejsce prowizorycznej sceny w pobliskiej ujeżdżalni Geislera. Plac w 1805 odwiedził car Rosji, Aleksander I. W latach 1832–1836 chłopi z Winiar i Bonina, po kasacie zakonu przez Prusaków, bronili kościoła karmelitów bosych przed pruskim rabunkiem. Usunęła ich dopiero interwencja wojskowa. Ulicę w obecnej formie wytyczono w 1844[4]. W 1847 na placu Niemcy publicznie rozstrzelali (schwytanego pod Rogoźnem[4]) Antoniego Babińskiego, emisariusza Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Jego śmierć była przyczyną manifestacji i zamieszek antyniemieckich[5].
Na Placu Działowym powstał w 1889 neorenesansowy (o cechach włoskich)[6] budynek Dowództwa V Korpusu Armijnego, który zamykał również panoramę Alei Marcinkowskiego[5]. W gmachu tym mieszkał w dniach 2-7 września 1902 cesarz niemiecki Wilhelm II wraz z małżonką Augustą Wiktorią, podczas swojej wizyty w Poznaniu. 2 września w przyjęciu cesarskim udział wziął arcybiskup Florian Stablewski[7]. Budowa gmachu dowództwa spowodowała zwężenie placu do obecnej formy ulicy, jednak jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym utrzymywała się nazwa „plac Działowy”[4].
Kościół karmelitów bosych w okresie międzywojennym (1930-1939) miał charakter kościoła garnizonowego. W tym samym czasie pozostałości dawnego placu (powyżej tzw. Koszar Babińskiego) zajmowały dobrze utrzymane korty tenisowe. Przy ulicy mieściło się wówczas Towarzystwo dla Badań nad Historią Powstania Wielkopolskiego, powstałe w 1926, którego prezesem był gen. Stanisław Taczak, a modus vivendi stanowił kpt. Tadeusz Fenrych[4].
W kamienicy pod nr 7 zamieszkiwał po I wojnie światowej Witold Noskowski, który osiedlił się w Poznaniu w 1924, po przyjeździe z Krakowa. Wraz z nim mieszkali jego pasierbowie, geograf Jerzy Młodziejowski i muzyk Bronisław Młodziejowski, uczeń Egona Petri. Pod nr 9 żył w tym okresie sędzia Sądu Apelacyjnego, Edward Sommer, który wraz z synem i żoną zmarli w wyniku prześladowań niemieckich podczas okupacji. Jego drugi syn, Witold Sommer poległ w powstaniu warszawskim. Pod numerem 11 zamieszkiwali prawnicy, m.in. Franciszek Hempowicz i Stanisław Sczaniecki[4].
Przy ulicy żył także belgijski pisarz i filozof, Marcel Paquet (zm. 2014), o czym informuje stosowna tablica[8].
Obiekty
Przy ul. Działowej znajdują się lub znajdowały m.in. (od północy):
- bazylika św. Józefa i klasztor karmelitów bosych,
- pomnik św. Rafała Kalinowskiego,
- dawny gmach Dowództwa V Korpusu Armijnego w Poznaniu (zachowana tylko oficyna),
- nieistniejący pomnik Wilhelma I,
- Ogród Jordanowski nr 1,
- Wydział Architektury Akademii Sztuk Pięknych[3].
Zabytki
Oprócz kościoła św. Józefa do zlokalizowanych przy ulicy obiektów zabytkowych należą domy nr: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20 i 22 wzniesione po 1844 i odbudowane ze zniszczeń wojennych około 1950-1955[9].
Galeria
- Zabudowa wschodniej pierzei
- Pozostałości placu artyleryjskiego (Ogród Jordanowski nr 1)
- Kamienica Marcela Paqueta
Przypisy
- ↑ Portal SIP Poznań [online], sip.geopoz.pl [dostęp 2021-10-13] .
- ↑ ZDMZ. Poznań ZDMZ., Spis dróg publicznych będących w administracji ZDM Poznań [online] .
- ↑ a b Mapy.cz [online], Mapy.cz [dostęp 2021-10-13] .
- ↑ a b c d e Zbigniew Zakrzewski, Ulicami mojego Poznania. Część 2, Kwartet, Poznań, 2006, s. 258-263, ISBN 83-60069-25-5
- ↑ a b Po fyrtlach Poznania 83 – Ulica Solna | | Po fyrtlach Poznania [online], poznanskiefyrtle.pl [dostęp 2021-10-13] .
- ↑ MarcinM. Libicki MarcinM., Poznań – przewodnik, PiotrP. Libicki (ilustr.), Poznań: Wyd. „Gazeta Handlowa”, 1997, s. 73-74, ISBN 83-902028-4-0, OCLC 69302402 .
- ↑ Jak cesarz Wilhelm II wizytował Poznań [online], kultura.poznan.pl [dostęp 2021-10-13] (pol.).
- ↑ napis na tablicy pamiątkowej in situ
- ↑ praca zbiorowa, ''Poznań. Spis zabytków architektury'', Urząd Miasta Poznania, Poznań, 2004, s. 89, ISBN 83-89525--07-0